ANTPEΪ BNTOBIN «Έχουμε δικαίωμα στην αυτοάμυνα»

H Ρωσία είναι δημοκρατία ή αυτοκρατορία; Ο πρόεδρος Πούτιν είναι ένας
στιβαρός και αποφασιστικός κυβερνήτης ή ένας δικτάτορας; Το «ρωσικό ζήτημα»
διχάζει τη Δύση.

«H δημοκρατία στη Ρωσία δεν έχει πεθάνει, αλλά έχει τοποθετηθεί σε φέρετρο».
Αυτό δήλωσε σε πρόσφατη συνέντευξή του στην εφημερίδα «Μοντ» ο Σεργκέι
Κοβαλέφ, πρόεδρος της οργάνωσης Memorial (Μνήμη), την οποία έχει ιδρύσει ο
Ζαχάροφ. Ο Κοβαλέφ αναφερόταν στους πολλαπλούς περιορισμούς της ελευθερίας που
έχουν επιβληθεί τελευταία στη Ρωσία, μεταξύ των οποίων ο ασφυκτικός έλεγχος
των μέσων ενημέρωσης και η κατάργηση της εκλογής των περιφερειακών κυβερνητών.
Απευθύνομαι στον πρέσβη της Ρωσίας στην Αθήνα, τον κ. Αντρέι Βντοβίν, και τον
ρωτώ κάπως προκλητικά: συμφωνεί με τον Κοβαλέφ;

H απάντηση. Όχι, δεν συμφωνώ. Ο κύριος Κοβαλέφ έχει ακραίες απόψεις, οι
οποίες εξηγούνται σε μεγάλο βαθμό από το παρελθόν ενός διαφωνούντος
διανοουμένου. Καμιά φορά δημιουργείται η εντύπωση ότι εκείνος δεν
αντιλαμβάνεται τις αλλαγές που έλαβαν χώρα στη Ρωσία. Και τα κρίνει όλα
σύμφωνα με τα μέτρα της σοβιετικής εποχής. Εάν η δημοκρατία στη Ρωσία
βρισκόταν σε “φέρετρο”, θα ήταν δύσκολο να ακούγαμε αυτές τις εκτιμήσεις του
κυρίου Κοβαλέφ».

Οι Ρώσοι πάντως φαίνεται πως δεν υποστηρίζουν τις μεταρρυθμίσεις που εξήγγειλε
πρόσφατα ο πρόεδρος Πούτιν. Αυτό τουλάχιστον δείχνει πρόσφατη δημοσκόπηση, που
έκανε την αρθρογράφο Yevgenia Albats των «Moscow Times» να γράψει ότι «οι
μέρες του Πούτιν είναι μετρημένες». Υπάρχει πράγματι τέτοιο θέμα;

«Δεν νομίζω ότι στη Ρωσία θα βρείτε πολλούς που συμμερίζονται μια τέτοια
άποψη» απαντά ο κ. Βντοβίν. «Μετά τη σφαγή παιδιών από τους τρομοκράτες στο
Μπεσλάν, οι περισσότεροι Ρώσοι περιμένουν από τις αρχές να λάβουν μέτρα που θα
αποτρέψουν επανάληψη παρόμοιας τραγωδίας. Έχοντας αυτό υπόψη του, ο πρόεδρος
Βλαντίμιρ Πούτιν πρότεινε να ληφθεί μια σειρά μέτρων προκειμένου να ενισχυθεί
η ενότητα της χώρας και η αποτελεσματικότητα του κρατικού μηχανισμού. Φαίνεται
όμως πως κάποιοι στη Δύση δεν θέλουν τη Ρωσία ισχυρή, ενωμένη και
δημοκρατική».

