ΠAΣΟK: Ένας χρόνος… αγκάθια

Έναν χρόνο μετά την ανάληψη της εξουσίας της Χαριλάου Τρικούπη από τον τότε
υπουργό Εξωτερικών και μόλις δύο μήνες πριν από το Συνέδριο της ουσιαστικής
επανίδρυσης του κόμματος, τρία αγκάθια «πληγώνουν» τη σχέση Γιώργου Παπανδρέου
– ΠΑΣΟΚ.

Όταν το βράδυ της 6ης Ιανουαρίου 2003 ο κ. Γ. Παπανδρέου εξήλθε από το σπίτι
του πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη και ανακοίνωσε ότι θα είναι υποψήφιος νέος
πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, δύο πράγματα, εκτός του «φορτίου» των επικείμενων εκλογών,
τον απασχολούσαν:

* H νέα μορφή που ήθελε να δώσει στο κόμμα.

* Πώς θα διευθετούσε στο επόμενο διάστημα – και στη νέα κομματική
πραγματικότητα – τις σχέσεις του με τα πρωτοκλασάτα στελέχη του κόμματος, του
κ. K. Σημίτη συμπεριλαμβανομένου.

Κριτική. Σήμερα, έντεκα ακριβώς μήνες μετά την εκλογή του από 1.000.000
μέλη και φίλους του κόμματος, έχει προστεθεί άλλος ένας πονοκέφαλος:

* H κριτική που δέχεται – κυρίως υπογείως και εντός κλειστών
«κομματικών τειχών» – από μερίδα στελεχών για το είδος της αντιπολίτευσης που
ασκεί απέναντι στη Νέα Δημοκρατία.

Για το πώς ο Γιώργος Παπανδρέου έβλεπε το ΠΑΣΟΚ της «νέας εποχής» είχε
προϊδεάσει τους συντρόφους του αρκετά νωρίς, σε ανύποπτο χρόνο. Εκείνο ίσως
που αρκετοί άργησαν να συνειδητοποιήσουν είναι το πώς ο νέος πρόεδρος του
ΠΑΣΟΚ θα δομούσε τις σχέσεις του με την «παλιά φρουρά» και το πολιτικό
προσωπικό που είχε χρησιμοποιήσει στην πρώτη γραμμή ο κ. K. Σημίτης στις
κυβερνήσεις του. H ανάγκη πανστρατιάς για την εκλογική αναμέτρηση του Μαρτίου
– το Συνέδριο αποφασίστηκε οριστικά, σε σύσκεψη στελεχών του κόμματος να γίνει
στις 3 Μαρτίου – και η συγκρότηση των ψηφοδελτίων από την εκσυγχρονιστική,
κυρίαρχη τότε, πτέρυγα, δεν έκαναν ορατές αμέσως τις προθέσεις του κ. Γ.
Παπανδρέου, αν και η σύνθεση του στενού επιτελείου συνεργατών του, όπως και η
συγκρότηση αργότερα του ευρωψηφοδελτίου, έδειξε εν πολλοίς το στίγμα του και
τη θέλησή του «να βγάλει στη σκηνή νέα πρόσωπα», όπως επισημαίνει στέλεχος που
κινείται πολύ κοντά του.

«Θύματα». Στη λογική αυτή, που εφαρμόστηκε σταδιακά και πολλές φορές με
εντάσεις που δεν είδαν όλες το φως της δημοσιότητας, τα πρώτα «θύματα» ήταν οι
υπουργοί του κ. K. Σημίτη – «όχι όμως μ’ έναν αφοριστικό τρόπο», επισημαίνει ο
ίδιος συνεργάτης του. Ορισμένους τούς χρησιμοποίησε πολύ (π.χ. τον κ. Δ. Ρέππα
ως γραμματέα της K.Ο., την κ. Ά. Διαμαντοπούλου και τον κ. Γ. Φλωρίδη στο
επιτελείο συντονισμού) ή σε άλλους έδωσε ευκαιρίες – π.χ. ο κ. Χρ. Πρωτόπαπας
ορίστηκε σε υπεύθυνο πόστο στην K.Ο. και χρησιμοποιήθηκε ως κοινοβουλευτικός
εκπρόσωπος.

