Kαρδιά του σωλήνα

Μια καρδιά σε δοκιμαστικό σωλήνα. Θα το δούμε κι αυτό. Είναι ένας «κόμπος»
από κύτταρα, διαμέτρου δύο εκατοστών (μπορεί να αναπτυχθεί πολύ περισσότερο)
και πάλλεται κανονικά, βυθισμένος μέσα σε ένα άχρωμο υγρό που σαν από θαύμα
τον κρατάει ζωντανό.

Οι ερευνητές. Προσπαθούν να λύσουν τα προβλήματα που μέχρι τώρα εμποδίζουν την ανάπτυξη καρδιακών κυττάρων μέχρι του σημείου που να μπορεί να σχηματιστεί ένας ολοκληρωμένος καρδιακός μυς

Πότε πάλλεται πιο γρήγορα, πότε πιο αργά, ανάλογα με τα ερεθίσματα, τις ουσίες
του σώματος ή τα φάρμακα, όπως ακριβώς κάνει μια μεταμοσχευμένη καρδιά.

Πρόκειται για ένα δημιούργημα του Γιανγκ Ζιανγκ, ενός Κινέζου 35 ετών που,
μαζί με άλλους νεαρούς συναδέλφους του στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, προσπαθεί
να λύσει τα προβλήματα που μέχρι τώρα εμποδίζουν την ανάπτυξη καρδιακών
κυττάρων μέχρι του σημείου που να μπορεί να σχηματιστεί ένας ολοκληρωμένος
καρδιακός μυς.

Σε αυτή τη μινιατούρα καρδιακού μυός, που βρίσκεται κλεισμένη μέσα σε έναν
δοκιμαστικό σωλήνα, στηρίζουν τις ελπίδες τους οι επιστήμονες που λαμβάνουν
μέρος στο επιστημονικό συνέδριο του Μονάχου. Εργάζονται άοκνα για τη
δημιουργία καρδιάς με βλαστοκύτταρα – εκείνα τα κύτταρα δηλαδή τα οποία θα
μπορούσαν να αντικαταστήσουν τα όργανα του οργανισμού που υφίστανται βλάβες ή
πεθαίνουν. Στόχος των επιστημόνων είναι να καταφέρουν να τοποθετήσουν αυτά τα
κύτταρα στα θύματα εμφράγματος και να λειτουργήσουν – κάτι που θα ήταν η
καλύτερη και η οριστική θεραπεία. Και η πιο φυσιολογική. Δεν είναι τυχαίο
λοιπόν που το επιστημονικό συνέδριο της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας
άρχισε τις εργασίες του στο Μόναχο με αυτή την ανακοίνωση για το επίτευγμα του
Κινέζου επιστήμονα.

Τα βλαστοκύτταρα

Όμως, όλες οι προσπάθειες για την αναζωογόνηση των καρδιακών κυττάρων δεν
είχαν μέχρι τώρα τα επιθυμητά αποτελέσματα. «Σε πολλές περιπτώσεις, η
κατάσταση των ασθενών βελτιώνεται κάπως», λέει στην εφημερίδα «Ρεπούμπλικα» ο
Σίλβιου Ιτέσκου του Πανεπιστημίου Κολούμπια της Νέας Υόρκης. Τα βλαστοκύτταρα
έχουν πράγματι δημιουργήσει νέες αρτηρίες που μεταφέρουν άφθονο οξυγόνο και
θρεπτικά στοιχεία στο όργανο, αλλά δεν μπόρεσαν να δημιουργήσουν νέα κύτταρα
στον καρδιακό μυ.

H εξέλιξη των βλαστοκυττάρων που λαμβάνονται από μυς του σώματος μπορεί να
είναι και επικίνδυνη: όταν μπουν στην καρδιά, γίνονται κύτταρα παρόμοια με τα
δικά της, αλλά πάλλονται καθένα στο δικό του ρυθμό και μπλοκάρουν τα καρδιακά
κύτταρα.

H αδρεναλίνη

«Το βασικό κίνητρο που με έκανε να δημιουργήσω έναν καρδιακό μυ μέσα σε
δοκιμαστικό σωλήνα», εξηγεί ο δόκτωρ Ζιανγκ, «ήταν για να μελετήσω την
επίδραση της αδρεναλίνης και της νοραδρεναλίνης στην καρδιά, αυτών των ουσιών
που παράγονται υπό συνθήκες στρες από τον εγκέφαλο και που είναι ένα σημαντικό
αίτιο των καρδιοπαθειών. Όμως αποφάσισα να θέσω το δημιούργημά μου στην
υπηρεσία της έρευνας για την αναζωογόνηση της καρδιάς. Το πρώτο πράγμα που
κάνει κανείς είναι να αναμείξει τον καρδιακό μυ που βρίσκεται μέσα στον
δοκιμαστικό σωλήνα (προέρχεται από νεογέννητο ποντίκι, για λόγους ηθικής
τάξεως, αλλά μπορεί να προέλθει και από ανθρώπινο ιστό) με ανθρώπινα
βλαστοκύτταρα που λαμβάνονται από διάφορους ιστούς. Ύστερα παρακολουθεί για να
δει μέχρι ποίου σημείου αναπτύσσονται σε λειτουργικά καρδιακά κύτταρα που
συντονίζονται με εκείνα που βρίσκονται μέσα στον δοκιμαστικό σωλήνα».

Παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει μέχρι τώρα η χρήση βλαστοκυττάρων, οι
επιστήμονες στο συνέδριο του Μονάχου είναι πεπεισμένοι ότι είναι το μέλλον
στην αντιμετώπιση των καρδιοπαθειών.

Οι εννέα «νάρκες» στην καρδιά μας

H καρδιά κινδυνεύει. Τόσο στον δυτικό κόσμο όσο και στον ανατολικό.
Τόσο στον Βορρά όσο και στον Νότο. Οι ειδικοί προειδοποιούν για επιδείνωση της
κατάστασης με ορίζοντα το 2020. Τα καρδιακά νοσήματα κινδυνεύουν να γίνουν
κάτι σαν «μαύρη πανώλη» του εικοστού πρώτου αιώνα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός
Υγείας έχει επίγνωση της κατάστασης και στο συνέδριο της Ευρωπαϊκής
Καρδιολογικής Εταιρείας, που άρχισε τις εργασίες του στο Μόναχο, απυεθύνει
έκκληση για προληπτικά μέτρα, το μοναδικό όπλο που μπορεί να ανατρέψει το
δυσοίωνο σενάριο. Οι προληπτικές στρατηγικές είναι απλές και μπορούν εύκολα να
εφαρμοστούν από όλους. Μοναδικός κανόνας είναι να αποφεύγει κανείς τις εννέα
«νάρκες» που οι ειδικοί επιστήμονες θεωρούν υπεύθυνες για τα καρδιακά
νοσήματα: το κάπνισμα (την εξαιρετικά βλαβερή νικοτίνη και το μονοξείδιο του
άνθρακα), τα λίπη (την «κακή» χοληστερίνη), την υπέρταση (η φυσιολογική πίεση
είναι μεταξύ 8-9 και 12-14), τον διαβήτη (καταστρέφει το καρδιαγγειακό
σύστημα), την παχυσαρκία, το στρες, την κακή διατροφή, την καθιστική ζωή και
τα αλκοολούχα ποτά.