Φροντίδα και όχι ελεημοσύνη θέλουν οι ηλικιωμένοι

«Ψίχουλα»… δίνει το ελληνικό κράτος στους ηλικιωμένους, καθώς η φροντίδα
εκείνων που πάσχουν από προβλήματα υγείας, αλλά και η παροχή βοήθειας σε όσους
αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα είναι ελλιπής, σε σύγκριση με τις
υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Όπως μάλιστα εξηγούν οι ειδικοί, η φροντίδα των
ηλικιωμένων αποτελεί «οικογενειακή υπόθεση», καλύπτοντας κατ’ αυτό τον τρόπο
το κενό της Πολιτείας.

«H σύνταξη που παίρνω από το IKA μαζί με το ΕΚΑΣ είναι μόλις 550 ευρώ. Και να
φανταστεί κανείς πως έχω 9.300 ένσημα. Δυστυχώς, όμως εκείνα τα χρόνια δεν τα
“κολλούσαν” όλα οι εργοδότες, διαφορετικά θα είχα φτάσει τα 16.000. H γυναίκα
μου δεν παίρνει σύνταξη, επειδή όμως πάσχει από σάκχαρο η Πρόνοια της δίνει
κάθε δύο μήνες γύρω στα 500 ευρώ – στο μεταξύ αυτό το επίδομα κόπηκε και το
παίρνουν μόνο όσοι είχαν προλάβει να κάνουν αίτηση. Αν δεν είχα την κόρη μου
και τον γαμπρό μου να μας φροντίζουν, θα ήμασταν στο έλεος του Θεού», λέει ο
κ. Ανδρέας Πολυπόρτης, 79 ετών.

H μηνιαία κατώτατη σύνταξη είναι περίπου 400 ευρώ. Σύμφωνα μάλιστα με τα
στατιστικά στοιχεία των ασφαλιστικών ταμείων, 6 στους 10 συνταξιούχους του IKA
παίρνουν σύνταξη της τάξεως των 400 ευρώ, ενώ για το 56,3% των συνταξιούχων
όλων των ασφαλιστικών ταμείων είναι μικρότερη από 600 ευρώ.

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ελλάδα και η
Πορτογαλία δίνουν τις πιο… πενιχρές συντάξεις. Στον αντίποδα βρίσκονται το
Βέλγιο, η Αυστρία και το Λουξεμβούργο, καθώς η κατώτατη σύνταξη ξεπερνά τα
1.000 ευρώ.

«Μένω μόνη μου σε ένα μικρό διαμέρισμα. Ο γιος μου με τη σύζυγό του μένουν πολύ κοντά, δεν θέλω όμως να μετακομίσω μαζί τους. Προτιμώ να έχω τη γωνιά μου και εκείνοι τη δική τους. Τώρα αν πάθω κάτι σοβαρό, δεν ξέρω…», λέει η 70χρονη Βάσω Αναμουλόγλου

Ελλείψεις. Όσο για τις υπηρεσίες παροχής φροντίδας στους ηλικιωμένους
είναι ελάχιστες συγκριτικά με εκείνες άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Σύμφωνα με
εκτιμήσεις, τα κρατικά ιδρύματα για τους χρόνιους ασθενείς έχουν δυναμικότητα
2.600 θέσεων και βρίσκονται κυρίως στις μεγάλες πόλεις. Όπως όμως εξηγούν οι
ειδικοί δεν είναι και λίγες οι περιπτώσεις όπου ιδιωτικές κλινικές λειτουργούν
ως άτυποι οίκοι ευγηρίας, καθώς νοσηλεύουν «εφ’ όρου ζωής» τους ηλικιωμένους
χωρίς να πληρούν τις κατάλληλες προϋποθέσεις.

Οι οίκοι ευγηρίας, στην πλειονότητά τους ιδιωτικοί, υπολογίζεται πως έχουν
δυναμικότητα 6.000 θέσεων. Το πρόσφατο «λουκέτο» σε 7 γηροκομεία και η
προειδοποίηση για ανάκληση της άδειας λειτουργίας άλλων τεσσάρων από τη
Νομαρχία Αθηνών στα πλαίσια των ελέγχων που διενεργεί, έφερε στο φως της
δημοσιότητας τις παραβάσεις στις προδιαγραφές που πρέπει να πληρούν τα κτίρια,
αλλά και την έλλειψη προσωπικού.

Ανειδίκευτοι. Την ίδια στιγμή, πανευρωπαϊκή μελέτη καταδεικνύει πως τα
ιδρύματα κοινωνικής προστασίας στη χώρα μας στελεχώνονται κυρίως από
ανειδίκευτους νοσηλευτές: το 53,2% των νοσηλευτών δεν έχουν κανενός είδους
εκπαίδευση, ενώ το 32,4% έχει διετή εκπαίδευση που σημαίνει πως είναι βοηθοί.

