TPITH AΠOΨH Δεν χωράνε άλλα ψέματα

Ορισμένοι φιλόδοξοι δημοσιογράφοι πλημμύρισαν χαοτικά την κοινωνία με
παράνομες κασέτες που καταργούν αποκρουστικά την ιδεολογική έννοια της
ιδιωτικότητας. Έτσι, ξέχασαν αυτό έλεγε ο Wittgenstein: Δηλαδή, ότι τα
«μέσα» εμπεριέχουν πάντοτε ηθικές δεσμεύσεις (και πως δεν δυνατόν να
«πετάξουμε» ξαφνικά – μέσα από την ανομία – σε μια καλύτερη κοινωνία).

Όμως, σήμερα τα πράγματα είναι πολύ πιο επικίνδυνα, γιατί υπάρχει μια πλαδαρή
(και καταναλωτική) κοινωνία που «εισπράττει» απλώς τη λογική της διαφθοράς,
χωρίς να καθοδηγεί τις εξελίξεις. Έτσι επικρατεί μια μηδενιστική λογική που
πλήττει απαράδεκτα όλους τους θεσμούς (και όχι μόνο τους διεφθαρμένους
παπάδες, όπως νομίζουν μερικοί).

Επομένως, για να αποκατασταθεί ταχύτατα η εμπιστοσύνη των πολιτών στη «δημόσια
σφαίρα» δεν χωράνε άλλα ψέματα, ούτε αρκεί η υποκριτική συγγνώμη του
Αρχιεπισκόπου. Σήμερα είναι απαραίτητο να αρχίσει – χωρίς συγκρουσιακή διάθεση
– ο σταδιακός χωρισμός της Εκκλησίας από το κράτος.

Αυτό πρέπει να γίνει με μια μεθοδολογία που θα είναι συμβατή με την
αταλάντευτη «κοσμική φιλοσοφία» που εκπέμπει το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, το οποίο
απέφυγε επιμελώς να αναφερθεί στις χριστιανικές καταβολές αυτής της ηπείρου
(παρά τις πιέσεις του Πάπα, Economist, 10/2/2005).

Ο προκείμενος «χωρισμός» μπορεί να αρχίσει με συγκεκριμένες αποφάσεις του
κοινού νομοθέτη, που θα αποκαθιστούν τη θρησκευτική ελευθερία στη χώρα μας.
Κατ’ αυτόν τον τρόπο είναι απαραίτητο να καταργηθεί αμέσως η μεσαιωνική
νομοθεσία που εξαρτά απαράδεκτα την ίδρυση των ναών των ετεροθρήσκων από την
προηγούμενη άδεια του οικείου μητροπολίτη, πριν επιληφθεί του θέματος αυτού η
Διοίκηση!

Υπ’ αυτήν την έννοια δεν είναι καθόλου συμπτωματικό ότι η Αθήνα δεν έχει ούτε
ένα τζαμί, παρά τις αλλεπάλληλες σχετικές αιτήσεις. Και δυστυχώς, η εν λόγω
ανώμαλη πρακτική συνεχίζεται και στις μέρες μας, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ότι
η χώρα μας διασύρεται ταπεινωτικά στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Ανθρωπίνων
Δικαιωμάτων (Σωτηρέλης).

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο του αξεδιάλυτου «κρατικοθρησκευτικού πλέγματος» πρέπει
να απομακρυνθεί αμέσως και η αναχρονιστική μεταξική νομοθεσία που ποινικοποιεί
κατ’ αρχήν τον προσηλυτισμό (αλλά και τη «θρησκευτική διαφορετικότητα», αφού
τα δικαστήρια ερμηνεύουν τις προκείμενες διατάξεις με έναν ακατανόητο τρόπο,
όπως στην υπόθεση Κοκκινάκη).

Τέλος, είναι αναγκαίο να καταργηθεί η υποχρεωτική διδασκαλία του μαθήματος των
Θρησκευτικών στα σχολεία, αφού το κράτος δεν μπορεί να παρεμβαίνει δογματικά
και πατερναλιστικά στη διαμόρφωση των πεποιθήσεων του νέου ανθρώπου ως προς το
θείο! Αυτό δεν ισχύει μόνο στην κοσμική Γαλλία, αλλά και στην Ισπανία (που
έχει μια ισχυρή καθολική παράδοση από τα δοξασμένα χρόνια της Ισαβέλλας και
του Φερδινάνδου).

Μάλιστα, ο καινούργιος πρωθυπουργός Zapatero εγγυήθηκε την προαιρετική
εκμάθηση των Θρησκευτικών (με την παράλληλη δυνατότητα παρακολούθησης ενός μη
θρησκευτικού μαθήματος από τους μαθητές που θα ενεργοποιούν αυτή την επιλογή,
Economist, 16/9/2004).

H παραπάνω κλιμακωτή πορεία της αποκόλλησης της Εκκλησίας από το Κράτος μπορεί
να ολοκληρωθεί με ένα λαϊκό δημοψήφισμα, το οποίο θα γινόταν πιο «εύκολα» αν η
άτολμη συνταγματική αναθεώρηση του 2001 επέκτεινε τη δυνατότητα να
διενεργούνται πολιτικά δημοψηφίσματα σε συστηματικότερη βάση.

Όμως ο K. Καραμανλής επιδεικνύει αδράνεια και περιμένει νωχελικά την «κάθαρση»
από την Εκκλησία. Εκτός βέβαια αν επιθυμεί ένα κράτος «μουλάδων» μέσα στο
κέντρο της Ευρώπης. Ό,τι και να συμβαίνει, ο Πρωθυπουργός έχει αποδείξει
επανειλημμένως ότι βιώνει ευχάριστα τον ρόλο του ιστορικού θεατή.

Από την άλλη μεριά και οι ιεράρχες πρέπει να αντιληφθούν έγκαιρα ότι θα
μπορέσουν να υπερβούν τη σημερινή εκφυλιστική κρίση μόνον αν αποδεχθούν τις
«προκείμενες» του συνταγματικού κράτους, που θεμελιώνονται με βάση μια κοσμική
ηθική (Habermas, Το μέλλον της ανθρώπινης φύσης).

Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά: Ο χωρισμός της Εκκλησίας από το Κράτος
πρέπει να ξεκινήσει αμέσως! Διαφορετικά ο σημερινός σκανδαλοθηρικός
βομβαρδισμός με τα σεξουαλικά κατορθώματα των ιερέων θα εκκολάπτει σιγά – σιγά
«μια αποκρουστική και ομογενοποιημένη δημόσια σφαίρα, η οποία θα αποθαρρύνει
τη συμμετοχή των πολιτών στα πολιτικά πράγματα» (Ch. Mouffe).

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής στο ΑΠΘ.