Ώρα μηδέν για δεκάδες σπάνια ζώα στην Eλλάδα

SOS για την ελληνική πανίδα απευθύνουν ερευνητές, περιβαλλοντολόγοι, αλλά
και η Ευρωπαϊκή Ένωση, που προειδοποιούν οτι για δεκάδες σπάνια ζώα έχει
σημάνει η ώρα μηδέν.

Το παράνομο κυνήγι, η μόλυνση των λιμνών και των ποταμών, η ανεξέλεγκτη
οικιστική ανάπτυξη η υπερβολική χρήση φυτοφαρμάκων, οι υπεραντλήσεις υδάτων,
αλλά και οι συλλέκτες σπάνιων ζώων απειλούν να αφανίσουν ζώα που μέχρι πριν
από λίγα χρόνια αριθμούσαν χιλιάδες. «Αρκετά είδη όπως η φώκια μονάχους
μονάχους, το τσακάλι, η χελώνα καρέτα καρέτα, η βίδρα, το πλατόνι, ο λύκος, η
καφέ αρκούδα κινδυνεύουν να χαρακτηριστούν παρελθόν» λέει χαρακτηριστικά η κ.
Θεοδότα Νάνσου, συντονίστρια περιβαλλοντικών δράσεων της WWF. H ελληνική
πανίδα θεωρείται ακόμη από τους επιστήμονες πλούσια. Έχουν καταγραφεί 116 είδη
θηλαστικών, 422 είδη πουλιών, καθώς και σημαντική ιχθυοπανίδα. Από τα 579 είδη
ψαριών της Μεσογείου, τα 447 έχουν καταγραφεί στις ελληνικές θάλασσες, ενώ
περιλαμβάνονται και σπάνια απειλούμενα είδη όπως η μεσογειακή φώκια μονάχους
μονάχους, η χελώνα καρέτα καρέτα, ο αγριόγατος της Κρήτης και της
Πελοποννήσου, ο γυπαετός της Κρήτης. Οι επιστήμονες όμως έχουν κρούσει τον
κώδωνα του κινδύνου εδώ και καιρό, καθώς σπάνια ζώα που απαντώνται σχεδόν
αποκλειστικά στην Ελλάδα κινδυνεύσουν να αποτελέσουν απλά ανάμνηση σε
φωτογραφικά λευκώματα. «Δεν είναι υπερβολή πλέον να ισχυριστούμε ότι αρκετά
ζώα της ελληνικής πανίδας σε λίγο θα βρίσκονται μόνο σε ζωολογικούς κήπους»
υποστηρίζει ο διευθυντής του Αττικού ζωολογικού πάρκου κ. Ζαν Ζακ Λεσουέρ.

Αδιαφορία. Οι αιτίες της δραματικής μείωσης των πληθυσμών ζώων που
μέχρι πρόσφατα εθεωρείτο ότι δεν θα αντιμετώπιζαν πρόβλημα, όπως για
παράδειγμα ο λύκος, η καφέ αρκούδα, το τσακάλι, τα δελφίνια, ο γυπαετός, κ.λπ.
έχουν επισημανθεί κατά κόρον, όμως αυτό που εντυπωσιάζει όπως καταγγέλλουν οι
ειδικοί επιστήμονες, είναι η απροθυμία της Πολιτείας να επιβάλει τα μέτρα που
απαιτούνται για την προστασία τους. «Δεν μπορούμε να μιλάμε για αποτελεσματική
προστασία πουλιών και άλλων σπάνιων ειδών αν πρωτίστως δεν εξασφαλίζουμε την
προστασία των βιοτόπων τους» τονίζει ο κ. Στέφανος Κυνηγός, υπεύθυνος
επικοινωνίας της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας.