Άλλους πάλι τους αγνόησε αρκετές φορές κατά την αντιμετώπιση θεμάτων που είχαν
χειριστεί πρόσφατα και κατά τεκμήριο γνώριζαν. Ενδεικτικές περιπτώσεις σ’ αυτή
την κατηγορία είναι αυτές των κ.κ. N. Χριστοδουλάκη, Γ. Παπαντωνίου, Χρ.
Βερελή κ.ά., με τους οποίους όμως κάθε άλλο παρά σε ρήξη προχώρησε σε
προσωπικό επίπεδο. Άλλωστε, όπως λένε συνεργάτες του, σ’ όλους έδωσε ευκαιρίες
με τη συμμετοχή τους στο Συμβούλιο Ανασυγκρότησης και στα κλιμάκια. Σε
ορισμένους μάλιστα, όπως στους Βάσω Παπανδρέου, Άκη Τσοχατζόπουλο, Ευάγγελο
Βενιζέλο, Γιάννο Παπαντωνίου και με (κάποιον) ρόλο. Με τον ίδιο τον κ. K.
Σημίτη – που ορισμένοι συνεργάτες του νέου προέδρου τού χρεώνουν προσπάθεια
διατήρησης «σε εγρήγορση» των πάλαι ποτέ εκσυγχρονιστών – οι σχέσεις είναι
τυπικές. «Τηλεφωνιούνται και τα λένε», επισημαίνεται αρμοδίως, ενώ από την
πλευρά του πρώην πρωθυπουργού δηλώνεται σε κάθε ευκαιρία η στήριξη στον κ. Γ.
Παπανδρέου.

«Λευκή απεργία». Παρ’ όλο που ο νέος πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ θα ήθελε να
γινόταν μια κι έξω αλλαγή της εικόνας και των προσώπων που για την κοινή γνώμη
εκπροσωπούν το ΠΑΣΟΚ, έχει κάθε λόγο και ο ίδιος να έχει παράπονα από τη
συμμετοχή πρώην υπουργών στη διαδικασία ανασυγκρότησης του κόμματος. Με
έκπληξη είδε αρκετά από αυτά τα στελέχη να έχουν μειωμένη συμμετοχή στα
κλιμάκια. Μάλιστα ορισμένοι από τους συνεργάτες του, όχι με την έγκρισή του
πάντως – όπως λένε – μίλησαν για «λευκή απεργία». Και απέδωσαν τη στάση τους
στον φόβο και στην αγωνία τους για τον ρόλο που θα έχουν στη νέα εποχή. Τα πιο
παλιά από πλευράς κομματικής ιστορίας και προσφοράς στελέχη (όπως π.χ. η Βάσω
Παπανδρέου και ο Άκης Τσοχατζόπουλος) θεωρούν ότι όλα αυτά τα ζητήματα που
υπάρχουν ή εμφανίζονται να υπάρχουν «είναι θέμα διαλόγου και συζητήσεων μέσα
στο κόμμα και θα αντιμετωπιστούν όταν ο κ. Γ. Παπανδρέου ξεκαθαρίσει τι
ακριβώς θέλει για το κόμμα».

Όσον αφορά το τελευταίο, τα ζητήματα που είναι ανοιχτά έχουν ευθεία
αντανάκλαση στη δομή του κόμματος και στη νέα ηγετική ομάδα, καθώς και στον
τρόπο που αυτή θα συγκροτηθεί.

Στο Πολιτικό Συμβούλιο η «μάχη» για τα νέα πρόσωπα

Ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ κ. K. Σημίτης (φωτό) και ο νυν κ. Γ. Παπανδρέου συνεχίζουν να ανταλλάσσουν απόψεις ­ κυρίως τηλεφωνικώς…

Αν και είναι ξεκάθαρο ότι ο Γ. Παπανδρέου θέλει νέα πρόσωπα στην πρώτη γραμμή
του κόμματος, ακόμα δεν έχει ανοίξει τα χαρτιά του ως προς το θέμα αυτό. H
ανάθεση της ευθύνης του Συνεδρίου στον στενό συνεργάτη του κ. Αθ. Τσούρα με
«περικοπή» αντίστοιχων αρμοδιοτήτων από τον κ. Μιχ. Χρυσοχοΐδη είναι
ενδεικτική.

H μάχη θα δοθεί στη συγκρότηση του Πολιτικού Συμβουλίου (πρώην Εκτελεστικό
Γραφείο) καθώς δεν φαίνεται να περνάει η άποψη κάποιων εκ των κορυφαίων να
εκλεγεί το όργανο αυτό από το Συνέδριο. Πόσοι θα χωρέσουν από την παλιά φρουρά
και τους πρώην υπουργούς σ’ ένα (περίπου) 20μελές όργανο – και με δεδομένο ότι
ο κ. Παπανδρέου θέλει όσο το δυνατόν νέα πρόσωπα; Ήδη πάντως οι κατά τεκμήριον
ενδιαφερόμενοι έχουν αρχίσει να παραδέχονται ότι στο νέο όργανο «κάποιοι θα
είναι και κάποιοι δεν θα είναι»…

Το Εθνικό Συμβούλιο. H «μάχη» θα μεταφερθεί συνεπώς στην εκλογή του
Εθνικού Συμβουλίου (πρώην Κεντρική Επιτροπή) από το Συνέδριο.