«Οι επιπτώσεις στη νοσηλεία των ηλικιωμένων είναι ιδιαίτερα σημαντικές, καθώς
δεν έχουν τις κατάλληλες γνώσεις για να αντιμετωπίσουν αρρώστους με σοβαρά
προβλήματα υγείας. Εξίσου σημαντικό όμως είναι πως δεν γνωρίζουν τα δικαιώματα
των νοσηλευομένων και επομένως τα καταπατούν. Οφείλουν όμως να σέβονται τα
αιτήματα των ασθενών, να συζητάνε μαζί τους και να τους εξηγούν τις όποιες
απορίες έχουν. Αυτά όμως είναι πράγματα που πρέπει κανείς να τα έχει διδαχθεί,
για να μπορεί να εντάξει στην καθημερινή του πρακτική», λέει στα «NEA» η
αναπληρώτρια καθηγήτρια Νοσηλευτικής, στο Τμήμα Νοσηλευτικής του Πανεπιστημίου
Αθηνών, κ. Χρυσούλα Λεμονίδου.

ΟΙ 7 ΣΤΟΥΣ 10 ΕΛΛΗΝΕΣ

Έχουν από κοντά τους γονείς

Στην Ελλάδα κυριαρχεί η αντίληψη πως ο ηλικιωμένος γονιός πρέπει να μένει μαζί
ή «δίπλα» στα παιδιά του. Πιο συγκεκριμένα 7 στους 10 Έλληνες δηλώνουν πως
προτιμούν να ζουν μαζί με τους ηλικιωμένους γονείς τους, ώστε να τους παρέχουν
άμεση φροντίδα, ενώ μόλις το 0,4% θεωρεί «καλή» λύση τη γηροκόμησή τους σε
κάποιο ίδρυμα.

Αντίθετα, στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες οι οίκοι ευγηρίας και τα προγράμματα
για τους ηλικιωμένους χαίρουν καλύτερης εκτίμησης. Όπως όμως διαφαίνεται από
έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (2002) με τίτλο «Ολοκληρωμένη φροντίδα υγείας
και κοινωνικής στήριξης για τα άτομα της τρίτης ηλικίας» – στα πλαίσια του
προγράμματος ProCare – τα προγράμματα που τρέχουν στο εξωτερικό είναι
τουλάχιστον αρκετά βήματα μπροστά από αυτά που υλοποιούνται στη χώρα μας.

«Μικρά σπίτια». Στη Γαλλία γίνονται εδώ και χρόνια συστηματικές
προσπάθειες για να «αποασυλοποιηθούν» τα ιδρύματα, ώστε να γίνει πιο ευχάριστη
η διαμονή όσων ζουν εκεί. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των «μικρών
σπιτιών», όπως τα ονομάζουν οι Γάλλοι, όπου κατοικεί ένας μικρός αριθμός ηλικιωμένων.

Στην Αυστρία πάλι, όσοι δεν θέλουν να γηροκομήσουν τους ηλικιωμένους γονείς
τους που πάσχουν από χρόνια προβλήματα υγείας σε κάποιο γηροκομείο ή κέντρο
θεραπείας, η ίδια η Πολιτεία τούς δίνει την λύση: πάνω από 330.000 Αυστριακοί
που διανύουν την τρίτη ή ακόμα και την τέταρτη… ηλικία τους λαμβάνουν
επίδομα για νοσηλεία στο σπίτι.

Στην Ολλανδία, επίσης, παρέχονται «διατακτικές», με τις οποίες μπορούν να
πληρώσουν τη θεραπεία τους. Μέσω της συγκεκριμένης πρακτικής, οι ηλικιωμένοι
ασθενείς έχουν την ευκαιρία να επιλέξουν οι ίδιοι την υπηρεσία, φροντίδας που
επιθυμούν.

ΑΝΑΣΑ H «ΒΟΗΘΕΙΑ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ»

«Το ΚΑΠΗ έδωσε πάλι χρώμα στη ζωή μου…»

H ανάγκη παροχής κοινωνικής, ψυχικής, αλλά και ιατρικής στήριξης των
ηλικιωμένων αναγνωρίστηκε από την πολιτεία στα τέλη της δεκαετίας του ’70,
όταν στήθηκε πειραματικά το πρώτο Κέντρο Ανοικτής Προστασίας Ηλικιωμένων
(ΚΑΠΗ). Σύμφωνα με την τελευταία απογραφή του υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής
Αλληλεγγύης λειτουργούν πάνω από 660 στη χώρα.

