Ξεδιψούν με καρκινογόνα νερά

Πίνουμε και χρησιμοποιούμε για άρδευση νερό επικίνδυνο για την υγεία, αλλά
κάνουμε ελάχιστα για να βελτιώσουμε την ποιότητά του! «Οι συγκεντρώσεις
νιτρικών στο νερό είναι υψηλές. Μάλιστα, σε μερικές περιπτώσεις, υπερέβησαν τα
ανώτατα επιτρεπόμενα όρια…».

Στο ίδιο ανησυχητικό συμπέρασμα για το νερό καταλήγουν δεκάδες επιστημονικές
έρευνες σε διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας. Στην Κορινθία, τη Θεσσαλία, τη
Θράκη, την Αργολίδα ανιχνεύονται μεγάλες συγκεντρώσεις καρκινογόγων νιτρικών
ουσιών, κυρίως λόγω της αλόγιστης χρήσης λιπασμάτων από τους αγρότες. Την ίδια
στιγμή ελάχιστα, γίνονται για να βελτιωθεί η κατάσταση.

Σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα, ακόμη και σε περιοχές όπου έχει βρεθεί νερό
ακατάλληλο για ύδρευση ή άρδευση, οι μελέτες δεν συνεχίζονται. Αυτό έχει
αποτέλεσμα να μην είναι κανένας σε θέση να γνωρίζει τι νερό καταναλώνουν οι
πολίτες.

Ποιος τους ελέγχει;

«Πράγματι, ελάχιστα πράγματα γίνονται για την εξάλειψη της νιτρορύπανσης. Από
το 2003, οι Έλληνες γεωργοί είναι υποχρεωμένοι να μειώσουν την ποσότητα των
λιπασμάτων που χρησιμοποιούν στα χωράφια. H ενημέρωση όμως είναι ελλιπής.
Άλλωστε, ποιος τους ελέγχει;», λέει στα «NEA» ο αναπληρωτής καθηγητής κ.
Κωνσταντίνος Φυτιάνος από το Εργαστήριο Ελέγχου Ρύπανσης Περιβάλλοντος του
Αριστοτελείου Πανεπιστημίου (Τμήμα Χημείας). Ενδεικτική είναι η κατάσταση στη
Δυτική Θεσσαλία, περιοχή που έχει ενταχθεί σε πρόγραμμα μείωσης της χρήσης
λιπασμάτων προκειμένου να μειωθεί η νιτρορρύπανση. Τα αποτελέσματα ερευνών,
ωστόσο, δείχνουν ότι η κατάσταση ελάχιστα έχει βελτιωθεί.

Τέσσερα στα 10…

Όπως προκύπτει από έρευνα που πραγματοποίησε το Τμήμα Χημείας του
Πανεπιστημίου Αθηνών, οι συγκεντρώσεις νιτρικών στην περιοχή των Φαρσάλων ήταν
πολύ υψηλές και τέσσερα στα 10 δείγματα βρέθηκαν να είναι πάνω από τα ανώτατα
όρια για κατανάλωση (μέση συγκέντρωση νιτρικών από 43 έως 73 μικρογραμμάρια
ανά λίτρο, με όριο τα 50). Μάλιστα, οι συγκεντρώσεις είναι ελάχιστα
χαμηλότερες, σε σύγκριση με παρόμοια έρευνα που είχε γίνει στην ίδια περιοχή
πριν από 7 χρόνια.

Ακατάλληλο για άρδευση

Παρόμοια είναι η κατάσταση σε περιοχές της Βορείου Ελλάδος. Πριν από τέσσερα
χρόνια, μεγάλο πρόγραμμα ελέγχου των υπογείων υδάτων στη Θράκη είχε ανατεθεί
από το υπουργείο Γεωργίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο. Σε αρκετές γεωτρήσεις
(Ορεστιάδα, Κομοτηνή), όπως δείχνουν τα αποτελέσματα ανιχνεύθηκαν νιτρικά πάνω
από τα όρια και διαπιστώθηκε ότι το νερό είναι ακατάλληλο για άρδευση.
Νεώτερος έλεγχος από τότε δεν έγινε και όπως αποδεικνύεται, τα έργα που έγιναν
για τη βελτίωση της ποιότητας του νερού δεν επαρκούν.