Στο θέμα αυτό εμφανίζεται ένα άλλο σημείο τριβής: αποδίδεται στον κ. Γ.
Παπανδρέου η άποψη ότι τα μέλη του νέου Εθνικού Συμβουλίου θα πρέπει να
εκλέγονται κατά τα 2/3 και τα υπόλοιπα να συμμετέχουν εξ οφίτσιο στο πλαίσιο
ενός νέου, πιο σύγχρονου – όπως λένε – μοντέλου οργάνωσης. Αρκετά στελέχη –
ακόμα και πολλά που «στηρίζουν κριτικά» τον κ. Γ. Παπανδρέου – διαφωνούν με
μια τέτοια ρύθμιση και την αποδίδουν σε «φόβο» συνεργατών του νέου προέδρου
μήπως δεν «ελέγξει» την κατάσταση. Το δικαίωμα εγγραφής άλλωστε ως μελών για
το Συνέδριο και των εκατοντάδων χιλιάδων φίλων που ψήφισαν τον κ. Παπανδρέου
στις 8 Φεβρουαρίου 2003 «σπάει» τους όποιους μηχανισμούς.

«Ο διάλογος θα γίνει». Στο αμέσως επόμενο διάστημα τα κορυφαία στελέχη
του κόμματος θα έχουν την ευκαιρία να συζητήσουν τα θέματα αυτά με τον κ. Γ.
Παπανδρέου.

H φόρμουλα δεν έχει βρεθεί πλήρως αλλά, όπως διαβεβαιώνουν συνεργάτες του, «ο
διάλογος θα γίνει». Άλλωστε, προσθέτουν, ο κ. Γ. Παπανδρέου έχει διαμηνύσει
ότι «στη νέα πορεία χρειάζονται όλοι».

Έντονη η κριτική για «λάιτ» αντιπολίτευση

H εσωκομματική κριτική για «χαμηλούς τόνους αντιπολίτευσης» ήταν το κύριο
στοιχείο στο ενδεκάμηνο της ηγεσίας του κ. Γ. Παπανδρέου.

Δεν είναι λίγες οι φορές που ο κ. Ευάγγελος Βενιζέλος για παράδειγμα είχε πει
– με τον έναν ή τον άλλο τρόπο – ότι χρειάζεται «πιο νευρική» αντιπολίτευση
προσπαθώντας μάλιστα, όπως λένε συνεργάτες του, να δώσει τον τόνο με την
υπερδραστηριοποίησή του σε ορισμένους τομείς. Ο προβληματισμός για το επίπεδο
και την ένταση του αντιπολιτευτικού τόνου του κ. Γ. Παπανδρέου κατά τους
περασμένους μήνες είναι αλήθεια ότι έχει διαπεράσει το σύνολο σχεδόν των
στελεχών – ανεξαρτήτως κομματικής προέλευσης ή (προσωπικών) επιδιώξεων. Για
αντιπολίτευση λάιτ μιλούν ακόμα και οι ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ, όπως προκύπτει από
μετρήσεις δημοσκοπήσεων και συζητήσεις του ΠΑΣΟΚ με τον κόσμο. Οι ψηφοφόροι
ζητούν η φωνή της αντιπολίτευσης να ακούγεται πιο δυνατά και σε περισσότερα
θέματα.

Ο κ. Γ. Παπανδρέου και οι συνεργάτες του αντιμετωπίζουν την κριτική αυτή «με
σεβασμό» μεν, αλλά έχουν να προβάλουν ως «αντίλογο» ένα συγκροτημένο σχέδιο με
συγκεκριμένα βήματα. Όπως εξηγούν, μέχρι και σήμερα υπάρχουν πολίτες (ακόμη
και παλιοί σταθεροί ψηφοφόροι) οι οποίοι «είναι θυμωμένοι» με την αλαζονική
συμπεριφορά ορισμένων στελεχών τα τελευταία χρόνια και από την εφαρμογή
πολιτικών που δεν εκπροσωπούσαν τις αρχές και αξίες του «κοινωνικού ΠΑΣΟΚ».
«Πρώτος στόχος της νέας ηγεσίας ήταν να ακουστεί ο νέος λόγος του ΠΑΣΟΚ», λένε
και επικαλούνται το ότι οι δείκτες αξιοπιστίας του ΠΑΣΟΚ ανεβαίνουν σιγά σιγά.
Όπως και το ότι σταδιακά άρχισε να κλείνει η ψαλίδα στην πρόθεση ψήφου.