Tο κρυφό πρόσωπο ενός «διαζυγίου»

Ο Εντουί Πλενέλ δεν είναι πια η ψυχή της «Λε Μοντ». Όμως, ποιες διαφωνίες
οδήγησαν στη διάρρηξη των σχέσεών του με τον άλλο ισχυρό άνδρα στην ηγεσία της
ιστορικής εφημερίδας, τον Ζαν-Μαρί Κολομπανί; H παραίτηση Πλενέλ είναι η
επεισοδιακή κατάληξη μιας αδυσώπητης οκτάχρονης πάλης για την εξουσία.

«Το κρυφό πρόσωπο της “Λε Μοντ”». Οι αποκαλύψεις του βιβλίου ήταν ανεπανόρθωτο πλήγμα για την εικόνα της εφημερίδας

Ιανουάριος 1996. Ο Εντουί Πλενέλ αναλαμβάνει τα ηνία στη «Λε Μοντ». Έρευνες,
αποκαλύψεις, πληροφορίες: αυτά ζητάει ο νέος διευθυντής από τους 330
δημοσιογράφους του, που μέχρι τότε ήταν περισσότερο συνηθισμένοι στα
θέματα-φακέλους και στις λεπτές αναλύσεις. H συνταγή αποδεικνύεται καλή. Οι
πωλήσεις ανεβαίνουν. H «Λε Μοντ» γίνεται η πρώτη ημερήσια γαλλική εφημερίδα,
μπροστά από τη «Φιγκαρό». Όλα φαίνονται να οδηγούν στην επιτυχία αυτό το
απίστευτο δίδυμο που κατέλαβε εξ εφόδου την εφημερίδα το 1994: τον
χριστιανοδημοκράτη Ζαν-Μαρί Κολομπανί, που συμμάχησε με τον τροτσκιστή Εντουί
Πλενέλ. Καθένας με τα μεγαλεπήβολα όνειρά του. Ο Κολομπανί επιδίδεται μετά
μανίας στη συγκρότηση ενός ομίλου γύρω από τη «Λε Μοντ»: Midi libre, Courrier
international, Cahiers du cinema. Ο Πλενέλ «μένει στην κουζίνα», όπως λέει ο
ίδιος, φτιάχνει κάθε μέρα την εφημερίδα με μια ενεργητικότητα που εντυπωσιάζει
όλους όσους βρίσκονται κοντά του. Όμως, την ίδια ώρα τοποθετεί δικούς του
ανθρώπους σε στρατηγικά πόστα, ανατρέπει την οργάνωση της εφημερίδας,
στηλιτεύει τους διαφωνούντες. Ο «αυτοκράτορας», όπως τον επονομάζουν οι
αντίπαλοί του, εμφανίζεται ολοένα και πιο συχνά στην τηλεόραση, όπου με το
γοητευτικό του χαμόγελο μιλάει για τις ιδεολογικές επιλογές της εφημερίδας
του. Μερικές φορές παρουσιάζεται ακόμη και ως συντονιστής σε τηλεοπτικές
πολιτικές και κοινωνικές συζητήσεις. Όμως, το σύστημα αρχίζει να ραγίζει. Οι
φιλοδοξίες είναι πάρα πολλές, το ίδιο και η αλαζονεία. Και από ζήλεια, άλλο
τίποτα.

«Θα μας πουλήσετε σε αυτόν τον έμπορο όπλων;»

Ο Εντουί Πλενέλ (πρώτος από δεξιά), τον Μάρτιο του 2003, στο πλατό τηλεοπτικής εκπομπής του καναλιού France2. Αριστερά του, ο Ζαν-Μαρί Κολομπανί

H έκδοση του βιβλίου «Το κρυφό πρόσωπο της “Λε Μοντ”», των Πιερ Πεάν και Φιλίπ
Κοέν, που θα αποκαλύψει ότι η εφημερίδα φούσκωνε την κυκλοφορία της για να
δείχνει ότι έχει μεγαλύτερη επιρροή, θα λειτουργήσει σαν θρυαλλίδα. H εικόνα
της εφημερίδας θα τρωθεί. Στη συντακτική ομάδα, οι αποκλεισμένοι από το
σύστημα Πλενέλ θα ξυπνήσουν. Και όλα αυτά σε δύσκολους καιρούς για τις
εφημερίδες. Πτώση των διαφημιστικών εσόδων, πτώση της κυκλοφορίας.

Οι εντάσεις. Ο Εντουί Πλενέλ προτείνει ένα σχέδιο σωτηρίας της εφημερίδας.
Υπερασπίζεται με πείσμα την ιδέα να γυρίσει σε πρωινή έκδοση. Επιμένει,
ικετεύει. Ο Κολομπανί, έχοντας επίγνωση των σοβαρών οικονομικών δυσκολιών που
διαγράφονται, είναι επιφυλακτικός. Οι πρώτες εντάσεις παρουσιάζονται ανάμεσα
στους δύο άνδρες. Ο Πλενέλ απαιτεί να ονομαστεί διευθυντής της εφημερίδας,
όταν αυτή θα γίνει θυγατρική του ομίλου, όπως προβλεπόταν. Ο Κολομπανί του
λέει ναι. Ετοιμάζεται μάλιστα να το ανακοινώσει και στους εργαζομένους. Ώσπου
αλλάζει γνώμη κάτω από τις πιέσεις ορισμένων στελεχών και μετόχων της
επιχείρησης.

