H θάλασσα επιτίθεται στο χωριό τους

«Ο ωκεανός πάγωσε τη δεύτερη εβδομάδα του Δεκεμβρίου. Άλλοτε πάγωνε στα
τέλη Οκτωβρίου. Αυτό είναι η άνοδος της θερμοκρασίας στον πλανήτη», εξηγεί ο
Τόνι Βεγιουάνα, Εσκιμώος, κάτοικος της Βόρειας Αλάσκας.

Στην άκρη του γκρεμού. Ακόμα και στο χιόνι μπορεί κανείς να διακρίνει την καταστροφή που προκάλεσε η θάλασσα

Ο Πασκάλ Ρισέ της γαλλικής «Λιμπερασιόν» έφτασε ώς το χωριό του Βεγιουάνα, το
Σισμάρεφ, οι κάτοικοι του οποίου ζουν έναν εφιάλτη. Κάθε χρόνο η θάλασσα
κατατρώγει τα εδάφη τους, τα σπίτια τους, και κάποια στιγμή θα πρέπει
αναπόφευκτα να εγκαταλείψουν το χωριό τους. «Βλέπετε εκεί;», ρωτάει ο
Βαγιουάνα δείχνοντας ένα σκούρο σημείο πάνω στον πάγο σε απόσταση 100 μέτρων
από την ακτή. «E, λοιπόν, όταν ήμουν παιδί, η παραλία έφτανε ως εκεί».

Νοσταλγία. Όλοι οι χωρικοί νοσταλγούν την παραλία, που ήταν μια
απέραντη αλάνα για παιχνίδια. Παίζανε εκεί μπέιζμπολ ή «εσκιμώικο φούτμπολ»,
με ομάδες ώς και 50 ατόμων. Πριν από 50 χρόνια, το αεροπλάνο προσγειωνόταν
εκεί, τόσο πλατιά ήταν. Σήμερα έχει εξαφανιστεί τελείως, την έχουν φάει τα
κύματα. Και τώρα η θάλασσα «επιτίθεται» στο ίδιο το χωριό. Οι χωρικοί έφτιαξαν
ένα φράγμα για να προστατεύσουν το σπίτι των δασκάλων του σχολείου – των
μοναδικών λευκών στο χωριό, μαζί με τον πάστορα. «Δύο φορές υποχρεώθηκαν να
εγκαταλείψουν το σπίτι, πέρυσι και πρόπερσι. Αν δεν το μετακινήσουμε, θα το
πάρει η επόμενη καταιγίδα», λέει ο 45χρονος Βεγιουάνα.

Ξέρει για ποιο πράγμα μιλάει. Υπεύθυνος για τις μεταφορές στο χωριό, είναι
αυτός που παρακολουθεί τη διάβρωση του νησιού και ασχολείται με τη μετακίνηση
των σπιτιών, όταν απειλούνται πολύ. Για τους 600 κατοίκους του Σισμάρεφ, η
αλλαγή του κλίματος του πλανήτη δεν είναι μια αφηρημένη έννοια. Είναι ένας
άμεσος εφιάλτης. Εξαιτίας της, ο χειμώνας και οι πάγοι του καθυστέρησαν. Έτσι
στην εποχή των καταιγίδων, τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο, οι πάγοι δεν
προστατεύουν πια το νησί. Και με τους δυνατούς ανέμους, η θάλασσα σκάβει όλο
και περισσότερο την παγωμένη άμμο πάνω στην οποία είναι κτισμένο το χωριό. Το
νησί συρρικνώνεται. Αφού πέρασαν εκεί αιώνες – «4.000 χρόνια», διαβεβαιώνουν
-, οι κάτοικοί του ετοιμάζονται να το εγκαταλείψουν, χωρίς να ξέρουν καλά καλά
πού θα πάνε. Θα γίνουν αναπόφευκτα οι πρώτοι πρόσφυγες της ανόδου της
θερμοκρασίας του πλανήτη. Το Σισμάρεφ, λένε οι κλιματολόγοι, είναι «το
καναρίνι στο ανθρακωρυχείο»: το χωριό που ο αφανισμός του θα κρούσει τον
κώδωνα του συναγερμού στον κόσμο.

«Κανείς δεν ασχολείται…»

Ο Τόνι Βεγιουάνα, ένας από τους Εσκιμώους κατοίκους του Σισμάρεφ, στη Βόρεια Αλάσκα

Πολλές διοικήσεις έχουν εγκύψει στο πρόβλημα: η κυβέρνηση της Αλάσκας, το Σώμα
των Μηχανικών του αμερικανικού στρατού, η Υπηρεσία Συντήρησης Εθνικών Φυσικών
Πόρων, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Διαχείρισης Εκτάκτων Καταστάσεων, το Γραφείο
Υποθέσεων Ινδιάνων… Αλλά καμιά τους δεν ασχολείται πραγματικά. Μπροστά στην
επίσημη αδιαφορία, οι κάτοικοι δεν κρύβουν την οργή τους για «τον λευκό
άνθρωπο». «Το μόνο σίγουρο είναι πως την άνοδο της θερμοκρασίας δεν την
προκάλεσε ο δικός μας τρόπος ζωής. Εδώ δεν έχουμε ούτε δρόμους ούτε
εργοστάσια…», λέει ο Λούτσι Ενινγκοβούκ. Και ο Πέρσι Ναγιοπούκ, που έχει το
μπακάλικο του χωριού, καταφέρεται εναντίον των υπεύθυνων της Ουάσιγκτον, τους
οποίους κατηγορεί για «γενοκτονία». «H κυβέρνηση θεωρεί πως οι ιθαγενείς
Αμερικανοί είναι υπάνθρωποι», τονίζει. «Δίνουν χρήματα σε άλλες χώρες, όπως η
Ρωσία, ενώ εμείς, στο Σισμάρεφ, δεν έχουμε ούτε τρεχούμενο νερό. Ξέρετε πώς
μας αποκαλούν οι Καναδοί, ακόμη και οι Ρώσοι Εσκιμώοι; “Οι φτωχοί μας ξάδελφοι
της Αμερικής”!».