Αγροτικά ζώα. Με εξαφάνιση όμως απειλούνται και τα αποκαλούμενα
αγροτικά ζώα. Πρόκειται για ειδικές ράτσες αυτών των ζώων που αναπτύχθηκαν
στην ελληνική ύπαιθρο. Από το 1997 με απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής [C (97)
551/ 28-4-97] και τροποποίησή της με την E(97) 3098 /24-11-97 ενεργοποιήθηκε
στη χώρα μας ειδικό πρόγραμμα για την προστασία των απειλούμενων αυτόχθονων
αγροτικών ζώων, που περιλαμβάνει περισσότερες από 50 ράτσες βοειδών,
ιπποειδών, προβάτων, αιγών και σκύλων.

Τα σπάνια ζώα που ζουν στην Ελλάδα

Οι επιστήμονες έχουν κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου εδώ και καιρό: τα
σπάνια ζώα που ζούν αποκλειστικά στην Ελλάδα κινδυνεύουν να αποτελέσουν απλή
ανάμνηση ή να τα συναντάμε μόνο σε ζωολογικούς κήπους.

* Ευρωπαϊκή αγριόγατα

H ΑΓΡΙΟΓΑΤΑ είναι λίγο μεγαλύτερη από την οικιακή γάτα, αλλά καθόλου
φιλική με τον άνθρωπο. Πριν από 30-40 χρόνια υπολογιζόταν ότι στην Ελλάδα
βρίσκονταν περισσότερα από 400 ζώα. Σήμερα ο πληθυσμός τους υπολογίζεται ότι
δεν ξεπερνάει τα 50-60 ζώα, τα οποία βρίσκονται στην Κρήτη, την Πελοπόννησο
και τη Στερεά Ελλάδα. Κύριος εχθρός της ο άνθρωπος, καθώς οι αγρότες τη
σκοτώνουν επειδή τρώει τις κότες και τα αυγά τους.

* Τσακάλια

TO 1974 τα τσακάλια που ζούσαν στην Ελλάδα υπολογίζονταν σε περισσότερα
από 7.000. Τα τελευταία 30 χρόνια έχουν μειωθεί δραματικά σε όλη τη χώρα καθώς
μέχρι το 1990 ήταν επικηρυγμένο ζώο και επιτρεπόταν το κυνήγι του. Πλέον δεν
ξεπερνούν τα 1.000 και αυτά περιορίζονται σε απομονωμένες ομάδες στην
ηπειρωτική Ελλάδα και τη Σάμο.

* Λύγκας

Ο ΛΥΓΚΑΣ είναι αιλουροειδές περίπου διπλάσιο σε διάσταση από μια γάτα.
Ζούσε στην Πίνδο, τη Ροδόπη και σε ορεινούς όγκους της Κεντρικής Ελλάδας.
Κυνηγήθηκε πολύ για τη γούνα του. Θεωρείται πλέον εξαφανισμένο ζώο, ενώ
ορισμένοι λίγκες που παρατηρούνται στα ελληνικά βουνά την περίοδο του
καλοκαιριού προέρχονται από την Αλβανία και τη FYROM.

* Λυκος

ΩΣ ΖΩΟ υπό εξαφάνιση θεωρείται πλέον και ο γκρίζος λύκος. Στην Ελλάδα ο
πληθυσμός τους δεν ξεπερνά τα 500 ζώα, αριθμός σχεδόν 10 φορές μικρότερος από
αυτόν που υπήρχε στις αρχές του 20ού αιώνα, ενώ σε περιοχές όπως η
Πελοπόννησος έχει εξαφανιστεί τελείως. H λαθροθηρία, η οικιστική ανάπτυξη που
τους έδιωξε από περιοχές όπου ζούσαν αλλά και το κυνήγι που υπέστησαν από
κτηνοτρόφους είναι οι σημαντικότερες αιτίες του κινδύνου εξαφάνισης που
διατρέχουν.

* Σκυριανό αλογάκι

TO ΣΚΥΡΙΑΝΟ αλογάκι είναι μία από τις αυτόχθονες φυλές αλόγων της Ελλάδας
(ζούσε επίσης σε Αττική, Θάσο, Ρόδο, Λέσβο). Σήμερα ο πληθυσμός τους στην
Ελλάδα δεν ξεπερνάει τα 190 άλογα, όταν το 1800 μόνο στη Σκύρο ζούσαν 1.000.
Το άλογο της Σκύρου έχει ενταχθεί στον κανονισμό ΕΟΚ 2078/92 περί διατήρησης
σπανίων ειδών αγροτικών ζώων ως επισφαλής φυλή σπανίων ειδών αγροτικών ζώων,
ενώ από το 1942 ισχύει η απαγόρευση εξόδου από τη Σκύρο των θηλυκών ζώων.

