O δείκτης… της ευτυχίας

Γιατί άραγε ενώ η οικονομική παραγωγή μιας χώρας αυξάνεται, οι κάτοικοί της
δεν γίνονται πιο ευτυχισμένοι; Κι αν αυτό συμβαίνει, μήπως θα πρέπει οι
κυβερνήσεις να αναθεωρήσουν την πολιτική τους να κρατούν ψηλά το Ακαθάριστο
Εγχώριο Προϊόν;

H επιστήμη της οικονομίας τα τελευταία χρόνια ενδιαφέρεται όλο και περισσότερο
για το ζήτημα της ευτυχίας. Τον ερχόμενο χρόνο, μάς πληροφορούν οι «Φαϊνάνσιαλ
Τάιμς», μια ομάδα με επικεφαλής έναν νομπελίστα της Οικονομίας σχεδιάζει να
ανακοινώσει έναν δείκτη που μετρά την ευτυχία των ανθρώπων σε σχέση με το
Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν. Σύμφωνα με την ομάδα, ο δείκτης αυτός θα αποτελέσει
έναν κρίσιμης σημασίας μετρητή της προόδου μιας χώρας. Ο Ντάνιελ Κάνεμαν, ο
καθηγητής Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου του Πρίνστον που μοιράστηκε το 2002 το
Νόμπελ Οικονομίας με τον Άλαν Κρούγκερ, καθηγητή Οικονομίας στο ίδιο
Πανεπιστήμιο, επεξεργάστηκε μια «εκτίμηση της εθνικής ευημερίας» με στόχο να
προσφέρει μια εικόνα για το πόσο ευτυχείς είναι οι άνθρωποι. Τα «οικονομικά
της ευτυχίας» δεν περιλαμβάνονται ακόμη στα εγχειρίδια της Οικονομίας, ωστόσο
αυτό είναι πιθανό να γίνει, καθώς η σχέση της αύξησης του εισοδήματος με την
ευτυχία έχει εξασθενήσει. Και μια ακριβής μέτρηση της ευημερίας έχει
προοπτικές ευρείας εφαρμογής σε επιχειρήσεις και κυβερνήσεις.

Τα συμπεράσματα

Το αμερικανικό ινστιτούτο δημοσκοπήσεων και συμβούλων επιχειρήσεων Gallup έχει
προσλάβει κορυφαίους ακαδημαϊκούς, για να ερευνήσουν το πώς μπορεί να μετρηθεί
η ευημερία. Εδώ και χρόνια οι εταιρείες λένε πως ο σπουδαιότερος πόρος τους
είναι οι εργαζόμενοί τους. «Τώρα φαίνεται πως το εννοούν πράγματι» λέει ο Τζιμ
Κλίφτον, διευθυντής του Gallup. Και «Αν το ηθικό των εργαζομένων σε μια
εμπορική επιχείρηση είναι χαμηλό, τονίζει, θα σημειωθούν κλοπές στα
καταστήματά της, περισσότεροι υπάλληλοι θα λείπουν με αναρρωτική άδεια και οι
πωλήσεις θα είναι χαμηλότερες».

Οι πρωτοβουλίες των κυβερνήσεων

H BPETANIKH κυβέρνηση είχε δημοσιεύσει ήδη από τον Δεκέμβριο του 2002
μια έκθεση με τίτλο «Ικανοποίηση από τη ζωή», στην οποία υπογραμμιζόταν πως
«δικαιολογείται επέμβαση του κράτους με στόχο την αύξηση της ικανοποίησης από
τη ζωή».

Στις ΗΠΑ, η έρευνα του καθηγητή Κάνεμαν για την καθιέρωση ενός εθνικού δείκτη
ευημερίας χρηματοδοτείται εν μέρει από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση.

H οικονομική παραγωγή όπως την μετρά το ΑΕΠ έχει αυξηθεί κάθετα τις τελευταίες
δεκαετίες στις αναπτυγμένες οικονομίες, αλλά οι άνθρωποι δεν έχουν γίνει
σημαντικά ευτυχέστεροι. Αν η σχέση ανάμεσα στο ΑΕΠ και την ευτυχία δεν
υφίσταται πλέον, τότε αμφισβητείται ένας από τους βασικούς στόχους κάθε
κυβερνητικής πολιτικής, δηλαδή το να παραμένει το ΑΕΠ σε ανοδική πορεία. Είναι
ένας λόγος για τον οποίο οι οικονομολόγοι έχουν στρέψει την προσοχή τους στη
μελέτη της ευτυχίας, που άλλοτε ανήκε στην αποκλειστική δικαιοδοσία της
ψυχολογίας.