«Πριν βγω στη σύνταξη, πίστευα πως θα μπορούσα να ζήσω διαφορετικά έχοντας
ελεύθερο χρόνο, κάνοντας τις βόλτες μου. Το ’85 όμως, ως συνταξιούχος πλέον
άρχισαν να νιώθω ξοφλημένος, δεν με ενέπνεε τίποτα. Το ΚΑΠΗ έδωσε και πάλι
χρώμα στη ζωή μου. Εδώ είναι οι φίλοι μου, κουβεντιάζουμε, προσφέρουμε στην
κοινότητά μας, πάμε εκδρομές», λέει ο 73χρονος Αντώνης Θεοφιλίδης.

«Όταν βγήκα στη σύνταξη ένιωσα πως είχα ξοφλήσει, τίποτα δεν με ενέπνεε. Το ΚΑΠΗ έδωσε και πάλι χρώμα στη ζωή μου. Εδώ είναι οι φίλοι μου, κουβεντιάζουμε, προσφέρουμε στην κοινότητά μας, πάμε εκδρομές», λέει ο 73χρονος Αντώνης Θεοφιλίδης

Ικανοποιημένοι. H ελληνική ερευνητική ομάδα που συμμετέχει στο
Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα ProCare, εξέτασε το θεσμό των ΚΑΠΗ και διαπίστωσε πως τα
μέλη είναι ιδιαίτερα ικανοποιημένα. «Θα έπρεπε όμως να γίνει μία διασύνδεση
μεταξύ των Κέντρων με τα νοσοκομεία, ώστε να παρέχεται άμεση βοήθεια σε όσους
την έχουν ανάγκη», λέει η ερευνήτρια κ. Αφροδίτη Τεπέρογλου.

Το πιλοτικό πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι» που ξεκίνησε το 1998 και οι μονάδες
«Κοινωνικής Μέριμνας» – καθώς και αντίστοιχα προγράμματα – που έχουν ως σκοπό
την κάλυψη των βασικών αναγκών κοινωνικής φροντίδας για την αξιοπρεπή και
αυτόνομη διαβίωση των ηλικιωμένων αποτέλεσαν ακόμα μια «ανάσα» για εκατοντάδες
ηλικιωμένους Έλληνες. «Τα τελευταία δύο χρόνια όμως υπήρξε σοβαρό πρόβλημα στη
ροή της χρηματοδότησης για το “Βοήθεια στο Σπίτι”, η οποία μάλιστα προβλέπεται
μέχρι το 2005», λέει στα «NEA» ο πρόεδρος της Επιτροπής Κοινωνικής Πολιτικής
του ΚΕΔΚΕ (Κεντρική Ένωση Δήμων και Κοινοτήτων Ελλάδας), κ. Λάμπρος Μίχος.

«H σύνταξη που παίρνω είναι 550 ευρώ. Ευτυχώς που έχω την κόρη μου και τον γαμπρό μου να μας στηρίζουν», λέει ο 79χρονος Ανδρέας Πολυπόρτης. «Αν τα παιδιά μου με έστελναν στο γηροκομείο θα ένιωθα πως με έχουν του πεταματού», συμπληρώνει

«Ήδη έχουν ξεκινήσει οι πρώτες σκέψεις για το πώς θα μπορούσε να συνεχιστεί το
πρόγραμμα και μάλιστα με τέτοιο τρόπο, ώστε να λειτουργεί σε όλους τους δήμους
της χώρας ακόμα και στους μικρούς που δεν έχουν δημοτικές επιχειρήσεις για να
το διαχειριστούν», συμπληρώνει ο κ. Μίχος.

Χέρι βοηθείας. Παράλληλα, αρκετοί δήμοι στο σύνολο της χώρας κάνουν
μεμονωμένες προσπάθειες για να δώσουν ένα χέρι βοηθείας στους ανθρώπους της
τρίτης ηλικίας. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα τη κεντρικής υπηρεσίας
Εργοθεραπείας του Δήμου Ηρακλείου, που παρέχει δωρεάν φροντίδα σε άτομα με
δυσκολίες στην καθημερινή τους διαβίωση. «H γυναίκα μου είναι κατάκοιτη και
χρειάζεται υποστήριξη, εγώ όμως παίρνω μόλις 500 ευρώ σύνταξη. Κάναμε
προσφυγές στον ΟΓΑ, αλλά δεν υπήρξε ανταπόκριση. Ευτυχώς, μέσω του Δημοτικού
ΚΑΠΗ βρήκαμε βοήθεια», λέει ο κ. Σταύρος Κελαϊδίτης, ο οποίος τους τελευταίους
μήνες μετακόμισε στο πατρικό του σπίτι, στη Λέσβο, αφού πρωτίστως πούλησε την
κατοικία του στην Αθήνα για να καλύψει τα έξοδα της άρρωστης συζύγου του.