H οικονομία μπορεί να ξεπεράσει το σοκ της… απογραφής

Διαπορούν πολλοί με την κατάσταση της οικονομίας, με τη δυσχέρεια που η ίδια η
κυβέρνηση μεταδίδει, με την αδυναμία της να καλύψει τις πομποδώς
διακηρυχθείσες προεκλογικές υποσχέσεις της. Τι συνέβη, τι μεσολάβησε και τα
προεκλογικά λόγια απεδείχθησαν έπεα πτερόεντα;

H κυβέρνηση διατυμπανίζει πως παρέλαβε χάος, μια οικονομία χρεοκοπημένη, χωρίς
παραγωγικό δυναμικό, με την ανταγωνιστικότητα μειωμένη και την ευημερία
πλαστή, στηριγμένη σε δανεικά, τα οποία εκείνη πρέπει να ξεπληρώσει τώρα και
γι’ αυτό δεν δύναται να δώσει τις αυξήσεις που είχε τάξει σε μισθωτούς και
συνταξιούχους.

Πόσο, όμως, αληθής είναι αυτός ο ισχυρισμός; Ουδείς υποστηρίζει ότι τα δημόσια
οικονομικά χαίρουν άκρας υγείας, ούτε κανείς θα έβαζε το χέρι του στη φωτιά,
προκειμένου να υπερασπίσει την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας. Από
την άλλη όμως και ο μηδενισμός τής προόδου είναι το ίδιο προβληματικός. Τα
ελλείμματα των δημοσίων οικονομικών και το υπέρογκο – είναι αλήθεια – δημόσιο
χρέος αντανακλούν υψηλότερο επίπεδο ευημερίας, καθώς και πλήθος νέων
περιουσιακών στοιχείων, προϊόν των επενδύσεων που το κράτος προώθησε όλα τα
προηγούμενα χρόνια.

Παρελθόν οι κίνδυνοι

Τούτα συνήθως παραβλέπονται, η αξία τους υποεκτιμάται, δεν συνυπολογίζεται από
τους καταδιωκόμενους εκ του συνδόμου της αυτοεκπληρούμενης προφητείας, από
εκείνους που βλέπουν μόνο μαύρα σύννεφα να τους πολιορκούν. Το ελληνικό
δημοσιονομικό πρόβλημα είναι σημαντικό μεν, αλλά δεν έχει τα χαρακτηριστικά
του παρελθόντος. Είναι σοβαρό, κρίσιμο, αλλά διαχειρίσιμο και σε καμιά
περίπτωση δεν μπορεί ν’ αποτελεί βάση ευτελισμού της οικονομίας και της χώρας.
Το Ελληνικό Δημόσιο δεν αντιμετωπίζει χρηματοδοτικό πρόβλημα, όπως στο
παρελθόν, ούτε χρειάζεται πια να υπερασπισθεί ένα ευάλωτο νόμισμα, όπως ήταν η
δραχμή. Με άλλα λόγια δεν απειλείται από τους παλαιούς κινδύνους της συγκυρίας
και της απρόσμενης χρεοκοπίας.

H κυβέρνηση Καραμανλή δεν αξιολόγησε επαρκώς το οικονομικό πρόβλημα, δεν
εμβάθυνε, ούτε προετοιμάστηκε αναλόγως. Αντιθέτως μάλιστα, έστησε παιχνίδι
πολιτικό γύρω από τα δημόσια οικονομικά. Έπαιξε με το θέμα, το ανέδειξε σε
κεντρικό προπαγανδιστικό εργαλείο, δεν απασχολήθηκε με τη λύση του. Το λάθος
της υπήρξε κεφαλαιώδες. Αντί από την επομένη να παρέμβει, να κινητοποιήσει
τους μηχανισμούς, να επανακαθορίσει τους στόχους, αρκέσθηκε σε μια ρητορική
καταστροφής, χωρίς προηγούμενο.

Σήμερα, η ελληνική οικονομία μοιάζει με τρένο που φρέναρε απότομα και έπεσαν
οι επιβάτες ο ένας πάνω στον άλλον. Το φρένο ετέθη από την απογραφή και έκτοτε
η οικονομία μας δοκιμάζεται απ’ αυτό το σοκ αδράνειας που μετέδωσε το απότομο
φρενάρισμα, και κατά τα φαινόμενα δύσκολα θα συνέλθει.