«Το νερό έχει υποβαθμιστεί λόγω της υπεράντλησης των υπογείων υδροφόρων.
Ωστόσο, από τη μια στιγμή στην άλλη δεν μπορεί να αλλάξει η κατάσταση», λέει ο
διευθυντής στον τομέα Αγροτικής Ανάπτυξης της Νομαρχίας Ροδόπης, κ. Απόστολος
Ερελιάδης. «Δημιουργήσαμε δύο λιμνοδεξαμενές και ένα μικρό φράγμα, ενώ έχει
δρομολογηθεί και ένα μεγαλύτερο». Και με αυτά, όμως, όπως προσθέτει, «το νερό
για την άρδευση δεν θα επαρκέσει…».

Εν τω μεταξύ, τον τελευταίο χρόνο γεωργοί της Θεσσαλίας δηλώνουν απροθυμία να
συνεχίσουν το πρόγραμμα μείωσης των λιπασμάτων στο οποίο είχαν ενταχθεί,
επειδή δεν έχουν πληρωθεί.

Υπερβάσεις ορίων στην Κορινθία από αλόγιστη χρήση λιπασμάτων

H MIA μετά την άλλη, έρευνες επιστημόνων δείχνουν ότι η κατάσταση στα
υπόγεια νερά της χώρας μας, τα οποία χρησιμοποιούνται για άρδευση, ελάχιστα
βελτιώνεται τα τελευταία χρόνια.

Επιστημονική ομάδα του Πολυτεχνείου, επικεφαλής της οποίας ήταν ο καθηγητής κ.
Γιώργος Καρατζάς, πήρε δείγματα από 30 γεωτρήσεις στην Κορινθία πριν από τρία
χρόνια και εντόπισε όχι μόνο υψηλές συγκεντρώσεις νιτρικών στο νερό αλλά ακόμα
και υπερβάσεις των ορίων. Φέτος, οι επιστήμονες έχοντας στη διάθεσή τους τα
μετεωρολογικά δεδομένα της περιοχής προχώρησαν σε προσομοίωση και διαπίστωσαν
ότι οι συγκεντρώσεις νιτρικών είναι έως και 3 φορές πάνω από τα όρια: δηλαδή
180 μικρογραμμάρια ανά λίτρο, αντί για 50. Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίστηκε
γύρω από το Ζευγολατιό, την Πουλίτσα, το Λέχαιο.

Αιτία, «η αλόγιστη χρήση αζωτούχων λιπασμάτων» αναφέρει ο κ. Καρατζάς. Ο ίδιος
προσθέτει ότι παρ’ όλα αυτά δεν γίνεται συστηματική παρακολούθηση του
προβλήματος. «Τόσο η δική μας έρευνα όσο και άλλες θα μπορούσαν να
επαναληφθούν. Όταν δεν παρακολουθείται μία περιοχή τότε το πρόβλημα
επιδεινώνεται».

Αποκλίσεις

Στην ίδια περιοχή εξάλλου άλλη έρευνα, που πραγματοποιήθηκε μόλις πριν από δύο
χρόνια από το Τμήμα Γεωλογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, δείχνει ότι έξι
στα δέκα δείγματα νερού που εξετάστηκαν ήταν πάνω από τα επιτρεπόμενα όρια. H
μέση συγκέντρωση νιτρικών δηλαδή ήταν 74 μικρογραμμάρια ανά λίτρο με ανώτατο
όριο τα 50. Και σε αυτήν τη μελέτη οι επιστήμονες σημειώνουν ότι πρέπει οι
αρχές να κρατούν ένα συστηματικό αρχείο της ποιότητας και της διαχείρισης του
νερού για να εξαλειφθούν οι κίνδυνοι. Το νερό που παρουσιάζει μεγάλες
συγκεντρώσεις σε νιτρικά είναι επικίνδυνο για την υγεία, τονίζουν οι
επιστήμονες. Τα νιτρικά δημιουργούν καρκινογόνες ουσίες στο στομάχι. Οι υψηλές
συγκεντρώσεις μπορεί να προκαλέσουν την ασθένεια «blue baby»
(μεθαιμογλοβιναιμία) στα βρέφη με συμπτώματα όπως διάρροιες, εμετούς,
αναπνευστικά προβλήματα, αδυναμία απόκτησης βάρους.