Eπιστολή – ομολογία για το φούσκωμα του ελλείμματος

Στο στόχαστρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα μπει τις επόμενες ημέρες για άλλη
μια φορά η χώρα, καθώς η Eurostat ετοιμάζει την επόμενη αποστολή της για την
Αθήνα, για να διερευνήσει τα ελλείμματα της περιόδου 1997-99 και να
διαπιστώσει στην ουσία αν η χώρα εδικαιούτο να ενταχθεί στο κλαμπ της
ευρωζώνης ή μπήκε με πλαστά στοιχεία.

Παρ’ ότι δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος να εξορισθεί η Ελλάδα εκ των υστέρων από
την ευρωζώνη, οι δυσμενείς συνέπειες είναι προφανείς, αν διαπιστωθεί ότι η
χώρα δεν έπρεπε κανονικά να ανήκει στο κλαμπ των ισχυρών.

Κάτω από το χαλί

Οι ανησυχίες είναι έντονες, καθώς η Eurostat θεωρεί εαυτόν προσβεβλημένο από
τις μέχρι τώρα εξελίξεις, που την έβγαλαν και αυτήν αναξιόπιστη. Αυτή τη φορά
θα θελήσει να ψάξει «κάτω από το χαλί» και είναι άγνωστο τι θα βρει.

Και δεν θα έχει άδικο, μετά την εμπειρία των τελευταίων μηνών, κατά τη
διάρκεια των οποίων γινόταν μάρτυρας συνεχών «αποκαλύψεων» της παρούσας εις
βάρος τής προηγούμενης κυβέρνησης.

Πράγματι, όπως προκύπτει από τις πληροφορίες που γίνονται σιγά σιγά γνωστές,
ήταν οι χειρισμοί της κυβέρνησης και όχι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που οδήγησαν
την κατάσταση εδώ που βρίσκεται σήμερα.

Ειδικά για το θέμα των αμυντικών δαπανών και της εμφάνισής τους σε ταμειακή
βάση, που εκτίναξε τα ελλείμματα της περιόδου 2000-2004 στα ύψη, η επιλογή της
φαίνεται πως ήταν απολύτως συνειδητή.

Αυτό τουλάχιστον προκύπτει από το περιεχόμενο επιστολής του υπουργείου
Οικονομίας που έφτασε, σύμφωνα με πληροφορίες, πριν από λίγες ημέρες στις
Βρυξέλλες. H επιστολή αυτή εξηγεί στις κοινοτικές υπηρεσίες τα αποτελέσματα
της απογραφής στα ασφαλιστικά ταμεία («άσπρη τρύπα») και στις αμυντικές
δαπάνες. Και για τις τελευταίες αναφέρει ότι επελέγη ο τρόπος της καταγραφής
τους σε ταμειακή βάση, επειδή ο εναλλακτικός τρόπος, δηλαδή με βάση την
παράδοση, δεν μπορούσε να εφαρμοστεί με αξιόπιστο τρόπο, γιατί δεν υπήρχαν
διαθέσιμα ακριβή στοιχεία.

Περίπου ανίκανη

Με άλλα λόγια, η επιστολή κατηγορούσε την προηγούμενη κυβέρνηση ότι δεν
παρουσίαζε ακριβή στοιχεία σε ό,τι αφορά τις αμυντικές δαπάνες και παράλληλα
παρουσίαζε την παρούσα κυβέρνηση ως περίπου ανίκανη να βρει έστω και εκ των
υστέρων τα στοιχεία αυτά και να διορθώσει τις ενδεχόμενες ανακρίβειες της
προηγούμενης απεικόνισης. Λες και τα F-16 είναι τίποτα μικροαντικείμενα, η
αξία των οποίων δεν μπορεί να υπολογισθεί.

Να σημειωθεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην έκθεσή της για το υπερβολικό
έλλειμμα της Ελλάδας, τον περασμένο Μάιο, επέμενε ότι «ο αμυντικός εξοπλισμός
πρέπει να καταγράφεται στις δαπάνες κατά την ώρα της παραλαβής», ανεξάρτητα
από τις προκαταβολές και την εξόφληση. Επειδή όμως, συνέχιζε η Επιτροπή, η
ΕΣΥΕ δηλώνει αδυναμία να αντλήσει από το υπουργείο Άμυνας όλα τα στοιχεία για
τις δαπάνες, λόγω εθνικού απορρήτου, αν δεν μπορέσει να το πετύχει ώς τον
Ιούνιο, τότε αυτές θα εμφανιστούν σε ταμειακή βάση. Όπως και έγινε.

Την ίδια στάση, άλλωστε, της απαξίωσης της προηγούμενης κυβέρνησης είχαν
κρατήσει, σύμφωνα με πληροφορίες, τα στελέχη της ΕΣΥΕ στην πρώτη φάση της
απογραφής. H έκθεση που συνέταξαν τα στελέχη της Eurostat προς τους
προϊσταμένους τους μετά την επίσκεψή τους στην Αθήνα στα τέλη Απριλίου
μετέφερε σχόλια στελεχών της ΕΣΥΕ, σύμφωνα με τα οποία στο παρελθόν υπήρχαν
προβλήματα ποιότητας, αξιοπιστίας ακόμη και απόκρυψης στοιχείων. H ιστορία
έκανε τον γύρο των κοινοτικών γραφείων, προκαλώντας έκπληξη, αλλά και
αγανάκτηση. H συνέχεια ήταν αναπόφευκτη.

