Διαστάσεις Ο μύθος της ισότητας

H ακροδεξιά στην Ανατολική Γερμανία ανεβαίνει, οι φτωχοί και οι άνεργοι
φαίνεται να εναποθέτουν τις ελπίδες τους στους λαϊκιστές και τους ρατσιστές.
Να ανησυχούμε; Όχι απαραίτητα, απαντά ένας εξέχων Γερμανός φιλόσοφος, αρκετά
μεγάλος ώστε να έχει δει και πολύ χειρότερες καταστάσεις.

Χόλγκερ Άπφελ: το ακροδεξιό Εθνικό Δημοκρατικό Κόμμα του οποίου ηγείται, έλαβε 9,2% στη Σαξονία

Ας πάρουμε μια οικογένεια όπου ο ένας αδελφός είναι πλούσιος και ο άλλος
δύσκολα τα βγάζει πέρα. Ο πρώτος βοηθάει όσο μπορεί, αλλά ο δεύτερος δεν του
το αναγνωρίζει, τον ενοχλεί ότι εξαρτάται από τον πλούσιο και τυχερό αδελφό,
ζηλεύει και λίγο. H συμπεριφορά του μπορεί να είναι κατακριτέα, αλλά πάντως
είναι κατανοητή. Το ίδιο συμβαίνει με τους Ανατολικογερμανούς. Είναι λογικό να
αισθάνονται αμήχανα, έως και δυσάρεστα απέναντι στους δυτικούς γείτονές τους.
Εκείνοι πλήρωσαν διπλά το κόστος του πολέμου. Καταπιέστηκαν δύο φορές,
στερήθηκαν δύο φορές την ελευθερία τους. Κέρδισαν βέβαια και κάτι: ενώ στη
Δύση οι αρχιτέκτονες κατέστρεφαν για άλλη μια φορά τις πόλεις μετά τους
βομβαρδισμούς γεμίζοντάς τες με τσιμεντένια κουτιά, στην Ανατολή περιορίζονταν
σε μικροεπισκευές. Αλλά αυτό δύσκολα αποζημίωνε τους Ανατολικογερμανούς για
την έλλειψη ελευθερίας. Όταν λοιπόν κατέρρευσε το Τείχος, ήλθαν στην επιφάνεια
βαθιά τραύματα, που θα ήταν παράλογο να περιμένει κανείς ότι θα επουλωθούν
γρήγορα. Χρειάζεται να περάσουν 30 ή 40 χρόνια μέχρι να επιτευχθεί μια
πραγματική ενοποίηση.

Εβδομήντα πέντε ετών σήμερα, ο Χανς Μάγκνους Εντσενσμπέργκερ έχει επικρίνει
ήδη από το ’68 την έννοια της ισότητας. Ο κόσμος δεν είναι δίκαιος, λέει σε
συνέντευξή του στην κυριακάτικη Βελτ. Μια ωραία γυναίκα έχει περισσότερες
πιθανότητες να πετύχει στη ζωή από μια άσχημη. Κι αυτό δεν μπορεί να αλλάξει.
Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να προσπαθούμε να μειώσουμε τις
ανισότητες, προστατεύοντας για παράδειγμα το κοινωνικό κράτος, αλλά το βασικό
πρόβλημα δεν μπορούμε να το λύσουμε. Στην Αμερική μπορεί να δουλεύεις για δέκα
χρόνια σε μια επιχείρηση και ξαφνικά να λάβεις ένα σημείωμα που σε ενημερώνει
ότι μέσα σε 12 ώρες πρέπει να εγκαταλείψεις τον χώρο. Στην Ευρώπη συμβαίνει
ακριβώς το αντίθετο: υπάρχουν νόμοι κατά των απολύσεων και ειδικά δικαστήρια
που απαγορεύουν σε έναν επιχειρηματία να απαλλαγεί από έναν ακατάλληλο
συνεργάτη. Παρά ταύτα, όλες οι προσπάθειες να επιβληθεί η ισότητα έχουν
αποτύχει, πολιτικά και οικονομικά.

Από αυτή την άποψη, πρέπει να λυπάται κανείς τους πολιτικούς. Ποιος είναι ο
χρονικός τους ορίζοντας; Δύο χρόνια, μέχρι τις επόμενες εκλογές. Πέρα από
αυτό, ούτε μπορούν ούτε πρέπει να σκέπτονται. Είναι σαν να φορούν ένα
ζουρλομανδύα. Φρικτή δουλειά, φρικτές συσκέψεις, καθημερινή μιζέρια. Και η
επίγνωση ότι για να κερδίσουν τις επόμενες εκλογές πρέπει να δώσουν λεφτά. Ο
Χέλμουτ Κολ κέρδισε όλες τις εκλογές επειδή μοίραζε λεφτά. Ο Σρέντερ αποφάσισε
να κάνει περικοπές και ξεσηκώθηκε όλη η χώρα εναντίον του. Αλλά μπορεί και να
τη γλιτώσει.