H εποχή των «ματάκηδων»

ΤΟ ΕΛΕΓΕ, προ μηνός και κάτι, συνεργάτης του Γιώργου Παπανδρέου με
ευαισθησία στα θεσμικά ζητήματα: «H δημόσια ζωή μοιάζει με χωριό από τους
δρόμους του οποίου διέρχονται με φοβερή ταχύτητα νταλίκες – αλίμονο σε όποιον
βρεθεί στον δρόμο τους».

H κουβέντα ειπώθηκε πριν από την υπόθεση Γιοσάκη. Έκτοτε οι «νταλίκες» των
αποκαλύψεων έχουν παρασύρει κληρικούς και δικαστές που βρέθηκαν τη λάθος ώρα
σε λάθος δρόμο. Την ίδια ώρα τα διερχόμενα φορτηγά έχουν προκαλέσει ρωγμές
ακόμη και σε επιβληματικά οικήματα όπως η Εκκλησία και η Δικαιοσύνη.

Αφήνοντας κατά μέρος τις γραφικές παρομοιώσεις και εμμένοντας στα θεσμικά, η
επικαιρότητα των ημερών έχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Το πρώτο αφορά τα
τεκμήρια των σκανδάλων. H ειδησεογραφία κινείται σε ρυθμό κασετών και
υποκλοπών. Τόσο τα MME όσο και οι θεσμικοί παίκτες – όπως η κυβέρνηση
Καραμανλή – τις αναπαράγουν ή τις αποδέχονται σε λογική ότι «υπερισχύει η
διαφάνεια». Ειδικά στην περίπτωση των τηλεοπτικών καναλιών, ισχύει και η πίεση
του ανταγωνισμού.

Ανάλογο κλίμα φαίνεται να επικράτησε και στο ΕΣΡ ή τις δικαστικές αρχές.
Εισαγγελείς, που σε άλλες συνθήκες κάνουν με το παραμικρό προκαταρκτική
εξέταση, φαίνεται πως δεν εξάντλησαν αρχικά την αυστηρότητά τους προκειμένου
να μην κατηγορηθούν για συγκάλυψη στο μέτρο που ορισμένα από τα καταγγελόμενα
σκάνδαλα εμπλέκουν τη Δικαιοσύνη. Στο πνεύμα της διαφάνειας, η μπάλα πήρε και
τα προσωπικά δεδομένα των δημοσιογράφων, με πρωτοστάτη την ΕΣΗΕΑ. Με μια
φράση: «Όλα στη φόρα».

ΚΑΠΩΣ ΕΤΣΙ η επικαιρότητα κινείται στον ρυθμό των «κοριών» και των
«ματάκηδων», χωρίς ουδείς να ασχολείται αν οι διάλογοι είναι προϊόν υποκλοπής
και ποιος την έκανε. Όσο λυπηρό και παράξενο κι αν ακούγεται, η αλήθεια είναι
πως η Εκκλησία είναι χώρος όπου ανθούν αυτές οι πρακτικές. «Όλοι γράφουν όλους
σε κασέτα», λέει πρόσωπο με επίγνωση της κατάστασης, «ώστε να είναι
εξασφαλισμένοι απέναντί τους». Κατά την εκδοχή αυτή, κάθε ιερέας «φτιάχνει
κάβα» με τεκμήρια από τις παρεκτροπές άλλων ιερέων, ώστε να τις έχει ως όπλο
σε περίπτωση που ο ίδιος βρεθεί σε δύσκολη θέση, απειλούμενος με αποκαλύψεις
για δικές του παρεκτροπές.

Πάντως, το ντελίριο των καταγγελιών για ροζ σκάνδαλα και ηθικά επιλήψιμες
πρακτικές δεν είναι προνόμιο της Εκκλησίας της Ελλάδος. Αντίστοιχες
αποκαλύψεις έχουν συνταράξει καθολικούς και προτεστάντες τα τελευταία χρόνια,
σε ΗΠΑ, Βρετανία και Ηνωμένες Πολιτείες. Όχι μόνο οι πιστοί, αλλά και η
ευρύτερη κοινή γνώμη έχει σοκαριστεί από θλιβερά φαινόμενα παιδεραστίας ή από
ιεράρχες με πάθος για πορνογραφικές σελίδες στο Ίντερνετ. Με άλλα λόγια, ένα
μέρος του πληρώματος της Εκκλησίας δεν αντέχει στο μεγεθυντικό φακό των MME.

ΕΙΔΙΚΑ πάντως στην Ελλάδα είναι η δεύτερη φορά που η δημοσιογραφία της
κασέτας ή της κρυφής κάμερας δίνει τον τόνο στην επικαιρότητα. H πρώτη ήταν με
τα περίφημα «φρουτάκια» στις αρχές του 2002, επί διακυβέρνησης Σημίτη. Τότε
ένα κύμα αποκαλύψεων, με διακινητές τους ίδιους δημοσιογράφους, είχε ξεκινήσει
από βουλευτές ή πρώην υπουργούς και είχε επιχειρήσει να στοχοποιήσει έναν
θεσμό, τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. H επιλογή είχε δώσει τροφή για ποικίλα
σενάρια. H καθαρή στάση του Κωστή Στεφανόπουλου, γύρω από τον οποίο στοιχήθηκε
σύσσωμο το πολιτικό σύστημα – από ΠΑΣΟΚ μέχρι N.Δ. -, είχε δώσει τέλος στην
υπόθεση.

Τρία χρόνια αργότερα, τα «φρουτάκια» έγιναν ράσα και ο θεσμικός στόχος είναι η
Εκκλησία. Οι διαφορές είναι δύο. H μια αφορά τη σαθρότητα ενός μεγάλου
τμήματος της Ιεραρχίας. H άλλη, την απροθυμία των πολιτικών κομμάτων να δώσουν
στήριξη. Ο Γιώργος Παπανδρέου ζήτησε χωρισμό Εκκλησίας – Κράτους. Ο Κώστας
Καραμανλής ζήτησε «αυτοκάθαρση», δίνοντας στήριξη στον Αρχιεπίσκοπο, υπό την
αίρεση ότι δεν θα υπάρξουν σοβαρά στοιχεία εις βάρος του. Κεφάλια πέφτουν και
στη Δικαιοσύνη.

Αυτή τη φορά, η «δημοσιογραφία της κασέτας» όχι μόνο δεν αμφισβητήθηκε ως προς
τις πρακτικές της, αλλά κυριάρχησε. Το ερώτημα είναι τι σημαίνει αυτό για το
μέλλον και ποιους θα αφορά ο επόμενος γύρος αποκαλύψεων.