O νέος έλεγχος της Eurostat

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι υπηρεσίες του υπουργείου Οικονομίας έχουν ήδη
ετοιμάσει τα στοιχεία με τα οποία θα «αντιμετωπίσουν» την επικείμενη αποστολή
της Eurostat και πρόκειται να τα αποστείλουν στις Βρυξέλλες την ερχόμενη
εβδομάδα.

Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι τα στοιχεία αυτά καταγράφουν ελλείμματα
υψηλότερα μεν από αυτά που είχε γνωστοποιήσει η τότε κυβέρνηση στην Ευρωπαϊκή
Ένωση για να ενταχθεί στη ζώνη του ευρώ, αλλά οριακά χαμηλότερα από το 3% του
ΑΕΠ. Γι’ αυτό άλλωστε και ο υπουργός Οικονομίας κ. Γιώργος Αλογοσκούφης είχε
δηλώσει στη σχετική θυελλώδη συζήτηση στη Βουλή την προηγούμενη εβδομάδα ότι
ναι μεν η κυβέρνηση έκρυβε ελλείμματα, αλλά στην ΟΝΕ μπήκαμε «με το σπαθί
μας».

Το ερώτημα, όμως, είναι αν η Eurostat θα αρκεστεί στα στοιχεία που θα της
προσκομίσει η κυβέρνηση, αποδεχόμενη κι αυτή τη δίκαιη ένταξη στην ευρωζώνη, ή
θα θελήσει να ψάξει σε βάθος και να ανακαλύψει ενδεχομένως στοιχεία που θα
οδηγούν το έλλειμμα πάνω από το 3% του ΑΕΠ.

Αν η νέα αυτή φάση της απογραφής κινηθεί στη λογική της προηγούμενης, δηλαδή
της προσέγγισης των εθνικολογιστικών ελλειμμάτων που παρουσίαζε τότε η
κυβέρνηση στα ταμειακά ελλείμματα της Τραπέζης της Ελλάδος, τότε η υπέρβαση
του 3% δεν αποκλείεται.

Κίνδυνος για νέο διασυρμό της οικονομίας

Το 1999, το δημοσιονομικό έλλειμμα της Ελλάδας διαμορφώθηκε στο 1,8% του ΑΕΠ,
εξασφαλίζοντας με άνεση το εισιτήριο για την ΟΝΕ. Την ίδια χρονιά το ταμειακό
έλλειμμα ήταν 3,7% του ΑΕΠ. Με βάση αυτό η Ελλάδα θα κοβόταν. Αντίστοιχα το
1998, το έλλειμμα ήταν 2,5% σε εθνικολογιστική βάση και η κυβέρνηση πανηγύριζε
την εξασφάλιση του συγκεκριμένου κριτηρίου ένταξης πριν ακόμη έρθει η ώρα της
τελικής κρίσης, αλλά οι λογαριασμοί της Τραπέζης της Ελλάδος έβγαζαν το
έλλειμμα στο 5% του ΑΕΠ.

Την περίοδο εκείνη, το κρίσιμο αμφιλεγόμενο μέγεθος δεν ήταν οι αμυντικές
δαπάνες. Ήταν, όμως, η «άσπρη τρύπα». Το έλλειμμα του προϋπολογισμού του 1999
μειώθηκε κατά σχεδόν 600 δισ. δραχμές, που αντιστοιχούσε στο 1,6% του ΑΕΠ
τότε, χάρη στην «άσπρη τρύπα», τα εκτιμώμενα δηλαδή πλεονάσματα των οργανισμών
κοινωνικής ασφάλισης και Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Αυτό το μέγεθος σίγουρα θα
αναθεωρηθεί – δεν ξέρουμε πόσο.

Έμμεση στήριξη

Επίσης, αμφιλεγόμενο μέγεθος ήταν τότε οι λεγόμενες «δαπάνες απόκτησης
στοιχείων ενεργητικού», που αντιπροσώπευαν τη συμμετοχή του Δημοσίου σε
αυξήσεις μετοχικών κεφαλαίων δημοσίων επιχειρήσεων. Στην ουσία ήταν μια έμμεση
στήριξη των δημοσίων επιχειρήσεων, που όμως δεν υπολογίζονταν στο έλλειμμα,
παρά μόνο στα ταμειακά στοιχεία. Όλα αυτά ήταν εν γνώσει της Eurostat, η
οποία, όμως, στη συνέχεια άλλαξε τους κανόνες και η Ελλάδα συμμορφώθηκε, αλλά
μετά το 2000.

H κυβέρνηση, βεβαίως, θα θελήσει τώρα να σταματήσει τον κατήφορο, γι’ αυτό και
έχει ετοιμάσει στοιχεία που εμφανίζουν το έλλειμμα κάτω από 3% του ΑΕΠ. Αλλά ο
κίνδυνος ενός νέου διασυρμού δεν μπορεί προς το παρόν να αποκλεισθεί.