H πρόκληση της ελληνικής συμμετοχής στο Συμβούλιο Aσφαλείας

H εκλογή της Ελλάδας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ έλαβε βραχεία
δημοσιότητα. Αν εξαιρέσουμε μερικές θριαμβολογίες για την αναγνώριση της
σημασίας της χώρας μας, δεν έχει έως τώρα συζητηθεί τι επιθυμούμε και τι
επιδιώκουμε από τη διετή συμμετοχή μας. Ο υπουργός Εξωτερικών στην καθιερωμένη
δήλωση ανέφερε, μεταξύ των άλλων, «… θα καθοδηγούμαστε από τις βασικές αρχές
της εξωτερικής μας πολιτικής: την προσήλωση στην ειρήνη, τον σεβασμό στη
διεθνή νομιμότητα, στη δημοκρατία και στα ανθρώπινα δικαιώματα, και την
ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας μεταξύ όλων των λαών του κόσμου». Αν όμως
δεν θέλουμε να επικρατήσει ακόμη μία φορά ο συνήθης επαρχιωτισμός, που μας
ωθεί κάθε φορά να θεωρούμε τη διεθνή μας παρουσία ως ευκαιρία να προωθήσουμε
τα «εθνικά θέματα», ας δούμε ενδεικτικά τι θα σήμαινε στην παρούσα συγκυρία η
ουσιαστική εφαρμογή των υπουργικών δεσμεύσεων.

Θα πιέσει η χώρα μας για ουσιαστική παρέμβαση του Συμβουλίου Ασφαλείας στην
κρίση του Νταρφούρ, ύστερα από 21 έτη εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας χωρίς
την παραμικρή τιμωρία; Τέτοια παρέμβαση προϋποθέτει ουσιαστικό εμπάργκο όπλων
προς τη σουδανική κυβέρνηση, το οποίο θα επιβλέπεται από διεθνή μηχανισμό
υπόλογο στο Συμβούλιο Ασφαλείας, και άσκηση πίεσης για την παραπομπή στη
Δικαιοσύνη όσων βαρύνονται με καταγγελίες για σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων
δικαιωμάτων.

Εξάλλου, η Διεθνής Αμνηστία έχει καλέσει το Συμβούλιο Ασφαλείας, με βάση τα
στοιχεία για εγκλήματα πολέμου, φόνους, βασανιστήρια και απάνθρωπη μεταχείριση
κρατουμένων στο Ιράκ, να λάβει μέτρα για τις συνθήκες κράτησης και να πιέσει
για τη διευκρίνιση των αρμοδιοτήτων όσων εμπλέκονται στην κράτηση, μια που η
παρούσα ασάφεια είναι η καλύτερη οδός προς την ατιμωρησία των υπευθύνων για
παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ο ρόλος του Συμβουλίου Ασφαλείας, όσο
διαρκεί η κατοχή, πρέπει να είναι πολύ πιο ενεργός. Οι αντιστάσεις, γνωστές
και αναμενόμενες. H ελληνική θέση, όμως, δεν είναι γνωστή.

Και ας πάμε στα πιο δύσκολα: η απόφαση 1487 του Συμβουλίου Ασφαλείας εμποδίζει
τη δικαιοδοσία του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου σε υπηκόους χωρών που δεν
έχουν επικυρώσει το Καταστατικό του Δικαστηρίου, όταν οι υπήκοοι αυτοί
κατηγορούνται για γενοκτονίες, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα
πολέμου. Οι ΗΠΑ προωθούν τη συγκεκριμένη εξαίρεση και έως τώρα έχουν επιτύχει
την κατ’ έτος ανανέωση της απόφασης, κατά παράβαση του Διεθνούς Χάρτη των
Ηνωμένων Εθνών. H Γερμανία, η Γαλλία και η Συρία πέρσι εκδήλωσαν την αντίθεσή
τους απέχοντας από την ψήφιση της απόφασης. H χώρα μας έως τώρα έχει στηρίξει
τη λειτουργία του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. Τι θα κάνει όμως η ελληνική
αντιπροσωπεία φέτος, όταν επανέλθουν οι ΗΠΑ στο αίτημά τους;

Προφανώς, οι συμπληγάδες του συσχετισμού δυνάμεων δεν είναι αμελητέες. Ωστόσο,
χρειάζονται έμπρακτες διαβεβαιώσεις πως οι συσχετισμοί αυτοί δεν θα είναι το
άλλοθι για μία «ανάλατη ελληνική διετία».

Ο Κωστής Παπαϊωάννου είναι μέλος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα
του Ανθρώπου και μέλος Δ.Σ. του Ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας.