Θριάμβευσαν οι Σοσιαλιστές

Σε θρίαμβο των αντιπολιτευόμενων Σοσιαλιστών κατέληξαν χθες οι εκλογές στην
Πορτογαλία. Θέλοντας να τιμωρήσουν την κεντροδεξιά κυβέρνηση για την αποτυχία
της να βγάλει τη χώρα από την οικονομική ύφεση, οι ψηφοφόροι χάρισαν στους
Σοσιαλιστές μια πρωτιά με μεγάλη διαφορά.

Ζοζέ Σόκρατες. Θέλει να αλλάξει η Πορτογαλία κατεύθυνση

Σύμφωνα με τα πρώτα έξιτ-πολ, οι Σοσιαλιστές συγκέντρωναν 47%-50% των ψήφων
έναντι 23%-28% των κεντροδεξιών Σοσιαλδημοκρατών. Επόμενος πρωθυπουργός της
χώρας, λοιπόν, ο τέταρτος τα τελευταία τρία χρόνια, θα είναι ο Ζοζέ Σόκρατες,
πρώην υπουργός Περιβάλλοντος, ο οποίος θέλει, όπως δηλώνει, «να αλλάξει η
Πορτογαλία κατεύθυνση» μέσω καίριων μεταρρυθμίσεων για τον εκσυγχρονισμό της
οικονομίας.

Οι εκλογές φαίνεται να δικαιώνουν τις ελπίδες του Σόκρατες. Κατά πάσα
πιθανότητα δεν θα χρειαστεί να διαπραγματευτεί έναν συνασπισμό με το
Κομμουνιστικό Κόμμα ή τον Συνασπισμό της Αριστεράς: η κυβέρνησή του θα είναι η
πρώτη σοσιαλιστική κυβέρνηση πλειοψηφίας στην ιστορία της Πορτογαλίας.
Τέσσερις ώρες προτού κλείσουν οι κάλπες, όμως, η συμμετοχή άγγιζε μόλις το
50,9%. Και αυτό αντανακλά, σύμφωνα με τους αναλυτές, μια γενικότερη δυσφορία
που αποβαίνει συνήθως προς όφελος των μικρότερων κομμάτων, και δη των
πολιτικών άκρων.

Οι εκλογές πραγματοποιήθηκαν πρόωρα: τον περασμένο Δεκέμβριο, ο πρόεδρος της
χώρας, Ζόρζε Σαμπάιο, διέλυσε το Κοινοβούλιο επικαλούμενος έλλειψη
εμπιστοσύνης στον κυβερνητικό συνασπισμό Σοσιαλδημοκρατών-Λαϊκού Κόμματος, που
κυβερνά τη χώρα τα τελευταία τρία χρόνια.

Σκληρή προσπάθεια

Κάποιοι λένε πως η αρχή του «κακού» ήταν η απόφαση που έλαβε ο Ζοζέ Μπαρόζο
τον περασμένο Ιούλιο να εγκαταλείψει τον πρωθυπουργικό θώκο προκειμένου να
αναλάβει επικεφαλής της Κομισιόν – ο διάδοχός του στην πρωθυπουργία, Πέδρο
Σαντάνα Λόπες, αποδείχθηκε ανεπαρκής. Κάποιοι άλλοι πάντως υποστηρίζουν πως η
αρχή του «κακού» ήταν η απόφαση του Μπαρόζο να προχωρήσει, αμέσως μόλις
εξελέγη το 2002, σε οικονομική απογραφή. Σε κάθε περίπτωση, και μόλις
καταλαγιάσει η σκόνη των πανηγυρισμών, οι Σοσιαλιστές θα χρειαστεί να
προσπαθήσουν σκληρά ώστε να επαναφέρουν την Πορτογαλία στον δρόμο της
οικονομικής υγείας. Δημοσκοπήσεις που διενεργήθηκαν πριν από τις εκλογές
έδειχναν πως πολλοί Πορτογάλοι πίστευαν ότι όποια κυβέρνηση και να εκλεγόταν
δεν θα κατάφερνε να αντιμετωπίσει τα οικονομικά προβλήματα. «H Πορτογαλία
βρίσκεται σε χαοτική κατάσταση», δήλωνε χθες μια 75χρονη ψηφοφόρος, η Μαρία
Αλίθε Σάντος. «Είμαι πολύ απογοητευμένη από τα κόμματα και δεν ψήφισα το κόμμα
που παραδοσιακά στήριζα». Στα τέλη του περασμένου έτους το ποσοστό της
ανεργίας άγγιξε το εξαετές ρεκόρ του 7,1%. Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, το
κατά κεφαλήν ΑΕΠ δεν ξεπερνά το 70% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Ο μέσος
μηνιαίος μισθός είναι περίπου 650 ευρώ. Το 2003 η οικονομία συρρικνώθηκε κατά
1,2%. H κεντρική τράπεζα της χώρας έχει προβλέψει για το 2005 μια ανάπτυξη της
τάξεως του 1,6%.