Υπενθυμίζω στον κ. Βντοβίν ότι μετά την τραγωδία του Μπεσλάν αποπέμφθηκε ο
αρχισυντάκτης της «Ιζβέστια» επειδή τα κείμενά του δεν ήταν αρεστά στην
εξουσία. Και αυτό ήταν το τελευταίο μιας σειράς μέτρων κατά της ελευθερίας του
Τύπου. Μήπως τελικά η ελευθερία είναι πολυτέλεια για τη σημερινή Ρωσία; «H
ελευθερία του Τύπου είναι εγγυημένη από το Σύνταγμα της Ρωσίας και δεν είναι
πολυτέλεια, αλλά το συστατικό μέρος του δημοκρατικού μας συστήματος. H
εφημερίδα “Ιζβέστια” δεν είναι πλέον κρατικό όργανο, όπως στη σοβιετική εποχή,
πράγμα που σημαίνει ότι δεν αποφασίζει η κυβέρνηση για το ποιος είναι
αρχισυντάκτης αυτής της εφημερίδας. Τα MME πρέπει όμως να είναι απαλλαγμένα
όχι μόνο από την κρατική λογοκρισία, αλλά και από την επιρροή ολιγαρχικού
κεφαλαίου».

H συζήτηση έρχεται μοιραία στην Τσετσενία. Πρόκειται αλήθεια για ένα πρόβλημα
διεθνούς τρομοκρατίας, όπως το αντιμετωπίζει ο πρόεδρος Πούτιν; Είναι δυνατόν
η κρίση αυτή να επιλυθεί αποκλειστικά με μέτρα καταστολής; «Πρώτον, δεν
υπάρχουν αμφιβολίες ότι η διεθνής τρομοκρατία δεν σταματάει μπροστά στον
ομαδικό σκοτωμό των παιδιών, όπως έγινε στο Μπεσλάν, για να υπονομεύσει τη
Ρωσία και την ενότητά της. Αυτό επιβάλλει την ανάγκη αποφασιστικών μέτρων,
συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που προβλέπουν τη χρήση βίας για την
καταπολέμησή της. Σε ό,τι αφορά την Τσετσενία, το ζήτημα επιλύεται μέσω
πολιτικής διαδικασίας: ο τσετσενικός λαός στο δημοψήφισμα επιβεβαίωσε ότι η
Τσετσενία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Βάσει τούτου
επικυρώθηκε το Σύνταγμα της Τσετσενικής Δημοκρατίας και εξελέγη ο πρόεδρός
της. Το επόμενο στάδιο είναι οι εκλογές για ανάδειξη του Κοινοβουλίου. Όμως
καμιά διαπραγμάτευση δεν είναι δυνατή με εκείνους που επιλέγουν την
τρομοκρατία και ξεπερνούν κάθε όριο για επίτευξη των εγκληματικών στόχων τους.
Μια τέτοια προοπτική θα οδηγούσε προς νέα Μπεσλάν».

Προληπτικά. Μια τελευταία ερώτηση. Τι εννοούσε ο Ρώσος πρόεδρος με τις
πρόσφατες δηλώσεις του για «προληπτικά πλήγματα» εναντίον των εχθρών της
Ρωσίας; Πρόκειται για κάτι αντίστοιχο με το δόγμα που εξήγγειλε πριν από
μερικά χρόνια ο πρόεδρος Μπους;

«Δεν θα ήθελα παραλληλισμούς με τις προσεγγίσεις του Αμερικανού προέδρου»
απαντά ο πρέσβης της Ρωσίας. «Εμείς δεν είμαστε σε θέση να καθόμαστε με
σταυρωμένα τα χέρια περιμένοντας τη στιγμή που οι τρομοκράτες ­ οι οποίοι
έχουν βάσεις στο εξωτερικό – θα πλήξουν και πάλι τη Ρωσία. Πιστεύουμε ότι ο
Χάρτης του ΟΗΕ μάς δίνει δικαίωμα για αυτοάμυνα. Θα το χρησιμοποιήσουμε,
ζυγίζοντας βέβαια όλους τους παράγοντες της συγκυρίας και πάντα στο πλαίσιο
του Διεθνούς Δικαίου».