TΣEΣΛAB MIΛΟΣ Έφυγε ο «εθνικός προφήτης» της Πολωνίας

Ο Πολωνός ποιητής Τσέσλαβ Μίλος το 1980, χρονιά που τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας

Σε ηλικία 93 ετών έφυγε από τη ζωή ο νομπελίστας ποιητής Τσέσλαβ Μίλος.
Ποιητής σχεδόν άγνωστος στην Ελλάδα, ο Πολωνός Μίλος έγινε εθνικό σύμβολο στη
χώρα του, επειδή αντιστάθηκε στο σοβιετικού τύπου καθεστώς της χώρας,
αποχώρησε δε από το Διπλωματικό Σώμα, στο οποίο υπηρετούσε, και
αυτοεξορίστηκε, πρώτα στη Γαλλία και έπειτα στις ΗΠΑ. Το βραβείο Νόμπελ το
πήρε το 1980, ενώ η χώρα του έβραζε και το κίνημα της Αλληλεγγύης
γιγαντωνόταν.

Ο Μίλος γεννήθηκε στις 30 Ιουνίου του 1911 στο Τσέτινιε της σημερινής
Λιθουανίας. Το 1951 ζήτησε πολιτικό άσυλο στη Γαλλία. H ψυχροπολεμική περίοδος
της δεκαετίας του ’50 υπήρξε για τον Μίλος μια περίοδος μεγάλης μοναξιάς, κατά
τη διάρκεια της οποίας σκέφτηκε πολλές φορές, όπως είχε πει ο ίδιος, την
αυτοκτονία. Εκείνη την περίοδο έγραψε και συλλογή δοκιμίων με τίτλο «The
Captive Mind», που έγινε ένα κλασικό έργο της φιλολογίας του ολοκληρωτισμού
και τον έκανε διεθνώς γνωστό. Από το 1960 εγκατεστημένος στην Καλιφόρνια,
δίδαξε σλαβική λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνιας, ενώ
παράλληλα μετέφραζε και αγγλόφωνη λογοτεχνία στα πολωνικά. Τα ποιήματά του
έγιναν γνωστά στον αγγλόφωνο κόσμο μόνο το 1973, όταν ένα μέρος της δουλειάς
του δημοσιεύτηκε με τον τίτλο «Επιλεγμένα ποιήματα». Στην πατρίδα του, την
Πολωνία, η ποίησή του κυκλοφόρησε μόνο μετά την απονομή του Νόμπελ
Λογοτεχνίας. Μετά την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος επέστρεψε στην
Πολωνία και εγκαταστάθηκε στην Κρακοβία, όπου χθες τον βρήκε ο θάνατος.
Σύμφωνα με τον βιογράφο του Λούκατς Σταντνίκι, ο Μίλος έγινε μύθος του
αντικομμουνιστικού κινήματος και της μάχης για την ελευθερία, χωρίς ακριβώς να
είναι αυτός ο στόχος του. «Ακόμη κι αν δεν το ήθελε, έπρεπε να διαχειριστεί
έναν ρόλο εθνικού προφήτη».

H ποίηση του Μίλος διακρινόταν για το τεράστιο φάσμα περιεχομένου και
τεχνικών, καθώς και για ένα μείγμα ευαισθησίας και αναφορών στην κουλτούρα, τη
θρησκεία και τη φιλοσοφία.