* Βίδρα

H ΒΙΔΡΑ είναι από τα πιο σπάνια θηλαστικά.

Σήμερα είναι δύσκολη η επιβίωσή της, αφού κολυμπά μόνο σε πεντακάθαρα νερά
ποταμών και λιμνών. Παλαιότερα ζούσε στη λίμνη Τριχωνίδα, στον Εύηνο ποταμό,
τις Πρέσπες, την Κερκίνη. Σήμερα ο αριθμός τους υπολογίζεται σε 30-40 βίδρες.

* Πλατόνι

TO ΠΛΑΤΟΝΙ είναι γνωστό ως το ελάφι της Ρόδου, αφού στο νησί των
Δωδεκανήσων ζούσε από αρχαιοτάτων χρόνων μεγάλος αριθμός τους. Το κυνήγι
εξαφάνισε σχεδόν όλα τα άγρια πλατόνια. Προκειμένου να διασωθεί ως είδος έχει
γίνει εισαγωγή του από το υπουργείο Γεωργίας.

* Καφέ αρκούδα

ΥΠΟΛΟΓΙΖΕΤΑΙ πως έχουν μείνει γύρω στις 150, οι οποίες σχηματίζουν δύο
μικρές ομάδες στις απόμερες περιοχές της οροσειράς της Πίνδου και της Ροδόπης.
Το παράνομο κυνήγι και η θανάτωση από πρόθεση αποτελούν την κύρια απειλή
εξαφάνισης του είδους στην Ελλάδα. Παράλληλα η διάνοιξη δρόμων και η κατασκευή
φραγμάτων αλλοιώνουν, τους βιότοπους εξάπλωσης του είδους (δάση οξιάς, δρυός,
μαυρόπευκου, ελάτης σε υψόμετρο 800-2.000).

* Αγριόγιδο

ΣΤΙΣ ΟΡΕΙΝΕΣ περιοχές της Πίνδου, της Ροδόπης και της Στερεάς Ελλάδας ζουν
απομονωμένες περίπου 15 ομάδες με περίπου 400 αγριόγιδα. Κινδυνεύουν από το
παράνομο κυνήγι και την υποβάθμιση των βιοτόπων.

* Αγριοβούβαλος

MIKPOI πλέον πληθυσμοί αγριοβούβαλων και νεροβούβαλων συναντώνται στη
λίμνη Κερκίνη και στις εκβολές του Στρυμόνα. Το ανεξέλεγκτο κυνήγι για το
κρέας τους και για το δέρμα τούς έχει περιορίσει σε μερικές δεκάδες.

* Αγριογούρουνο

ΠΛΕΟΝ τελεί υπό «ευρωπαϊκή» επιτήρηση σε συγκεκριμένους βιότοπους, από
τους οποίους προέρχεται το σύνολο σχεδόν των σκοτωμένων αγριογούρουνων. Τα
άγρια ζώα έχουν σχεδόν εκλείψει.

ΘΑΛΑΣΣΑ

* Μεσογειακή φώκια

ΣΥΜΦΩΝΑ με εκτιμήσεις, οι μεσογειακές φώκιες monachus-monachus που
απομένουν δεν ξεπερνούν τις 400 έως 500. Από αυτές, περίπου 200 έως 250
υπάρχουν στις ακτές της Ελλάδας. Ερευνητές αναφέρουν πως η Ελλάδα είναι η
τελευταία ελπίδα για την επιβίωσή τους.

