Tο πετρέλαιο… «έκαψε» 550 εκατομύρια ευρώ

Ακριβά πληρώνει η ελληνική οικονομία το κόστος από την κούρσα της τιμής του
πετρελαίου. Το τίμημα της ξέφρενης ανόδου του μαύρου χρυσού τον τελευταίο
χρόνο ισοδυναμεί μέχρι τώρα με απώλειες ύψους 550 εκατ. ευρώ από το εθνικό
εισόδημα της χώρας, με καπέλο στον πληθωρισμό 0,6 εκατοστιαία μονάδα. Το ίδιο
διάστημα, οι Έλληνες καταναλωτές πληρώνουν ακριβότερα τη βενζίνη κατά 15%, που
ισοδυναμεί με επιπλέον κόστος στον οικογενειακό τους προϋπολογισμό πάνω από
150 ευρώ ετησίως.

Και όλα αυτά, χωρίς να υπολογίζονται οι επιπτώσεις από τις επικείμενες
ανατιμήσεις στην περίπτωση κατά την οποία διατηρηθούν επί μακρόν οι σημερινές
τιμές του πετρελαίου που κυμαίνονται γύρω στα 50 δολάρια ανά βαρέλι, εξέλιξη η
οποία μέχρι πριν από λίγους μήνες χαρακτηριζόταν ως σενάριο επιστημονικής
φαντασίας. Υπάρχουν όμως και χειρότερα. Ο λογαριασμός για την ελληνική
οικονομία θα είναι ακόμη πιο τσουχτερός αν επαληθευθούν οι προβλέψεις που
κάνουν λόγο για εκτίναξη σε επίπεδα σοκ των τιμών του πετρελαίου (ακόμη και
πάνω από 60 δολάρια ανά βαρέλι).

Αναθεώρηση προβλέψεων

Βεβαίως οι επιπτώσεις για την ελληνική οικονομία θα εξαρτηθούν τελικά από την
έκταση που θα προσλάβει η επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας εξαιτίας της
κούρσας του μαύρου χρυσού. Χαρακτηριστικό είναι ότι πρόσφατα ο ΟΟΣΑ αναθεώρησε
προς τα κάτω τις προβλέψεις του για την ανάπτυξη της ευρωζώνης κατά 0,3 έως
0,4 της μονάδας για το 2004, λόγω των επιπτώσεων που προκαλεί η άνοδος των
τιμών του πετρελαίου. Αρνητικά είναι τα μηνύματα που έρχονται και από την άλλη
πλευρά του Ατλαντικού. Μεγάλες επιχειρήσεις, όπως η Berry Plastics στον τομέα
της κατασκευής συσκευασίας τροφίμων, η Generall Mιlls στον χώρο της
γαλακτοβιομηχανίας, η Eastman Chemical από τα χημικά, οι General Motors και
Ford Motor από την αυτοκινητοβιομηχανία και η αλυσίδα πολυκαταστημάτων Wall
Mart, προσπαθούν να αντιμετωπίσουν τις αρνητικές επιπτώσεις στο κόστος
λειτουργίας τους από το πετρέλαιο. Αυτό το κάνουν είτε με απολύσεις
εργαζομένων είτε με αυξήσεις στις τιμές των προϊόντων τους είτε με μείωση της
παραγωγής, γεγονός που θα αποτυπωθεί αργά ή γρήγορα στον ρυθμό ανάπτυξης των
ΗΠΑ – ατμομηχανής της παγκόσμιας οικονομίας -, για την οποία υπάρχουν
αμφιβολίες αν θα διατηρήσει τους σημερινούς ρυθμούς ανάπτυξης.

