ΔHMHTPHΣ ΠAΠAΪΩANNΟY «Θα ήθελα να είμαι το παιδάκι της βάρκας»

Ο Δημήτρης Παπαϊωάννου με τους υπεύθυνους για το μέικ-απ της Τελετής Έναρξης Φρέντυ Καλομπράτσο και Ναντίν Λιουκ

Κύριε Παπαϊωάννου, αυτό το παιδάκι στο «χάρτινο» βαρκάκι, που διέπλεε
ήμερα, μ’ ένα γλυκό χαμόγελο, αυτή τη γαλάζια «θάλασσα» στο Ολυμπιακό Στάδιο,
το βράδυ της Παρασκευής, κάτω από τους ήχους του πιάνου του Μάνου Χατζιδάκι,
εσείς ήσασταν;

Γελάει. «Όχι, δεν ήμουνα. Αλλά αν ήμουνα αυτό το παιδάκι, θα ήθελα να είμαι. Ή
αυτός ο άνθρωπος πάνω στον κύβο».

Εγώ, πάντως, αυτή την αίσθηση είχα. Ότι το παιδάκι αυτό, κατά βάθος, ο
Δημήτρης Παπαϊωάννου ήταν. Ο ίδιος ο σκηνοθέτης της Τελετής Έναρξης των 28ων
Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας.

Τον ξέρω κοντά είκοσι χρόνια. Και παρακολουθώ τη δουλειά του. Προσεκτικά.
Κάποτε διαφωνώ. Συνήθως τον θαυμάζω. Θαυμάζω αυτή την αισθητική που κόμισε
στον ελληνικό χορό. Και στο θέατρο. Και κυρίως η δουλειά του με συγκινεί. Και
ξέρω αυτή τη διάθεσή του την εφηβική. Και το γέλιο του. Και τον ενθουσιασμό
του. Του παιδιού. «Έπαιξε» με τη ζωγραφική, με τα κόμικς, με τον χορό, με το
χοροθέατρο, με το σινεμά, με το θέατρο, με τη χορογραφία, με τη σκηνοθεσία, με
την όπερα, όπως έγραφα πριν από λίγες μέρες. Τα αγαπήσαμε αυτά τα παιχνίδια
του – τα περισσότερα. Μερικά τα λατρέψαμε. Τον πιστέψαμε. Το υπογράψαμε ότι το
παιδί αυτό είναι μεγαλοφυΐα.

Αλλά αυτή τη φορά το «παιχνίδι» του ήταν πολύ δύσκολο. Πολύ επικίνδυνο, πολύ
σύνθετο, πολύπλοκο. Ο Δημήτρης όμως με τους ανθρώπους του το έπαιξε καλά και
αυτό το παιχνίδι. Που δεν το χάρηκαν μόνο οι εβδομήντα χιλιάδες θεατές του
Ολυμπιακού Σταδίου. Αλλά και δισεκατομμύρια (!) άνθρωποι σ’ όλο τον πλανήτη
μέσα από τις τηλεοράσεις τους. Ο ενθουσιασμός για το αποτέλεσμα είναι
διάχυτος. Έστω κι αν δεν λείπουν κάποιες αντιρρήσεις. Εγώ ένα έχω να
ομολογήσω: ότι ο Δημήτρης Παπαϊωάννου και πάλι με συγκίνησε. Βαθιά.

Έχουν, δεν έχουν περάσει τριάντα έξι ώρες από την ώρα που η Τελετή Έναρξης
έληξε – χωρίς να λήξει για τη μνήμη μας. Πώς να νιώθει άραγε;

«Ωραία. Νιώθω ωραία. Στην αρχή δεν μπορούσα να καταλάβω, τώρα μ’ έχει
αγκαλιάσει ένα ζεστό κύμα αγάπης κι αυτό είναι πολύ ωραίο».

Δηλαδή, νιώθετε ωραία έχοντας εισπράξει και εισπράττοντας τις θετικές
αντιδράσεις ή γιατί πιστεύετε ότι αυτό που κάνατε με τους συνεργάτες σας ήταν
καλό;

«Εγώ δεν μπορούσα να κρίνω, έτσι κι αλλιώς. Το μόνο που μπορούσα να κρίνω κατά
τη διάρκεια της τελετής ήταν αν πηγαίνει όπως πρέπει. Όχι αν αυτό που πάει
όπως πρέπει είναι καλό. Και δεν μπορώ ούτε τώρα να κρίνω αν ήταν καλό. Εκείνο
που με χαροποιεί είναι οι εικόνες που έφυγαν από αυτή την τελετή και που είναι
τυπωμένες σε όλες τις εφημερίδες. Είναι εικόνες ομορφιάς που μου δίνουν χαρά».

