Ο «τρελός» εκδότης

Από την «Τρελή του Σαγιώ» του Ζαν Ζιρωντού ώς τον «Τρελό λαγό» του Μίλτου
Σαχτούρη και από τον «τρελό» του Μανόλη Αναγνωστάκη («Μονάχα ετούτον τον τρελό
μου θα κρατήσω») ώς τον «Τρελό του χωριού» της Αρλέτας ο «τρελός» μοιάζει (για
την τέχνη τουλάχιστον) με πρόσωπο, αν όχι ιερό, τουλάχιστον αποκαλυπτικό. Κι
αν χαρακτηρίζουμε ως «τρελό» τον εκδότη του «Κάκτου» Οδυσσέα Χατζόπουλο είναι
γιατί, μαζί με άλλους, ώς έναν βαθμό, εκδότες, επιχειρεί το ακατόρθωτο.

Εξοβελιστέα, στην ουσία, η κλασική παιδεία από την εκπαίδευση; Την πυραμίδα
των αρχαίων κλασικών υψώνει ο εκδότης του «Κάκτου». Φτωχαίνει διαρκώς σε
τέτοιο απερίγραπτο βαθμό η γλώσσα μας, ώστε να πιστεύουν οι Νεοέλληνες ότι δεν
είναι απαραίτητο πάνω στο γραφείο τους ούτε ένα «τυπικό» καν λεξικό; Το
ανύπαρκτο (γιατί εξαντλημένο) από δεκαετιών (για να μην πούμε από
εκατονταετίας) πολύτομο λεξικό «Σούδα» ο «τρελός» εκδότης. Για να μην κρύψουμε
μιαν αλήθεια: Δεν έχει το ταίρι του σε μιαν εκδοτική και ανθρώπινη «ιδιοτυπία»
ο «Κάκτος» (όπως προσφωνούν οι φίλοι του τον Χατζόπουλο). Να ναρκοθετεί την
υπόθεση του βιβλίου με βιβλία όπως, για παράδειγμα, μια εβδομάδα, ή και
λιγότερο, μετά τους σεισμούς, να έχουμε στις προθήκες «πόνημα» για το μεγάλο
γεωλογικό φαινόμενο. Ή στο «φόρτε» του ο θόρυβος για τη λέξη «νταβατζήδες»,
που εκστόμισε ο Πρωθυπουργός και μάνι μάνι, βιβλίο συνθεμένο από τον ίδιο τον
Χατζόπουλο με τίτλο «Νταβατζήδες». Και από την άλλη ο ίδιος «τρελός» εκδότης
να δοξάζει το βιβλίο με έργα μεγάλα, κλασικά, που δυναμώνουν τον «ιστό» του
λόγου ως τον πρωταρχικό άξονα της ζωής μας.

Θυμάμαι τον Αλέξη Μινωτή που έλεγε (το είχε μάλιστα γράψει) για την Κατίνα
Παξινού πως σπάνια ξαπόσταινε, μόνο και μόνο για να ξαναρχίσει με καινούργιο
κέφι τον πετροπόλεμο. Και ο Οδυσσέας Χατζόπουλος στήνει μετερίζια, δημιουργεί
φανταστικούς εχθρούς (όσο κι αν οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει, όπως όλοι
άλλωστε οι εκδότες είναι πολλές), για να μεγαλώνει η χαρά πως τα καταφέρνει
μόνος του.

Είναι κλειστός ο τόπος μας και μικρή η κοινωνία μας κι αν δεν ακούει κανείς
από τους άλλους τον καλό λόγο, στον βαθμό που οι άλλοι τον πιστεύουν, είναι
γιατί, σαν συνεννοημένοι οι τελευταίοι μεταξύ τους, το κάνουν μην τυχόν του
δυναμώσουν τη «φόρα» της δημιουργίας ή μην τυχόν (ακόμη χειρότερα) «ανοίξουν»
τα μάτια σε άλλους και τον βοηθήσουν.

Στον τόπο μας, όσον αφορά τις «αγάπες» μας, αν δεν αναπτύξει κανείς ένα
σύστημα «αυτοτροφοδοσίας», έχει κυριολεκτικά «χαθεί». Χρειάζεται να
υποψιάζεται κανείς διαρκώς τους πάντες και ακόμη περισσότερο τους «ομοϊδεάτες»
του. Σπάνια οι διαφορές, ιδεολογικές ή ηθικές, είναι τόσο μεγάλες ώστε η σιωπή
ή ο γνήσια απορριπτικός λόγος να είναι πράγματα ειλικρινή. Το πρόβλημα είναι
να μη μεγαλώσει κανείς με το να μιλήσει την «πίτα» του άλλου, έστω κι αν με τη
σιωπή του αυτή θα φαγωθεί μακροπρόθεσμα, όχι βέβαια από τον ίδιον, και το δικό
του κομμάτι.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Λέξη».