Οι απώλειες στο ΑΕΠ

Χαρακτηριστικό του μεγέθους των επιπτώσεων που έχει πληρώσει ήδη η ελληνική
οικονομία είναι ότι, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις οικονομικών αναλυτών (Τράπεζα
της Ελλάδος, υπουργείο Οικονομίας, ΕΣΥΕ), για κάθε 10 δολάρια που αυξάνεται η
διεθνής τιμή του μαύρου χρυσού το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν «ροκανίζεται» κατά
0,5 εκατοστιαίες μονάδες, ενώ ο πληθωρισμός αυξάνεται κατά 0,8 της μονάδας. H
μέση τιμή του πετρελαίου (μπρεντ) έχει αυξηθεί κατά 7,35 δολάρια ανά βαρέλι σε
σχέση με πέρυσι: από τα περίπου 28,83 δολάρια ανά βαρέλι φέτος κυμαίνεται στα
36,18. Αυτό σημαίνει ότι ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας από 3,8%
που προβλέπεται ότι θα είναι το 2004 θα μπορούσε να ήταν 4,17%. Χάθηκε,
δηλαδή, 0,37 της μονάδας από το ποσοστό αύξησης του ΑΕΠ. Με άλλα λόγια, το
Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν του 2004 θα είχε αυξηθεί επιπλέον 550 εκατ. ευρώ,
περίπου.

Πληθωρισμός

Παράλληλα εκτιμάται ότι ο πληθωρισμός από 3% που αναμένεται πως θα διαμορφωθεί
φέτος, εφόσον δεν υπήρχε η επίδραση του πετρελαίου, θα είχε μειωθεί σχεδόν στο
2,4%. Δηλαδή, επηρεάστηκε κατά 0,6 εκατοστιαίες μονάδες από την κούρσα του
μαύρου χρυσού. Στην περίπτωση μάλιστα που τελικά το πετρέλαιο διατηρηθεί επί
μακρόν σε αυτά τα επίπεδα ή εκτιναχθεί σε ακόμη υψηλότερα, οι αρνητικές
επιπτώσεις στον πληθωρισμό θα είναι ακόμη σοβαρότερες.

Σημαντικά ακριβότερα πληρώνουν και οι καταναλωτές το κόστος του πετρελαίου. H
αμόλυβδη βενζίνη έχει ανατιμηθεί κατά 15% σε σχέση με πέρυσι και κυμαίνεται
στα 83 λεπτά το λίτρο από 72 λεπτά το λίτρο την αντίστοιχη περίοδο του 2003. Ο
Έλληνας οδηγός διανύει κατά μέσον όρο 1.250 χιλιόμετρα τον μήνα (15.000
χιλιόμετρα τον χρόνο). Έτσι υπολογίζεται οτι πληρώνει κατά μέσον όρο για
αμόλυβδη βενζίνη 1.376 ευρώ ετησίως για ένα όχημα 1.600 κυβικών, το οποίο
καταναλώνει 11 λίτρα ανά 100 χιλιόμετρα. Πέρυσι για το ίδιο όχημα ο οδηγός
αυτός πλήρωνε 1.198 ευρώ. Ξένοι οργανισμοί μάλιστα έχουν υπολογίσει ότι για
κάθε 10 δολάρια ανά βαρέλι που αυξάνεται η διεθνής τιμή του μαύρου χρυσού, η
λιανική τιμή πώλησης της βενζίνης επιβαρύνεται κατά 10%.

Άλλη παρενέργεια της ανόδου του πετρελαίου αφορά το πετρέλαιο θέρμανσης, το
οποίο θα αρχίσει να διατίθεται στις 15 Οκτωβρίου προς 40 λεπτά το λίτρο, λένε
οι έως τώρα εκτιμήσεις, από 31 – 33 λεπτά πέρυσι. Από εκεί και πέρα, εφόσον η
τιμή του μαύρου χρυσού διατηρηθεί σε υψηλά επίπεδα για μακρό χρονικό διάστημα,
θα προκαλέσει έμμεση, αλλά πιο μόνιμη αύξηση των λιανικών τιμών όλων των
προϊόντων.

Οι επιχειρήσεις

Το κόστος του πετρελαίου είναι δυσβάστακτο ακόμη και για τις μεγάλες
επιχειρήσεις. Έτσι, δεν αποκλείεται στο επόμενο διάστημα να εκδηλωθούν
ανατιμήσεις σε περίπτωση που οι τιμές παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα. Τα
παρακάτω παραδείγματα είναι χαρακτηριστικά:

* H αλευροβιομηχανία Μύλοι Λούλη ήδη πληρώνει 550 ευρώ για ένα δρομολόγιο
φορτηγού με φορτίο 20 τόνων στη διαδρομή Αθήνα – Βόλος, αντί για 500 ευρώ
πέρυσι.

