Δρόμοι

Από την εποχή…

… της Βίβλου, οι ηθικολόγοι και οι γκρινιάρηδες διατυμπανίζουν πως οι
άνθρωποι πρέπει να σηκώνονται νωρίς και να δουλεύουν σκληρά. Κάνουν λάθος,
λέει ο συγγραφέας Τομ Χόντγκινσον. Για να μπορέσει να σκεφτεί κανείς και να
δημιουργήσει, χρειάζεται απαραιτήτως ραθυμία. Κάποτε, οι περισσότεροι άνθρωποι
ήταν αργόσχολοι. Κουτσά-στραβά, οι άνθρωποι έφτασαν έτσι μέχρι τον Μεσαίωνα –
και δεν τα κατάφεραν άσχημα, αν σκεφτούμε τη λαμπρή αρχαιότητα. Μα, ύστερα
ήρθαν οι προτεστάντες να ανακατέψουν τη δουλειά με την ηθική. Με τη
Βιομηχανική Επανάσταση όλα είχαν τελειώσει: η σκληρή δουλειά νίκησε οριστικά
την τεμπελιά. «Ο άνθρωπος δημιουργήθηκε για να δουλεύει, όχι για να
στοχάζεται, ούτε για να αισθάνεται ή να ονειρεύεται», έγραφε τον δέκατο ένατο
αιώνα ο Τόμας Καρλάιλ. «Κάθε στιγμή σχόλης είναι προδοσία».

H σκληρή…

… δουλειά είναι πατριωτικό καθήκον – άλλος ένας μύθος, ιδιαίτερα βολικός
στους πλούσιους που, όπως είχε πει ο Μπέρτραντ Ράσελ, «κηρύσσουν την
αξιοπρέπεια της εργασίας, ενώ οι ίδιοι φροντίζουν να μένουν αναξιοπρεπείς από
αυτή την άποψη». Από την άλλη μεριά, όμως, εκείνος που θέλει να αναζητήσει
θρησκευτική δικαίωση για την τεμπελιά του, ο Τομ Χόντγκινσον του προτείνει να
ρίξει μια ματιά στη Βίβλο – κάτι ξέρει αυτός, έχει γράψει το βιβλίο «Πώς να
είστε αργόσχολος» (Εκδ. Hamish Hamilton). Εκτός από τα εδάφια του ιερού
βιβλίου που απομονώνουν οι προπαγανδιστές της σκληρής δουλειάς, υπάρχουν πολλά
άλλα σε αυτό που καθαγιάζουν το αντίθετο. H δουλειά είναι κατάρα, που έπεσε
στα κεφάλια των ανθρώπων όχι από τον Θεό, αλλά από το φίδι στον Κήπο της Εδέμ.
Αυτό έσπρωξε τον Αδάμ και την Εύα να εκπέσουν από τη μόνιμη αργία του
παραδείσου, ξυπνώντας μέσα τους την ανάγκη για υλικά αγαθά. Έτσι
καταδικάστηκαν να μοχθούν και να δουλεύουν. Αν δεν θες τίποτα, δεν χρειάζεται
να δουλεύεις.

Ο Θεός…

… ο ίδιος έδωσε πρώτος το παράδειγμα, υποστήριζε ο αρχιτεμπέλαρος Πολ
Λαφάργκ. Σοσιαλιστής και γαμπρός του Καρλ Μαρξ, ο Λαφάργκ έγραφε στο βιβλίο
του «Δικαίωμα στην τεμπελιά»: Αφού εργάστηκε έξι ημέρες, ο Θεός αναπαύτηκε
στην αιωνιότητα. H αργία και η ξάπλα (εννοείται με τα μάτια ανοιχτά) δεν είναι
μια εγωιστική στάση, αλλά ένα απαραίτητο εργαλείο για καθέναν που ξέρει να
εντρυφεί στην τέχνη της ζωής. Ο Σέρλοκ Χολμς το γνώριζε. Ρουφώντας την πίπα
του, καθόταν και συλλογιόταν ώρες ολόκληρες, όποτε είχε μπροστά του μια
δύσκολη υπόθεση.

Το καθισιό…

… ως χάσιμο χρόνου είναι μια ύπουλη έννοια που κατάφεραν να επιβάλουν οι
άσπονδοι εχθροί του. Για τον Τομ Χόντγκινσον, πρόκειται για μια προκατάληψη
βαθιά ριζωμένη στον δυτικό κόσμο. Στις κυβερνήσεις δεν αρέσει η σχόλη. Οι
αργόσχολοι τις βάζουν σε ανησυχία. Δεν παράγουν άχρηστα αντικείμενα ούτε
καταναλώνουν τα άχρηστα προϊόντα της εργασίας. Κανείς δεν μπορεί να τους
συμμαζέψει. Είναι ανεξέλεγκτοι.