Aρώματα «αναδύθηκαν» στην Kύπρο πριν από 4.000 χρόνια

Περισσότερα από 50 μικρά και μεγαλύτερα αγγεία γεμάτα αρώματα, που θυμίζουν πολύ τα σύγχρονα, έκρυβε το αρχαιότερο εργαστήριο αρωματοποιίας που αποκαλύφθηκε στην Κύπρο

«Ήταν έκπληξη. Ούτε που το φανταζόμασταν τέτοιο εύρημα», λέει στα «NEA» η δρ
Μαρία Ροζάρια Μπελτζιόρνο, η Ιταλίδα αρχαιολόγος και υπεύθυνη της ανασκαφής
στον Πύργο της Κύπρου 90 χλμ νοτιοδυτικά της Λευκωσίας, που αποκάλυψε το
αρχαιότερο – όπως υποστηρίζει – εργαστήριο κατασκευής αρωμάτων στον κόσμο. Τα
γεμάτα μάλιστα αγγεία με αρωματικές πρώτες ύλες, αλλά και τα έτοιμα αρώματα,
που ανακαλύφθηκαν μέσα στο 4.000 τ.μ. προϊστορικό εργαστήριο αποδεικνύουν πως
οι προτιμήσεις μας δεν διαφέρουν και πολύ από εκείνες των ανθρώπων που ζούσαν
το 2000 π.X. Πρωτότυπα αρώματα από σταφύλι, αλλά και άλλα που «έμοιαζαν πολύ
με το δημοφιλές Pino Silvestre» (το γνωστό άρωμα πεύκου στο πράσινο μπουκάλι)
άντεξαν στον χρόνο μέσα στα περισσότερα από 50 μικρά και μεγάλα πήλινα αγγεία
– όλα κυπριακά, που αποκλείουν την εισαγωγή των πρώτων υλών και των αρωμάτων
από άλλες περιοχές – που προορίζονταν για την αποθήκευσή τους. «Βρήκαμε σχεδόν
10 διαφορετικά αιθέρια έλαια, ίδια με εκείνα που χρησιμοποιούνται σήμερα»,
λέει η κ. Μπελτζιόρνο, που ανασκάπτει στην περιοχή από το 1998. Οι πρώτες
αναλύσεις δείχνουν πως οι πρώτες ύλες ήταν κανέλα, δάφνη, μυρτιά, γλυκάνισο
και κίτρο. «Όταν άνοιγα τα μικρά αγγεία και μύριζα το περιεχόμενο, μου
έρχονταν στο μυαλό μυρωδιές οικείες, που παραπέμπουν σε σημερινά αρώματα»,
προσθέτει η αρχαιολόγος.

«Τα αρώματα δεν χρησιμοποιούνταν μόνον, όπως σήμερα, αλλά είχαν βασικό ρόλο
και στα ταφικά έθιμα. Ένα γραμμάριο σπάνιου αρώματος μπορεί να κόστιζε
περισσότερο και από χρυσάφι», προσθέτει η κ. Μπελτζιόρνο. Όσο για την τέχνη
της αρωματοποιίας φαίνεται πως την έμαθαν από τους Αιγυπτίους με τους οποίους
διατηρούσαν στενές σχέσεις, ενώ ανάμεσα στους καλύτερους αγοραστές αρωμάτων
εικάζεται πως ήταν οι Μινωίτες.

Ένα μεγάλο ελαιοτριβείο – καθώς το λάδι αποτελούσε πρώτη ύλη για την κατασκευή
αρωμάτων – αλλά και μεγάλοι αποθηκευτικοί χώροι, που χωρούσαν έως και δέκα
μεγάλα αγγεία των 500 λίτρων συμπληρώνουν την εικόνα του εργαστηρίου
αρωματοποιίας, που άρχισε να χρησιμοποιείται στις αρχές της 2ης χιλιετίας π.X.
και καταστράφηκε το 1850 π.X. από σεισμό. Βρισκόταν δε στο κέντρο οικισμού
(συνολικής έκτασης 300 στρεμμάτων) που κατοικείτο από το 2350 π.X.

«Ονόματα» με ιστορία

Γιατί όμως οι Κύπριοι, αν και ξεκίνησαν τόσο νωρίς να ασχολούνται με την
αρωματοποιία, δεν συνέχισαν αυτή την παράδοση; «Κάνετε λάθος, όπως όλοι μας»,
απαντά η Μαρία Ροζάρια Μπελτζιόρνο. «Εξακολουθούν να είναι ειδικοί ακόμη και
σήμερα. Μπορεί να μην παράγουν αρώματα, αλλά η Κύπρος εξάγει την πλειονότητα
των πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται σήμερα στην αρωματοβιομηχανία. Το αρχαίο
εργαστήριο μάλιστα μας εξηγεί και κάτι ακόμη: τα “μυστηριώδη” ονόματα δύο
οικογενειών πρώτων υλών αρωμάτων, που σχετίζονται με την Κύπρο. Τώρα μπορούμε
να καταλάβουμε για ποιο λόγο ονομάστηκαν έτσι».