* Χελώνα καρέτα-καρέτα

H ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου (ΕΘΠΖ) γίνεται με πάρα
πολλά προβλήματα αν και από αυτό παρακολουθούνται κάθε χρόνο συστηματικά 75
χλμ ακτών. Ενδεικτικό του κινδύνου που αντιμετωπίζουν οι θαλάσσιες χελώνες
είναι το γεγονός πως κάθε χρόνο περιθάλπονται περίπου 50 στο Κέντρο Διάσωσης
στη Γλυφάδα.

* Δελφίνια

ΣΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ θάλασσες έχουν παρατηρηθεί 9 είδη δελφινιών από ένα σύνολο
32 ειδών που υπάρχουν παγκοσμίως. Από αυτά τα πιο συνηθισμένα είναι τέσσερα:
το ρινοδέλφινο, το ζωνοδέλφινο, το κοινό, και με μικρότερη παρουσία το
σταχτοδέλφινο (grampus griseus). Πολύ πιο σπάνια συναντώνται το μαυροδέλφινο,
η ψευδο-όρκα η Όρκα, το στενόρυγχο δελφίνι και η μικρή φώκαινα. Κινδυνεύουν
από τη θαλάσσια ρύπανση, από την τυχαία σύλληψή τους σε αλιευτικά εργαλεία και
από την υπεραλίευση που τα δυσκολεύει να βρουν τροφή.

ΕΡΠΕΤΑ

* Οχιά της Μήλου

ΣΤΑ ΠΡΟΘΥΡΑ εξαφάνισης βρίσκεται και η οχιά της Μήλου, που βρίσκεται στη
Μήλο, την Κίμωλο, την Πολύαιγο και τη Σίφνο. Έρευνες αποδεικνύουν ότι
κυριότερος παράγοντας ήταν η θνησιμότητα του είδους στο οδικό δίκτυο της
Μήλου, από τους απρόσεκτους οδηγούς. Ένας όμως ακόμη σημαντικός λόγος είναι
ότι αποτελεί σπάνιο είδος και θεωρείται συλλεκτικό ερπετό, ενώ οι συλλέκτες
πληρώνουν περίπου 2.000 ευρώ για κάθε μία.

* Αλπικός τρίτωνας

Ο ΑΛΠΙΚΟΣ τρίτωνας είναι ένα μικρό αμφίβιο που ζούσε στις περισσότερες
ελληνικές λίμνες. H μόλυνση των νερών έχει περιορίσει σε εξαιρετικά μικρό
αριθμό το είδος και κυρίως σε λίμνες που δεν αντιμετωπίζουν ακόμη πρόβλημα
μόλυνσης.

ΠΟΥΛΙΑ

* Γυπαετός

ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΑ φώλιαζε στις Κυκλάδες, τη Λευκάδα, το Ναύπλιο, τον Ταΰγετο, την
Κυλλήνη, την Κλεισούρα, το Μεσολόγγι, το Βελεστίνο, τη Ρόδο αλλά και στον
Χελμό (το 1966). Σήμερα έχει εξαφανιστεί από όλες αυτές τις περιοχές. Βουνά
όπως ο Παρνασσός, η Γκιώνα και τα Βαρδούσια, εξαιρετικοί βιότοποι του είδους,
σήμερα είναι εντελώς άδεια από γύπες. Πλέον φιλοξενούνται μόλις 4 ζευγάρια
στην Κρήτη (στοιχεία του 2002).

* Τσίφτης

EXEI ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΕΙ από την ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης όπου παλαιότερα
υπήρχαν αρκετές φωλιές του. Φωλιάζει στην περιοχή των Μετεώρων, στη Λίμνη
Κερκίνη και στον Νομό Έβρου. Ο σημερινός αναπαραγωγικός πληθυσμός εκτιμάται σε
5-20 ζευγάρια με σαφείς τάσεις μείωσης παρά το ότι είναι ένα από τα πιο κοινά
αρπακτικά στον κόσμο (στοιχεία 1995 – 2000).

* Νανόχηνα

TO 1963 είχαν καταγραφεί στο Δέλτα του Έβρου 1.630 πουλιά, ενώ 10 χρόνια
μετά ο αριθμός τους ήταν μόλις 480. Σήμερα εμφανίζεται κυρίως στο Δέλτα του
Έβρου που κυμαίνεται κάθε χρόνο ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες. Για
παράδειγμα, το 1999 ξεχειμώνιασαν 71 πουλιά.