Ο Πλενέλ γίνεται έξαλλος. Στη γενική συνέλευση της περασμένης Τετάρτης,
τέσσερα μέλη της συντακτικής ομάδας, «που θυμήθηκαν τις παλιές καλές μεθόδους
των τροτσκιστών», όπως δήλωσαν στην εφημερίδα «Λιμπερασιόν» δημοσιογράφοι που
βρίσκονταν μπροστά, εξαπέλυσαν δριμύτατη επίθεση κατά της διοίκησης Κολομπανί.
«Πώς φτάσαμε έως εδώ; Θα μας πουλήσετε στον Λαγκαρντέρ, αυτόν τον έμπορο
όπλων;».

H επίθεση είναι τόση βίαιη, που πολλοί από τους παρευρισκομένους μένουν με
ανοιχτό το στόμα. Το «διαζύγιο» είναι οριστικό. Ο Πλενέλ εγκαταλείπει την
ηγεσία, ύστερα από οκτώ χρόνια απόλυτης εξουσίας. «Όμως παραμένει στην
εφημερίδα», παρατηρεί ένας συντάκτης. «Μοιάζει με την ιστορία του Καίσαρα, που
κρατούσε τον Βρούτο στο πλευρό του».

60 χρόνια «Λε Μοντ»

* 1944: Ο Ιμπέρ Μπεβ-Μερί ιδρύει την εφημερίδα «Λε Μοντ», με προτροπή του
στρατηγού Ντε Γκωλ, ως ανεξάρτητη εφημερίδα που θα αποτελέσει τη «συνείδηση
του έθνους».

* Οκτώβριος 2004: H εφημερίδα μειώνει κατά 90 άτομα το προσωπικό της (750
άτομα), επικαλούμενη την πτώση της κυκλοφορίας και τη μείωση των διαφημιστικών
εσόδων.

* Κυκλοφορία 2002: 407.000 φύλλα.

* Κυκλοφορία 2004: 380.000 φύλλα

* Κύκλος εργασιών 2004: 630 εκατομμύρια ευρώ.

* Πρόβλεψη ζημιών 2004: 35 εκατομμύρια ευρώ.

* Εξαγορά: H γερμανική «Χάντελσμπλατ» έγραψε ότι η «Λε Μοντ» αναζητεί ξένο
επενδυτή για την εξαγορά του 25% της εφημερίδας.

H επιστολή που έφερε τον σεισμό

H πρώτη επιστολή έφτασε με e-mail στις οθόνες των δημοσιογράφων της εφημερίδας
«Λε Μοντ» την περασμένη Δευτέρα το πρωί. Με την υπογραφή του Εντουί Πλενέλ,
διευθυντή της εφημερίδας.

«Επιβεβαίωσα σήμερα το πρωί στον Ζαν-Μαρί Κολομπανί την απόφασή μου να μην
αναλάβω πια τη διευθυντική ευθύνη της “Λε Μοντ”. Μολονότι οι εντάσεις ανάμεσα
στους δύο άνδρες δεν ήταν κάτι κρυφό, το νέο προκάλεσε «σεισμό» στα γραφεία
της εφημερίδας στην οδό Κλοντ-Μπερνάρ, στο Παρίσι.

H απόφαση. Ο Πλενέλ ισχυρίζεται ότι η απόφαση ήταν δική του. «Όταν τους
ανακοίνωσα στα τέλη Οκτωβρίου την απόφασή μου, ο Ζαν-Μαρί και ο Αλέν
προσπάθησαν να με κρατήσουν, λόγω οικονομικών προβλημάτων που σήμερα έχουν
γίνει δικά μας. Οι προτάσεις τους δεν κατόρθωσαν να υπερνικήσουν τις
επιφυλάξεις μου». H απάντηση του Ζαν-Μαρί Κολομπανί, προέδρου του διοικητικού
συμβουλίου, έφθασε μέσω της ίδιας οδού. «Είναι μία συνταρακτική στιγμή για
μένα, επειδή είναι το τέλος μιας δεκαετούς περιόδου στην οποία ο Εντουί και
εγώ υπήρξαμε αχώριστοι».

Ούτε κουβέντα για τους λόγους που οδήγησαν τον διευθυντή της «Λε Μοντ» να
παραιτηθεί. Αυτοί οι λόγοι ανάγονται σε ζητήματα εξουσίας, σε διαφορές ολοένα
και πιο βαθιές για τη στρατηγική που έπρεπε να τηρηθεί προκειμένου η εφημερίδα
να βγει από τις δυσκολίες της, αλλά και σε διαφορές ως προς την προσέγγιση της
δημοσιογραφίας. Σε επιστολή του προς τους συντάκτες, ο Κολομπανί δεν
αναφέρεται καθόλου στην ερευνητική δημοσιογραφία που τόσο πολύ αγαπούσε ο
Πλενέλ.