TPITH AΠOΨH Eθνική αυτομαστίγωση

Ο R. Rorty λέει χαρακτηριστικά ότι μια κουτσουρεμένη εθνική
υπερηφάνεια κάνει τους πολίτες μιας χώρας να νιώθουν αποστροφή για τον ίδιο
τους τον εαυτό. Έχω την εντύπωση ότι πολλοί νιώθουμε τώρα τελευταία αυτό το
πνιγηρό συναίσθημα, γιατί κάποιες πολιτικές της σημερινής κυβέρνησης μειώνουν
ανυπόφορα το συνολικό κύρος της πατρίδας μας στην «ευρωπαϊκή δημόσια σφαίρα».

Θα κάνω μια απόπειρα σε αυτό το κείμενο να ανιχνεύσω σύντομα το εξής πράγμα:
Γιατί ορισμένες κυβερνητικές επιλογές μπορούν να ερμηνευθούν μόνο με βάση ένα
αποκρουστικό κομματικό πολιτισμό, που είναι παντελώς ασύμβατος με τη σημερινή
παγκόσμια συγκυρία.

H πιο «κτυπητή» έκφραση αυτής της λογικής εστιάζεται σίγουρα στην περίφημη
οικονομική απογραφή. Το πρώτο αφελές ερώτημα που πρέπει να τεθεί προς τον
υπουργό της Οικονομίας είναι το εξής: Για ποιο λόγο έγινε πράγματι αυτή η
«επιχείρηση»;

Για να αποκαλυφθεί η «αλήθεια» σε σχέση με την οικονομία, είναι η ιδεολογική
απάντηση που συνήθως δίνεται στερεότυπα από τους κυβερνητικούς απολογητές. H
ερμηνεία τούτη, αν δεν είναι παραπλανητική, αποκαλύπτει πάντως ένα τεράστιο
έλλειμμα φιλοσοφικής (ή πολιτικής) παιδείας, γιατί σε αυτόν τον κόσμο δεν
υπάρχουν απόλυτες αλήθειες που μπορεί να τις επιβάλλει κανείς στους άλλους.

Γιατί το λέω αυτό; Γιατί έτσι μας είχε διαπαιδαγωγήσει από παλιά ο μεγάλος
Θουκυδίδης, που σημείωνε κατά την εξιστόρηση του Πελοποννησιακού Πολέμου, ότι
πολλοί άνθρωποι τού έλεγαν αντίθετες εκδοχές για τα ίδια γεγονότα. Αυτό
υπονοούσε αργότερα και ο Μαρξ, όταν έλεγε ότι η «ανάγνωση» της πραγματικότητας
ή της αλήθειας είναι πάντοτε ιδεολογική (Jeremy Rifkin, H νέα εποχή της
πρόσβασης).

Επομένως, ο κ. Αλογοσκούφης ήθελε προφανώς να «περάσει» στην Ευρωπαϊκή
Κοινότητα τη δικιά του κομματική εκδοχή των οικονομικών δεδομένων της χώρας
μας, με ένα τρόπο που εξ αντικειμένου θα ακρωτηρίαζε τα αναντίρρητα εθνικά
επιτεύγματα του K. Σημίτη στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι!

Βέβαια, αυτή η επιχείρηση απογραφής δεν έπεισε σχεδόν κανένα για την αγνότητα
των κινήτρων της. Είναι χαρακτηριστικό, έτσι, ότι πολλοί διεθνείς
δημοσιογραφικοί κύκλοι απορούν έμμεσα αλλά πάντως σαφώς πώς είναι δυνατόν ένα
κράτος να «βγάζει τόσο επιπόλαια τα δικά του μάτια» («Washington Post»,
24/11/2004).

Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό πλαίσιο ανάλυσης το αμέσως επόμενο ερώτημα είναι το
εξής: Υπονομεύθηκε και πόσο το ευρωπαϊκό κύρος της χώρας μας από αυτή την
υπόθεση; Όποιος υποστηρίζει ότι η Ελλάδα βγήκε αλώβητη από αυτήν την κομματική
«επιχείρηση της αλήθειας» προφανώς εθελοτυφλεί σκόπιμα.

Οι πιο συντηρητικές φωνές λένε χλευαστικά ότι η χώρα μας μπήκε στη ζώνη του
ευρώ με μια στατιστική απάτη ολυμπιακής διάστασης, αφού το 1997 το έλλειμμα
του προϋπολογισμού ξεπερνούσε το κρίσιμο όριο του 3% («The Times»,
22/11/2004). Άλλοι φωνασκούν έντονα, ότι θα πρέπει το ελληνικό κράτος να έχει
μειωμένες απολαβές από τα «κεφάλαια της συνοχής» («Die Welt»,
23/11/2004).

Αν αυτό δεν αποτελεί απαράδεκτη καταβαράθρωση του εθνικού κύρους της χώρας
μας, τότε τι άλλο συνιστά; Και σε αυτό το σημείο ξαναγυρίζουμε στο αρχικό
«σκληρό» ερώτημα: Γιατί άραγε σχεδιάσθηκαν έτσι τα πράγματα;

H μόνη ερμηνεία που μπορώ να δώσω, δυστυχώς, σήμερα είναι η αναβίωση ενός
απίθανου «κομματικού πολιτισμού» από την τωρινή κυβέρνηση, που επιθυμεί απλώς
να μειώσει τον πολιτικό αντίπαλο, χωρίς να σκέφτεται ενδεχόμενα τις φοβερές
παρενέργειες που είναι δυνατόν να προκληθούν στο εθνικό πεδίο.

Και όλα αυτά συμβαίνουν όταν το μετα-νεωτερικό μέλλον αυτής της ηπείρου είναι
ακόμη σκοτεινό και οι ισχυροί ευρωπαϊκοί θεσμοί «συμβιώνουν» ομαλά (ή ανώμαλα)
με τα εθνικά κράτη.

Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά; H απογραφή έπρεπε να γίνει έγκυρα (και
με στοιχειώδη πολιτική συναίνεση) και όχι να μετατραπεί σε μια εκστρατεία
πρωτοφανούς κατασυκοφάντησης αυτής της χώρας. Γιατί; Γιατί όπως λέει
χαρακτηριστικά και ο R. Rorty: «H εθνική υπερηφάνεια είναι για
τις χώρες ό,τι ο αυτοσεβασμός για τα άτομα. Δηλαδή, η αναγκαία συνθήκη για τη
βελτίωσή τους»!

O Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου
Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.