Φτάσατε ψύχραιμος στην τελετή;

«Με πολύ μεγάλη αγωνία. Από την άλλη, όμως, πάντα είμαι ψύχραιμος στην αγωνία
μου… Παρακολούθησα ολόκληρη την τελετή από τον “πύργο ελέγχου” με όλα μου τα
συναισθήματα κλειδωμένα. Φαντάζομαι επειδή ετοιμαζόμουνα να λειτουργήσω
ψύχραιμα σε μια άτυχη στιγμή που θα μπορούσε να έρθει. Αν ήμουνα
συναισθηματικά ανοιχτός, θα ήμουν εντελώς άχρηστος για τη λειτουργία του
θεάματος. Ευτυχώς δεν χρειάστηκε».

Ξεκινούσατε με τον στόχο, όπως είχατε πει εσείς και ο Γιώργος Κουμεντάκης,
να δημιουργήσετε με τις τελετές αυτές μια «γέφυρα ανάμεσα στη διασκέδαση και
στην τέχνη». Πιστεύετε ότι υλοποιήθηκε αυτός ο στόχος;

«Αυτό δεν μπορώ να το πω. Είμαι – είμαστε – πολύ “μέσα” ακόμη. Αυτό
προσπαθήσαμε να κάνουμε. Δεν ξέρω εγώ αν το πετύχαμε. Μάλλον άλλους πρέπει να
ρωτήσετε γι’ αυτό».

Μια φίλη μου που είδε την ανοιχτή δοκιμή μού είχε πει «είναι Παπαϊωάννου,
αλλά είναι και για τον πολύ κόσμο».

«Μακάρι!».

«Μόνο αυτό που μπορεί να συμβεί επιτρέπεται να ονειρεύεται κανείς», λέει ο Δημήτρης Παπαϊωάννου, που έκανε το δικό του όνειρο και δικό μας

Τι ποσοστό από το αρχικό σχέδιό σας είδατε να υλοποιείται; Δεν μπορεί, θα
υπεισήλθαν στη διάρκεια αυτών των δυόμισι χρόνων και κάποιοι απρόσμενοι
παράγοντες…

«Οι μόνοι απρόσμενοι παράγοντες ήταν παράγοντες τεχνικοί – η τεχνική
δυνατότητα της πραγματοποίησης όσων είχαν σχεδιαστεί. Αυτοί οι παράγοντες μάς
ανάγκασαν σε αλλαγές. Αλλαγές που ευτυχώς μάς έκαναν τα πράγματα καλύτερα. Το
τελευταίο σχέδιο έγινε λίγο πριν από τον Ιανουάριο και ήταν ακριβώς αυτό που
είδατε κι εσείς».

Δεν έγιναν συμβιβασμοί; Υπάρχουν πράγματα που ονειρευόσασταν να κάνετε και
δεν μπορέσατε να τα κάνετε;

«Όχι. Γιατί μόνο αυτό που μπορεί να συμβεί επιτρέπεται να ονειρεύεται κανείς».

Βεβαίως άκουσα και αντιρρήσεις από κάποιους. Άκουσα να λένε ότι το πρώτο
μέρος ήταν δυσνόητο για το μεγάλο κοινό.

«Στον νου, θα συμφωνήσω μαζί τους ότι ήταν. Στην καρδιά, δεν ξέρω αν ήταν
δυσνόητο».

Για τα μινιμαλιστικής κίνησης «ταμπλό βιβάν» που διέτρεχαν την ελληνική
ιστορία άκουσα να λένε ότι αυτά έκανε και ο Παπαδόπουλος στις Εορτές της
Πολεμικής Αρετής επί δικτατορίας, αλλά δεν είχε αρκετά λεφτά να τα κάνει τόσο
καλά…

Πειράζεται λίγο. «Ο Άγγελος Μέντης, που είχε την ευθύνη της σκηνοθεσίας του
μέρους αυτού, είναι ένας μεγάλος καλλιτέχνης. Ας δούμε εκείνες και αυτές τις
εικόνες και ας τις συγκρίνουμε. Έχω την εντύπωση, ξέρετε, ότι η δική μας η
τελετή είχε έναν αισθησιακό χαρακτήρα και μία παραδοχή του ανθρωπίνου σώματος
και της λειτουργίας του έρωτα μέσα στη ζωή μας που είναι εντελώς αντίθετα,
νομίζω, μ’ αυτό που μου λέτε».