Ο Ζοζέ Σόκρατες έχει δεσμευτεί να αυξάνει την οικονομική ανάπτυξη, μέσω
επενδύσεων στην τεχνολογία, κατά 3% ετησίως. Έχει επίσης υποσχεθεί να
περικόψει τις δημόσιες δαπάνες, που πλησιάζουν σήμερα το ήμισυ του ΑΕΠ,
μειώνοντας τον αριθμό των δημοσίων υπαλλήλων, που αγγίζουν σήμερα τους
750.000. Όμως δραστική αναθεώρηση χρειάζονται και άλλοι δημόσιοι τομείς: όπως
τα κρατικά σχολεία, το νομικό σύστημα ή η πρόνοια. Όπως δήλωσε ο Ζόρζε Σαμπάιο
κατά το καθιερωμένο του διάγγελμα προς το έθνος προτού ανοίξουν οι κάλπες,
«όλοι συμφωνούν πως απλώς δεν μπορούμε να συνεχίσουμε όπως πριν… και ότι
χρειάζονται μεταρρυθμίσεις, κατεπείγοντα και αποτελεσματικά μέτρα». Το
πρόβλημα, σύμφωνα με τους αναλυτές, είναι πως τα μέτρα αυτά, ως αντιλαϊκά,
έχουν και το αντίστοιχο πολιτικό κόστος.

«Πρώτο μέλημα, ενότητα και εμπιστοσύνη»

«ΠΗΓΗ έμπνευσης για μένα είναι οι σκανδιναβικές χώρες – η Σουηδία, η
Δανία, η Νορβηγία. Είναι οι μόνες που είναι ανταγωνιστικές, διατηρώντας
ταυτόχρονα το πιο υψηλό επίπεδο κοινωνικής προστασίας». Αυτό δηλώνει σε
συνέντευξή του στη γαλλική εφημερίδα «Λε Μοντ» ο γενικός γραμματέας του
Σοσιαλιστικού Κόμματος της Πορτογαλίας Ζοζέ Σόκρατες.

«Κατά τα άλλα, το κόμμα μας ταυτίζεται με την ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία»,
διευκρινίζει. «Το 1976, δέκα χρόνια πριν ενταχθούμε, το πορτογαλικό
Σοσιαλιστικό Κόμμα είχε σύνθημα “H Ευρώπή μαζί μας” και δεν θα αλλάξουμε. Μόνο
που, αντί για άξονες σ’ αυτή την ευρωπαϊκή οικοδόμηση, θέλουμε περισσότερη
ενότητα. Ο ρόλος μας θα είναι να κηρύσσουμε τη συνοχή: η Ευρώπη δεν κέρδισε
ποτέ τίποτε όταν οι μεγάλες χώρες επεδίωξαν να επιβάλουν τη βούλησή τους στις
μικρές».

Ο νέος πρωθυπουργός της Πορτογαλίας υπογραμμίζει πως η χώρα του «ζει μια εποχή
μεγάλης απογοήτευσης – 94% των Πορτογάλων θεωρούν πως η οικονομία πάει
άσχημα». Έτσι το πρώτο μέλημά του θα είναι «να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη»
συνδυάζοντας τη δημοσιονομική λιτότητα με οικονομική ανάπτυξη.

Στο θέμα του Ιράκ, οι Πορτογάλοι σοσιαλιστές θα ακολουθήσουν την πολιτική της
E.E., αλλά δεν πρόκειται να αποσύρουν τις πορτογαλικές δυνάμεις από το Ιράκ.