Κεκτημένη ταχύτητα

Όπως λένε οι γνωρίζοντες μέχρι τότε, το τρένο πήγαινε, είχε κεκτημένη
ταχύτητα, η οποία πιθανώς να μην έφτανε, ο ρυθμός ίσως να χρειαζόταν
περισσότερες στροφές και ακόμη η πορεία του τρένου να χρειαζόταν διορθώσεις.
Αυτό που σίγουρα δεν χρειαζόταν ήταν το απότομο φρενάρισμα, αυτό που νέκρωσε
τη δραστηριότητα και αποσυνέδεσε από τη μηχανή τα όποια δυναμικά στοιχεία
διέθετε.

Αντί της εξουθενωτικής και απαξιωτικής απογραφής, θα μπορούσε πάραυτα με την
εκλογή της, ν’ αποδώσει τις ευθύνες στην απελθούσα κυβέρνηση, να εφαρμόσει τα
απαιτούμενα περιοριστικά μέτρα, χρησιμοποιώντας και τον νέο δημοσιονομικό
κώδικα που παρείχε τέτοιες δυνατότητες, να κινητοποιήσει τον νεκρωμένο σήμερα
φοροελεγκτικό μηχανισμό και βεβαίως ν’ αντισταθμίσει τους περιορισμούς με
ενίσχυση των αναπτυξιακών πτυχών της οικονομικής πολιτικής, αξιοποιώντας το
ευνοϊκό περιβάλλον που υπήρχε στον ευρύτερο χώρο των δημοσίων επιχειρήσεων και
οργανισμών, όπου και συναντάται ο νέος αναξιοποίητος πλούτος του κράτους.

Ήταν έτοιμα τα πράγματα για κινήσεις σημαντικές στον χώρο του κράτους, στο
πεδίο των κατασκευών, του τουρισμού, των τραπεζών, της ενέργειας και της
αστικής ανάπτυξης, με την ταχεία εμπορική εκμετάλλευση των Ολυμπιακών
Εγκαταστάσεων.

Αντί όμως της ομαλής δημοσιονομικής προσαρμογής, της κινητοποίησης νέων
επενδυτικών πόρων μέσω των συμπράξεων κράτους – ιδιωτών για τα έργα,
επικράτησαν τα ιδεόληπτα της απογραφής και του πολέμου κατά των συμφερόντων,
τα οποία, μονοσήμαντα όπως προεβλήθησαν, ουδέν απέφεραν, παρά μόνο πρόσκαιρες
επικοινωνιακές επιτυχίες.

Μεσοπρόθεσμα, οδήγησαν σε δεσμευτικά και άκαμπτα καθεστώτα δημοσιονομικής
επιτήρησης, με κατάρρευση του μηχανισμού είσπραξης των εσόδων, αδυναμία
απορρόφησης των κοινοτικών πόρων, πάγωμα των έργων της περιφέρειας και
ακινητοποίηση του μηχανισμού των αποκρατικοποιήσεων.

Κενό εμπιστοσύνης

Ένα μεγάλο κενό συνέχειας και εμπιστοσύνης διαμορφώθηκε με ευθύνη της
κυβέρνησης στη ζώνη της οικονομίας. Είναι αυτό που σήμερα την απειλεί και την
καθιστά ανήμπορη, ανίκανη να ικανοποιήσει ακόμη και τις χαμηλές προσδοκίες που
είχε η αγορά από αυτήν.

Παρά ταύτα, έχει τον χρόνο, έχει ακόμη την ευκαιρία να ξεπεράσει το σοκ της
αδράνειας. Για να το επιτύχει, οφείλει να ξεπεράσει τα δεσμευτικά του
πολιτικού κόστους, να κινηθεί με τόλμη και βεβαίως με φαντασία και ευελιξία,
χωρίς δόγματα και αγκυλώσεις, για όσα οι προκάτοχοί τους προπαρασκεύασαν. Δεν
ήταν όλα για πέταμα, ούτε τα πάντα επιλήψιμα, όπως οι φανατικοί ισχυρίζονται.