Mια μάλλον ανοργασμική εποχή…

ΕΤΟΣ αντιπολίτευσης είναι για το ΠΑΣΟΚ το 2005. Πέρσι τέτοια εποχή, το
Κίνημα ήταν ηλεκτρισμένο από την αλλαγή σκυτάλης μεταξύ Σημίτη και Παπανδρέου.
Αυτή προκάλεσε παράλογη ευφορία στα στελέχη και έστειλε πάνω από ένα
εκατομμύριο οπαδούς στις κομματικές κάλπες που επικύρωσαν την εκλογή του νέου
αρχηγού. «Φέτος, η ατμόσφαιρα», όπως λέει χιουμοριστικά πρώην υπουργός, «είναι
μάλλον ανοργασμική».

Ο Παπανδρέου εμφανίστηκε φρέσκος προχθές στον Πειραιά για τα Θεοφάνεια.
Προφανώς, οι γαλλικές διακοπές του τον ανανέωσαν. Στο λιμάνι, ο Γιώργος ήταν
στο στοιχείο του. Περπάτησε κι έσφιξε αναρίθμητα χέρια, μιλώντας με τη νεολαία
και τους απλούς πολίτες. Ο Παπανδρέου είναι, άλλωστε, κατεξοχήν πολιτικός
δρόμου, χάρη στην έμφυτη ικανότητά του για ανθρώπινη επαφή. Όπως αστειεύεται
ένας συνεργάτης του, «αν γινόταν να χαιρετίσει έναν έναν και τα δέκα
εκατομμύρια των Ελλήνων, θα κερδίζαμε σίγουρα τις εκλογές…».

Δυστυχώς για τον Γιώργο η πολιτική δεν είναι μόνο περιοδείες. Είναι και
εσωκομματικές συσκέψεις. Είναι και εμφανίσεις στην τηλεόραση. Είναι και
ομιλίες στη Βουλή. Σε όλες τις περιπτώσεις, ο αντιπολιτευόμενος ξεκινάει με
χάντικαπ. Κόμματα εκτός εξουσίας – και το ΠΑΣΟΚ δεν είναι εξαίρεση – κυλούν
γρήγορα στην εσωστρέφεια. Εκτός προεκλογικής περιόδου, η πολιτική δεν είναι
στην κορυφή της τηλεοπτικής ατζέντας που θέλει αίμα, δράμα και ατυχήματα. Και
στη Βουλή, είναι ο Πρωθυπουργός που έχει τον τελευταίο λόγο.

TI ΕΙΔΟΥΣ αντιπολίτευση θα κάνει ο Παπανδρέου; Το 1853, σε αγόρευσή του
στη Βουλή με την ιδιότητα του αντιπροέδρου, ο θεατρικός συγγραφέας του
«Υπαλλήλου» και του «Χαρτοπαίκτη» M. Χουρμούζης, διέκρινε με αναλυτική οξύνοια
την αντιπολίτευση σε τρία είδη.

Πρώτον, υπάρχει η αρνητική αντιπολίτευση που καταδικάζει ανεξαιρέτως κάθε
πράξη της κυβέρνησης. Κατά τον Χουρμούζη είναι «άδικος» και «ανωφελής».
Ωστόσο, συσπειρώνει το αντιπολιτευόμενο κόμμα και ασκεί πίεση στην κυβέρνηση,
με αποτέλεσμα τη φθορά της. Την εφήρμοσε επιτυχώς ο Ανδρέας Παπανδρέου, ιδίως
το 1990-93. Δεν φαίνεται όμως να ταιριάζει στον υιό του Γιώργο. Περισσότερες
φορές βρέθηκε ο ίδιος στο στόχαστρο της κυβέρνησης το 2004 – με αποκορύφωμα
την επίθεση Ρουσόπουλου στον προϋπολογισμό για το σχέδιο Ανάν – παρά έγινε
δικός του στόχος η κυβέρνηση.

Δεύτερον, υπάρχει η «τα πάντα παραδεχόμενη και επιδοκιμάζουσα» αντιπολίτευση,
στην οποία ο Χουρμούζης αναφέρεται εύστοχα και γλαφυρά με τον όρο
«υπουργικότης». Τη χαρακτηρίζει ως «καταστρεπτικοτέρα» για την κυβέρνηση, που
δεν αισθάνεται κανέναν έλεγχο και αποχαλινώνεται. Ο Γιώργος δεν είναι
αντιπολιτευτικά ενδοτικός, αν και δεν διακρίνονται όλοι γύρω του για την
πολιτική μαχητικότητά τους απέναντι στη N.Δ. Στενός συνεργάτης του σόκαρε
αποκαλώντας «υπουργέ μου» και «υπουργέ μου» υφυπουργό της κυβέρνησης Καραμανλή
σε ενημέρωση που έκανε αυτός προ μερικών μηνών στους ευρωβουλευτές. Σθεναρή
δεν ήταν, πάντως, ούτε η αρχική υποστήριξη του Παπανδρέου σε Γιάννο και Άκη
ούτε η υπεράσπιση του έργου Σημίτη.

Τρίτον, υπάρχει η «διακρίνουσα το καλόν τού κακού» αντιπολίτευση, την οποία ο
Χουρμούζης επιδοκιμάζει ως «αναγκαία». Είναι η επιλεκτική προσέγγιση, όπου η
αντιπολίτευση επικρίνει ή υποστηρίζει την κυβέρνηση, ανάλογα με το θέμα και τα
συμφέροντα της χώρας. Εδώ θα ήθελε να εμπίπτει ο Γιώργος ως μοντέρνος
πολιτικός με όραμα για τη χώρα, ο οποίος αρνείται να λειτουργήσει καιροσκοπικά
ή δημαγωγικά. Παράδειγμα το Σκοπιανό. Στην αναγνώριση της ΠΓΔΜ ως Μακεδονία
από τις ΗΠΑ, ο Παπανδρέου έκανε αρνητική αντιπολίτευση μιλώντας για
«σφαλιάρα». Αυτή έφερε σε πολύ δύσκολη θέση την κυβέρνηση, κράτησε όμως μόλις
εικοσιτέσσερις ώρες, αφού ο Γιώργος πήγε σε μετριοπαθέστερη γραμμή, κρίνοντας
σωστά πως δεν ωφελεί τη χώρα να υποκινήσει το ΠΑΣΟΚ μια νέα μακεδονική
υστερία.

ΦΥΣΙΚΑ, το ερώτημα είναι αν με το τρίτο είδος αντιπολίτευσης, δηλαδή με
υπεύθυνη κριτική στην κυβέρνηση, μπορεί το ΠΑΣΟΚ να επιστρέψει γρήγορα στην
κυβέρνηση. Στη Μεταπολίτευση, οι πολιτικοί κύκλοι είναι επταετείς – δηλαδή η
διακυβέρνηση N.Δ. έχει ημερομηνία λήξης. Αντέχει όμως το «όλον ΠΑΣΟΚ» το
ενδεχόμενο να βρεθεί εκτός εξουσίας για δύο κυβερνητικές θητείες; Θα φανεί
στην πορεία…