* Μαυρόγυπας

TON ΠΕΡΑΣΜΕΝΟ αιώνα ο Μαυρόγυπας είχε μεγάλη εξάπλωση στην
Ελλάδα.Μεταπολεμικά, το είδος υπήρχε ακόμη στην Κρήτη και σε όρη της Κεντρικής
Ελλάδας. Όλος ο σημερινός πληθυσμός του (15-20 ζευγάρια) βρίσκεται στον Νομό
Έβρου και κυρίως στο δάσος της Δαδιάς.

* Βασιλαετός

H ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ μείωση των πληθυσμών του βασιλαετού άρχισε από τη δεκαετία του
’60.Το 1980-85 ο ελληνικός πληθυσμός του στη Θράκη και ίσως στη Μακεδονία,
ήταν 6-10 ζευγάρια. Το 1997 παρατηρήθηκαν μόνο δύο ενήλικα πουλιά στην ίδια περιοχή.

* Μαυροπελαργός

AN KAI ΔΕΝ υπάρχουν επαρκή δεδομένα, αναφέρεται πως φώλιαζε σε περιοχές
όπου σήμερα δεν παρατηρείται πλέον, όπως είναι ο Παρνασσός και η περιοχή της
Λάρισας. H τελευταίες εκτιμήσεις αναφέρουν πως σήμερα έχουν μείνει μόλις 30-50
ζευγάρια στην Ελλάδα (στοιχεία 1995 – 2000).

* Χρυσαετός

Ο ΧΡΥΣΑΕΤΟΣ είναι ένα από τα αρπακτικά της Κρήτης. Εκτός από το κυνήγι,
κινδυνεύει από τις δευτερογενείς δηλητηριάσεις, καθώς μερικές φορές
καταναλώνει νεκρά ζώα που δηλητηριάζονται από τον άνθρωπο.

* Θαλασσαετός

ΦΩΛΙΑΖΕ σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, όπως στις ηπειρωτικές ακτές, στην
Κωπαΐδα, στην Ακαρνανία, στο Δέλτα Αχελώου, στα Ιόνια Νησιά, στο Δέλτα Αξιού
και στη λίμνη Κορώνεια.Σήμερα υπάρχει πολύ περιορισμένος αριθμός (6 ζευγάρια)
στη Θράκη και στη Μακεδονία.

INFO

ΒΟΗΘΗΣΤΕ TA

Όποιος θέλει να βοηθήσει για την προστασία των υπό εξαφάνιση ζώων μπορεί να
απευθυνθεί στους παρακάτω συλλόγους:

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΙΑ THN ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΧΕΛΩΝΑΣ ΑΡΧΕΛΩΝ

Σολωμού 57 104 32 Αθήνα, τηλ. 210-5231.342

ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ – KENTPO ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΓΙΑ THN ΑΡΚΟΥΔΑ ΣΤΟΝ AETO:

Αετός Φλώρινας 530 75, τηλ. 23860-41500

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ ETAIPEIA

Βασ. Ηρακλείου 24, 106 82, Αθήνα. τηλ. 210-8228.704, 210-8227.937

ΜΟΜ (ΓΙΑ TH ΔΙΑΣΩΣΗ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΦΩΚΙΑΣ)

Σολωμού 18, 106 82 Αθήνα, τηλ. 210-5222.450

WWF ΕΛΛΑΣ

Φιλελλήνων 26, 10558 Αθήνα τηλ. 210-3314893

ΔΕΙΤΕ TA

Μερικά από τα ζώα της ελληνικής πανίδας που απειλούνται από εξαφάνιση
βρίσκονται στο Αττικό Ζωολογικό Πάρκο: τηλ. 210-6634724, Θέση Υαλού.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ

«Τα ελληνικά ζώα που χάνονται» συγγραφέας: Κατερίνα Πλασσαρά, Εκδ. ΖΗΤΡΟΣ