* H βιομηχανία κρουασάν Chipita πληρώνει ακριβότερα κατά 12% τα υλικά
συσκευασίας που χρησιμοποιεί για το περιτύλιγμα των προϊόντων της. Ωστόσο οι
κλάδοι που εθίγησαν περισσότερο είναι οι αερομεταφορές και η ακτοπλοΐα.

* «Από 16% που ήταν η συμμετοχή των καυσίμων στο συνολικό κόστος λειτουργίας
της Aegean Airlines πέρυσι, φέτος θα κυμανθεί στο 22-23%», σύμφωνα με τον κ.
Δημήτρη Γερογιάννη, γενικό διευθυντή της εταιρείας. Σύμφωνα με πληροφορίες,
ήδη αρκετές αεροπορικές εταιρείες σε Ελλάδα και εξωτερικό μελετούν να
επιβάλουν επίναυλο στα εισιτήριά τους για να καλύψουν μέρος από την αύξηση του
λειτουργικού κόστους.

* «Όσον αφορά την ακτοπλοΐα, τα πιο ευάλωτα σκάφη στις αυξήσεις του πετρελαίου
είναι ταχύπλοα, διότι τα καύσιμα συμμετέχουν στο κόστος τους με ποσοστό γύρω
στο 70%», σημειώνει ο πρόεδρος της Ένωσης Εφοπλιστών Ακτοπλοΐας κ. Στέλιος Σαρρής.

Σενάρια-εφιάλτης για το πετρέλαιο

Τα αλλεπάλληλα ρεκόρ που σημειώνει η τιμή του μαύρου χρυσού στις διεθνείς
αγορές δίνουν τροφή για εφιαλτικά σενάρια που φέρνουν τις τιμές του πετρελαίου
ακόμη και… στα 95 δολάρια το βαρέλι! Την εβδομάδα που πέρασε αναλυτές, όπως
η Morgan Stanley, προέβλεψαν ότι η τιμή του αργού πετρελαίου στις ΗΠΑ μπορεί
να φθάσει σύντομα στα 61 δολάρια το βαρέλι, ενώ σύμφωνα με την Meryll Lynch οι
τιμές του πετρελαίου δεν αποκλείεται να φθάσουν και στα 95 δολάρια το βαρέλι!

Δύο πάντως – σύμφωνα με τους διεθνείς αναλυτές – είναι τα πιο πιθανά σενάρια
για την πορεία των τιμών, εφόσον βέβαια συνεχιστεί η άνοδος.

Σταδιακή αύξηση

Με βάση το πρώτο από τα σενάρια αυτά, οι τιμές θα παραμείνουν υψηλές. Πολλοί
παρομοιάζουν τη σημερινή κατάσταση με την πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του
’70. Αυτήν τη φορά ωστόσο, τα πράγματα εκτιμάται ότι δεν είναι τόσο άσχημα,
καθώς σε πραγματικές (αποπληθωρισμένες) τιμές η τιμή του μαύρου χρυσού θα
πρέπει να διπλασιαστεί για να φθάσει 80 δολάρια το βαρέλι ώστε να αντιστοιχεί
στα επίπεδα των αρχών της δεκαετίας του ’80. Το πιο πιθανό λοιπόν σενάριο,
σύμφωνα και με οργανισμούς όπως ο Global Insight, είναι η τιμή του πετρελαίου
να παραμείνει μεταξύ 40 και 50 δολαρίων το βαρέλι.

Οι τιμές εκτοξεύονται

Το πιο απαισιόδοξο σενάριο προβλέπει την πιθανότητα να πραγματοποιηθεί
τρομοκρατική επίθεση που θα πλήξει τα αποθέματα πετρελαίου. Στη Σαουδική
Αραβία, για παράδειγμα, μια επίθεση στα διυλιστήρια του Abqaiq θα μπορούσε να
αναστείλει τις εξαγωγές πετρελαίου από τη μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγό χώρα
στον κόσμο για έναν ολόκληρο χρόνο. Σε τέτοιου είδους περίπτωση, οι τιμές δεν
αποκλείεται να φθάσουν ακόμη και στα 95 δολάρια το βαρέλι!