«Tο φαινόμενο της πεταλούδας αφορά και τους σεισμούς»

Σαν δύο σημεία που κλείνουν ανάμεσά τους την καταστροφή, οι σεισμοί που
έγιναν στο Μπαμ του Ιράν και στη Σουμάτρα της Ινδονησίας έχουν ορίσει ένα έτος
ασυνήθιστης σεισμικής έντασης – ένα έτος τού ζην επικινδύνως.

Δεν υπάρχει καμία βεβαιότητα ότι ένα ρήγμα σε ένα τεκτονικό σύνορο στον Δυτικό Ειρηνικό μπορεί να οδηγήσει άμεσα σε ρήγμα ενός συνόρου πλάκας στον Ανατολικό Ινδικό Ωκεανό – π.χ. στις ακτές της Σουμάτρας. Αλλά τουλάχιστον εμπειρικά, όπως ο περασμένος χρόνος έχει τόσο τραγικά φανερώσει, υπάρχει πληθώρα τέτοιων αποδείξεων

Σχεδόν δώδεκα μήνες πριν από την απίστευτη έκλυση ισχύος της Κυριακής που
έγινε στα όρια της τεκτονικής πλάκας της Ινδίας – Βιρμανίας, ένα παρόμοιο
ταρακούνημα στα σύνορα της Αραβικής και της Ευρασιατικής Πλάκας κατέστρεψε μία
από τις πιο φημισμένες περσικές πόλεις.

Αλλά αυτό δεν είναι το μόνο. H αλήθεια είναι ότι αυτές οι δύο καταστροφές
ήταν, από πλευράς αριθμού θυμάτων, μακράν οι πιο φονικές. Αλλά στους 12 μήνες
που τις χωρίζουν, έχουν γίνει πολλά ακόμα καταστροφικά και σεισμικά δυσοίωνα
γεγονότα που έχουν συμβεί σε μέρη που μοιάζουν αρχικά να είναι εντελώς
ασύνδετα.

Αναλογιζόμενος κανείς αυτή την πλημμύρα καταστροφών του παρελθόντος και του
παρόντος, μπορεί μονάχα να αναρωτηθεί μήπως εδώ πρόκειται για κάποια εφαρμογή
του φαινομένου της πεταλούδας και στους σεισμούς. Δεν υπάρχουν βέβαια καθόλου
επιστημονικά στοιχεία που να το αποδεικνύουν αυτό – καμία βεβαιότητα ότι ένα
ρήγμα σε ένα τεκτονικό σύνορο στον Δυτικό Ειρηνικό μπορεί να οδηγήσει άμεσα σε
ρήγμα ενός συνόρου πλάκας στον Ανατολικό Ειρηνικό, ή σε ρήγμα στον Ανατολικό
Ινδικό Ωκεανό – π.χ. στις ακτές της Σουμάτρας. Αλλά τουλάχιστον εμπειρικά,
όπως αυτός ο περασμένος χρόνος έχει τόσο τραγικά φανερώσει, υπάρχει πληθώρα
τέτοιων αποδείξεων.

Δεν επιβεβαιώνεται ακόμη

H τεκτονική των πλακών ως επιστήμη έχει ηλικία μικρότερη των 40 χρόνων. Είναι
πιθανό να ισχύει αυτό που η κοινή λογική λέει, αλλά η επιστήμη ακόμα δεν έχει
επιβεβαιώσει: ότι η κίνηση μεταξύ των τεκτονικών πλακών του κόσμου μπορεί να
αποτελεί μονάχα ένα μέρος ενός τεράστιου δυναμικού συστήματος, όπου τα
αποτελέσματα της μετακίνησης μιας πλάκας πιθανότατα εξαπλώνονται μακριά, πολύ
μακριά, ακόμη και στο πιο μακρινό σημείο της υδρογείου.

H θεωρία του Λάβλοκ

Τις τελευταίες δεκαετίες, εν πολλοίς χάρη στην αμφιλεγόμενη Θεωρία της Γαίας,
την οποία ανέπτυξε ο Βρετανός επιστήμονας Τζέιμς Λάβλοκ, θεωρείται ολοένα και
πιο αποδεκτή η θεώρηση του πλανήτη ως τεράστιου ζωντανού συστήματος, τα
τμήματα του οποίου βρίσκονται σε μόνιμη αλληλεπίδραση: πρόκειται για τον
ζωντανό πλανήτη που αιωρείται στο Διάστημα και κάθε τμήμα της μεγάλης μηχανής
του επηρεάζει κάθε άλλο, για καλό ή για κακό.

H θεωρία του Λάβλοκ, στην οποία έδωσε το όνομα της θεάς των αρχαίων Ελλήνων,
βασίζεται πολύ στην ευάλωτη ισορροπία του πλανήτη, που η περιβαλλοντική
απροσεξία του ανθρώπου, ολοένα και περισσότερο, απειλεί. Αλλά η θεωρία του
επίσης αναγνωρίζει τη σκοτεινή αναγκαιότητα των φυσικών καταστροφών – οι
οποίες, με ανθρώπινους όρους, μοιάζουν τόσο τραγικά άδικες – ως μέρος ενός
αχανούς συνόλου ισορροπιών. Τα γεγονότα που αυτή την εβδομάδα κατέστρεψαν τις
ακτές του Ινδικού Ωκεανού και, πριν από έναν χρόνο, ισοπέδωσαν την πόλη Μπαμ,
ήταν απολύτως φρικτά, αλλά μπορεί επίσης να υπηρετούν κάποιον βαθύτερο
πλανητικό σκοπό, κάποιον σκοπό που εμείς, με τα δικά μας πιστεύω και τη δική
μας αντίληψη, δεν μπορούμε να διανοηθούμε.

Προειδοποίηση

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι τα γκέιζερ
(θερμοπίδακες) στο Εθνικό Πάρκο του Γιέλοστοουν άρχισαν να εκρήγνυνται πολύ
πιο συχνά τις ημέρες αμέσως ύστερα από έναν τεράστιο σεισμό στην Κεντρική
Αλάσκα το 2002. Αποδείχτηκε ότι υπήρχε συσχετισμός ανάμεσα στα δύο, αλλά
κανείς δεν ήξερε πώς συνέδεονταν, άμεσα, μέρη που απέχουν χιλιάδες χιλιόμετρα
μεταξύ τους. Οι γεωλόγοι τώρα ψάχνουν για άλλους πιθανούς συνδέσμους και
συσχετισμούς – σίγουροι ότι, εάν μπορούν να εντοπιστούν αληθινοί γεωλογικοί
σύνδεσμοι, τότε θα μπορέσουμε στην πορεία να αναγνωρίζουμε από γεγονότα που θα
συμβαίνουν στη μία άκρη του πλανήτη ενδείξεις που θα μας επιτρέπουν να
προειδοποιούμε ανθρώπους στην άλλη άκρη του πλανήτη για την επόμενη
καταστροφή.

Γιατί ένα πράγμα είναι σίγουρο: ότι στην αιωνίως ανήσυχη και ζωντανή Γη θα
υπάρχει, χωρίς ίχνος αμφιβολίας, επόμενη καταστροφή.

Ο Simon Winchester είναι συγγραφέας του βιβλίου «Κρακατόα: H μέρα που ο
κόσμος εξερράγη, στις 27 Αυγούστου του 1883»).