Άκουσα επίσης ότι είναι πολλά τα λεφτά που πήρατε…

«Εγώ, τι να πω τώρα γι’ αυτό;».

Είδατε το βίντεο της τελετής;

«Δεν το είδα. Θα το δω αργότερα. H ζωντανή εμπειρία για μας ήταν τόσο
συνταρακτική που θέλουμε η λειτουργία της να μείνει ακόμα μέσα μας».

Και μετά, τι;

«Ξεκούραση».

Και μετά την ξεκούραση;

«Θα έχει αναδυθεί η καινούργια επιθυμία. Τότε θα την ξέρω κι εγώ».

Έχετε φόβους για τις μετέπειτα κινήσεις σας; Ότι θα πρέπει να είναι πολύ
προσεκτικές; Μήπως «καείτε»;

«Οι κινήσεις μου δεν χρειάζεται να είναι προσεκτικές σε σχέση με κανέναν εκτός
από τον εαυτό μου. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να φοβηθώ οτιδήποτε. Εκείνο που
πρυτανεύει τώρα είναι η αποκατάσταση της φυσικής και ψυχικής μου κατάστασης
μέσω της ξεκούρασης.

Εξάλλου, μπήκα σε μια καινούργια δεκαετία της ζωής μου (σ.σ.: έκλεισε τα
σαράντα στις 21 Ιουνίου). Στη δουλειά αυτή προσπάθησα να θέσω σε εφαρμογή ό,τι
κατάλαβα από τους πειραματισμούς μου τόσα χρόνια και να επιστρατεύσω το ζουμί
της μαθητείας μου στην τέχνη αυτά τα χρόνια. Άρα, ήταν μια συνταρακτική
περίληψη».

Και η Ομάδα Εδάφους; Είναι ένας κύκλος που έκλεισε;

«Ο κύκλος όντως έκλεισε και η Ομάδα Εδάφους είναι πια παρελθόν. Αλλά η αίσθηση
της ομάδας και η συνεργασία με τους ίδιους καλλιτέχνες δεν είναι καθόλου
παρελθόν. Εξάλλου, αυτοί οι ίδιοι καλλιτέχνες της Ομάδας Εδάφους ήταν
βυθισμένοι μέσα στην τελετή και έδωσαν τον καλύτερό τους εαυτό».

Πηγαίνετε να δείτε τους Αγώνες;

«Μα, είναι δυνατόν; Πότε; Δεν έχω χρόνο. Εγώ από αύριο (σ.σ.: από σήμερα)
αρχίζω να εργάζομαι πάλι από δεκαεπτά μέχρι είκοσι ώρες το εικοσιτετράωρο. Έχω
δουλειά δυστυχώς. Είμαι εργαζόμενος». Γελάει.

Μετά και την Τελετή Λήξης, τι είναι αυτό που θα θέλατε να κάνετε πρώτο
πρώτο;

«Να πάω στη θάλασσα και να κάνω μπάνια».

«Το πάρτι που κάνουμε στην ταράτσα…»

Απομένει η Τελετή Λήξης. Ρίχνετε το ίδιο βάρος με την Τελετή Έναρξης;

«Όχι. Δεν μπορούμε να ρίξουμε το ίδιο βάρος. Για έναν πολύ απλό λόγο: οι
δοκιμές της μπαίνουν στο Ολυμπιακό Στάδιο ένα μόλις βράδυ πριν γίνει η τελετή
επειδή εκεί γίνονται οι Αγώνες. Και οι δυνατότητες για την παραγωγή ενός
θεάματος, που να είναι πολύ διαφορετικό, είναι περιορισμένες. Εξάλλου, η λήξη
δεν είναι η στιγμή που “υποδεχόμαστε τους καλεσμένους μας”, αλλά “το πάρτι που
κάνουμε στην ταράτσα”. Γι’ αυτό και η τελετή αυτή είναι πιο ανθρώπινη και πιο
τρυφερή και γεμάτη χορό και γλέντι».

Μιας άλλης, δηλαδή, αντίληψης σε σχέση με την Τελετή Έναρξης;

«Ναι, βέβαια. Αλλά η γεωμετρία με την οποία αντιμετωπίζεται ο χώρος είναι
παρόμοιας σκέψης. Για να φέρει τη μεγαλύτερη δυνατή συναισθηματική ανταπόκριση
– αυτό που επιδιώξαμε και στην έναρξη με διαφορετικό χαρακτήρα».