Σχέδιο Mάρσαλ για τον 21ο αιώνα

«Μισό δισεκατομμύριο ζωές μπορούν να σωθούν». Αυτή είναι η κεντρική ιδέα
του σχεδίου που εκπόνησε ο οικονομολόγος Τζέφρι Σακς για λογαριασμό του ΟΗΕ. H
συνταγή του είναι απλή: να διπλασιάσουμε τη βοήθεια. Όμως πόσες από τις
πλούσιες χώρες είναι διατεθειμένες να το κάνουν;

«Υπάρχουν πολλά σιωπηλά τσουνάμι», λέει ο οικονομολόγος Τζέφρι Σακς. «Όπως η
ελονοσία, που κάθε μήνα παίρνει τόσες ζωές όσες πήρε το τσουνάμι στη Νότια
Ασία». Μακριά από την προσοχή του δυτικού κόσμου, η τραγωδία των απόκληρων του
πλανήτη συνεχίζεται αμείλικτη, την ίδια που ώρα που οι υποσχέσεις των ισχυρών
και των πλουσίων της γης έρχονται και παρέρχονται ανεκπλήρωτες. Το όνειρο να
μειωθεί στο μισό ο αριθμός των φτωχών της γης μέχρι το 2015 ίσως να είναι ήδη
πολύ αργά για να εκπληρωθεί, λέει ο οικονομολόγος του Πανεπιστημίου Κολούμπια,
τον οποίο ο Κόφι Ανάν έθεσε επικεφαλής της ομάδας μελέτης για τον «Στόχο της
χιλιετίας».

Ο Σακς και οι 265 συνεργάτες του παρουσίασαν στον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ μία
έκθεση η οποία δεν επιτρέπει ιδιαίτερη αισιοδοξία. Το εργαλείο με το οποίο θα
μπορούσε να αλλάξει η κατάσταση στον κόσμο παραμένει το ίδιο: περισσότερη
βοήθεια εκ μέρους των ανεπτυγμένων χωρών. Οι πλούσιες χώρες του πλανήτη θα
πρέπει να διπλασιάσουν τη συνεισφορά τους. Για να ξεπεινάσουν 500 εκατομμύρια
άνθρωποι που πλήττονται από την πιο σκληρή φτώχεια, για να μην πέφτουν πια 250
εκατ. άνθρωποι στο κρεβάτι με άδειο το στομάχι, για να σωθούν 30 εκατ. παιδιά.

Ελεημοσύνη

Αν θέλουμε να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους, θα πρέπει να μιλάμε για
ελεημοσύνη. Γιατί τα ποσά που καλούνται να διαθέσουν οι πλούσιες χώρες δεν
ξεπερνούν το 0,5% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος τους. Ελάχιστες χώρες
δίνουν παραπάνω: η Νορβηγία, η Σουηδία, η Ολλανδία, το Βέλγιο, η Δανία, το
Λουξεμβούργο. Άλλες χώρες, πολύ πλουσιότερες και ισχυρότερες, περιορίζονται σε
πολύ μικρότερα ποσοστά. H βοήθεια που δίνει η Αμερική, ας πούμε, δεν ξεπερνάει
το 0,14% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της.

H έκθεση του ΟΗΕ επισημαίνει ότι η ελονοσία σκοτώνει ένα μωρό κάθε 30
δευτερόλεπτα στην Αφρική. Το κόστος για την καταπολέμηση αυτής της νόσου είναι
προσιτό για τη διεθνή κοινότητα: 2-3 δισ. δολάρια τον χρόνο. Δεν είναι πολλά
για να σωθούν περισσότερα από ένα εκατομμύριο παιδιά.

Στην έκθεση υπάρχει και ένας κατάλογος στον οποίο γίνεται η διάκριση μεταξύ
των χωρών που αξίζουν να πάρουν βοήθεια και των χωρών που δεν έκαναν όσα
έπρεπε για να κερδίσουν την υποστήριξη της διεθνούς κοινότητας. Στις πρώτες
περιλαμβάνονται το Μάλι, η Μπουρκίνα Φάσο, η Αιθιοπία, η Γκάνα, η Μαυριτανία,
η Υεμένη. Στις άλλες, τις «κακές», η Λευκορωσία, η Βιρμανία, η Βόρεια Κορέα
και η Ζιμπάμπουε. Είναι ένα προειδοποιητικό σήμα που στέλνουν οι ειδικοί του
ΟΗΕ σε εκείνες τις κυβερνήσεις που κωφεύουν στις εκκλήσεις για σεβασμό των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Σχέδιο δράσης για τη φτώχεια

* ΝΑ ΥΙΟΘΕΤΗΣΟΥΝ οι αναπτυσσόμενες χώρες πολιτικές μείωσης της
φτώχειας.

* ΟΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ πρέπει να προάγουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη
διαφάνεια, την υγεία και την παιδεία.

* ΟΙ ΠΛΟΥΣΙΕΣ ΧΩΡΕΣ πρέπει να επιλέξουν έξι χώρες για άμεση μαζική
βοήθεια.

* ΟΙ ΠΛΟΥΣΙΕΣ και οι φτωχές χώρες πρέπει να συνεργαστούν από φέτος για
την αντιμετώπιση της ελονοσίας και την ανάπτυξη των σχολείων.

* ΟΙ ΠΛΟΥΣΙΕΣ ΧΩΡΕΣ πρέπει να συγκεντρώσουν βοήθεια από 0,25% έως 0,7%
του ΑΕΠ μέχρι το 2015.

* ΟΙ ΠΛΟΥΣΙΕΣ ΧΩΡΕΣ πρέπει να ανοίξουν τις αγορές τους για εισαγωγές
από τις αναπτυσσόμενες χώρες.

* Ο ΟΗΕ πρέπει να συντονίσει πιο αποτελεσματικά τις υπηρεσίες και τα
προγράμματά του.

AMAPTIA ΣΕΝ

Παγκοσμιοποίηση, αλλά για όλους

Αμάρτια Σεν. Ο 71χρονος Ινδός νομπελίστας της Οικονομίας είναι αισιόδοξος για το μέλλον του πλανήτη

ΔΕΚΑ XPONIA έχει ακόμη μπροστά της η διεθνής κοινότητα για να
κινητοποιηθεί και να τηρήσει τις δεσμεύσεις της βάσει των «Στόχων της
χιλιετίας», που αποβλέπουν στον περιορισμό της παγκόσμιας φτώχειας μέχρι το
2015. Αυτό είναι το μήνυμα από το τρίτο φόρουμ για την ανθρώπινη ανάπτυξη, στο
Παρίσι, που εμπνευστής του υπήρξε ο Ινδός Αμάρτια Σεν, 71 ετών, νομπελίστας
της Οικονομίας το 1998 και καθηγητής στο Τρίνιτι Κόλετζ του Κέμπριτζ.

Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Λιμπερασιόν», ο Ινδός οικονομολόγος
παρουσιάζεται αισιόδοξος για το μέλλον του πλανήτη. «Λένε συχνά ότι η φτώχεια
είναι πρόσφορο έδαφος για την ανάπτυξη της βίας», εξηγεί ο νομπελίστας. «Ή ότι
οι προτεραιότητες ασφαλείας του Βορρά δεν πρέπει να παραβλέπουν τις
προτεραιότητες της επιβίωσης του Νότου. Αυτό είναι σωστό. Οι ανισότητες κάνουν
ακόμη μεγαλύτερη την ανοχή απέναντι στη βία. Όμως, ο μοναδικός λόγος για να
καταπολεμήσουμε τη φτώχεια είναι το γεγονός ότι από μόνη της αποτελεί ένα
τρομακτικό πρόβλημα».

Ανισότητες

Ζούμε σε έναν κόσμο στον οποίο υπάρχει ταυτόχρονα εκπληκτική ευημερία και
εκπληκτική αθλιότητα, συνεχίζει ο Αμάρτια Σεν. Σε έναν κόσμο που
χαρακτηρίζεται περισσότερο από τις αντιπαραθέσεις παρά από την αλληλεγγύη.
«Εκείνοι που είναι κατά της παγκοσμιοποίησης αγωνίζονται για μια πιο ισότιμη
αναδιανομή, ζητούν λιγότερη ασυμμετρία στην πολιτική ή οικονομική εξουσία.
Αυτό το ηθικό κίνημα είναι το πιο παγκοσμιοποιημένο». Σε εκείνους που λένε ότι
η παγκοσμιοποίηση αποβαίνει προς όφελος των πιο φτωχών, ο Αμάρτια Σεν απαντάει
ότι κάνουν λάθος. «Το ζήτημα δεν είναι να μάθουμε αν η παγκοσμιοποίηση είναι
προτιμότερη από την απουσία παγκοσμιοποίησης, αλλά αν τα πλεονεκτήματά της
διανέμονται ισότιμα», λέει ο Ινδός οικονομολόγος. «Το αληθινό ζήτημα είναι να
αναρωτηθούμε αν οι φτωχοί μπορούν να επωφεληθούν περισσότερο. Να αναρωτηθούμε
αν η διανομή των ωφελημάτων είναι δίκαιη και ισότιμη».