ΓIANNHΣ IOPΔANIΔHΣ H τραγωδία της βίας που ζούμε

«Είναι η βία, η ψυχολογική και η σωματική, η τρομοκρατία και ο εξαναγκασμός που ζούμε, αυτά που περνούνε στην παράσταση προσδίδοντάς της ένα ιδιαίτερο ύφος», λέει ο Γιάννης Ιορδανίδης για τον «Φιλοκτήτη» που θα παρουσιάσει στην Επίδαυρο

Πρωτοδοκίμασε στην Επίδαυρο με «Νεφέλες» του Αριστοφάνη το 2001. Με το Εθνικό
Θέατρο. Μια δροσερή, χαριτωμένη παράσταση. Φέτος ο Γιάννης Ιορδανίδης βουτάει
στα βαθιά νερά. Επανέρχεται στην Επίδαυρο – όπου «έχει φάει την κρυάδα» μεν,
αλλά – για πρώτη φορά με τραγωδία.

Διάλεξε τον όχι πολυπαιγμένο «Φιλοκτήτη» του Σοφοκλή και τον πρότεινε στο
ΔΗΠΕΘΕ Λάρισας – «Θεσσαλικό Θέατρο» και η παράσταση που έκανε ήδη πρεμιέρα
στην Λάρισα περιοδεύει πριν φτάσει στην Επίδαυρο. Στήριγμά του, ο Νικήτας
Τσακίρογλου που έχει φάει την Επίδαυρο με το κουτάλι στον επώνυμο ρόλο αλλά
και ο Γιώργος Κέντρος – Οδυσσέας, ο Νίκος Ψαρράς – Νεοπτόλεμος και οι άλλοι
ηθοποιοί του.

«Το έργο έχει μια ιδιαίτερη δυναμική», μου λέει για την επιλογή του, «και
ανταποκρίνεται σ’ αυτό που σήμερα ζούμε σε παγκόσμια κλίμακα: ο άνθρωπος ο
μοναχικός, ο οποίος αντιστέκεται και δεν αφήνει τα πράγματα να περάσουν από
πάνω του και να τον ισοπεδώσουν αλλά που εξαναγκάζεται τελικά, λες από μία
θεϊκή βούληση, να προσφέρει τις υπηρεσίες του σε κάτι που αρνείται ο ίδιος και
που γνωρίζει εκ των προτέρων ποια θα είναι τα αποτελέσματά του (σ.σ.:
αναφέρεται στην προσπάθεια που κάνει στην τραγωδία ο Οδυσσέας, με δόλο και με
όργανο το νεαρό γιο του Αχιλλέα, τον Νεοπτόλεμο, να αποσπάσει από τον
εγκαταλειμμένο από τους Έλληνες στην Λήμνο πληγωμένο και άρρωστο Φιλοκτήτη τα
όπλα του Ηρακλή που εκείνος κατέχει μια και ο χρησμός λέει ότι μόνο μ’ αυτά θα
πάρουν οι Έλληνες την Τροία). Είναι η βία, η ψυχολογική και η σωματική, η
τρομοκρατία και ο εξαναγκασμός που ζούμε, αυτά που περνούνε στην παράσταση
προσδίδοντάς της ένα ιδιαίτερο ύφος. Δεν ήθελα με τίποτα να δώσω άλλον έναν
“Φιλοκτήτη” με μια αντίληψη που δεν θα αφορούσε κανέναν.

Θεωρώ, εξάλλου, ότι είναι από τα σημαντικότερα κείμενα του αρχαίου ελληνικού
αλλά και του παγκόσμιου θεάτρου και εγώ προσωπικά θα τον έβαζα δίπλα στις
μεγάλες τραγωδίες του Σοφοκλή. Και είναι ένα πολύ μοντέρνο έργο, που μπορεί να
το “διαβάσει” κανείς με χιλιάδες τρόπους. Διάλεξα έναν που πιστεύω ότι έχει
αντίκρυσμα στις αισθητικές, στις φιλοσοφικές και στις κοινωνικές απαιτήσεις
ενός θεατή του 2004. Προσπαθώ να δω το έργο μέσα από ένα πρίσμα που φέρνει τα
πράγματα της εποχής εκείνης στις αναλογίες του σήμερα χωρίς να πέφτω σε
ακρότητες. Πιστεύω ότι το σύγχρονο είναι η αντίληψη των πραγμάτων σε βάθος και
όχι σε “πλάτος”.

Αφιερώνω την παράσταση του “Φιλοκτήτη” στο σπουδαίο Δάσκαλο Δημήτρη Ροντήρη
που έζησε το μεγάλο όνειρο να ακουστεί και πάλι ο τραγικός λόγος στο αρχαίο
θέατρο της Επιδαύρου μέσα από μια δική του παράσταση. Ήδη από το ’38 με την
“Ηλέκτρα” του πριν από τον “Ιππόλυτο” του ’54».

Το χειμώνα ο Γιάννης Ιορδανίδης ετοιμάζεται να κάνει «Αρχοντοχωριάτη» του
Μολιέρου στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, εναρκτήρια παράσταση της
χειμερινής περιόδου στο θέατρο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, και στη
συνέχεια «Επιθεωρητή» του Γκόγκολ στον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου.

Χρειάζεται χρόνο η τραγωδία

Κάναμε κοπιαστικότατες πρόβες. Και θέλω άλλη μια φορά να πω, μια και μου
δίνεται η ευκαιρία, ότι είναι πάρα πολύ δύσκολο να αναλαμβάνει ένας σκηνοθέτης
– αλλά και όλοι οι συντελεστές και οι ερμηνευτές – μέσα σε τόσο μικρό διάστημα
που διατίθεται να στήσει μια παράσταση αρχαίας τραγωδίας. Ομολογώ ότι
προσωπικά έφτασα τις δεκατέσσερις και τις δεκάξι ώρες δουλειάς, κάνοντας
χωριστά πρόβα με τους ηθοποιούς, χωριστά με τον Χορό για να τηρούνται τα
ωράρια, χωριστά με τους συντελεστές, για να φέρω το αποτέλεσμα που είχε ως
στόχο το σεβασμό – καθόλου με την κακή έννοια του όρου – του κειμένου και που
θα δείτε και θα κρίνετε. Ας μπορέσουμε, κάποια στιγμή, να ξέρουμε έγκαιρα τι
θα κάνουμε την επόμενη χρονιά στην Επίδαυρο, ώστε τα πράγματα να ωριμάζουν και
να προετοιμάζονται σωστά και να μη γίνεται αυτός ο ψυχολογικός και πνευματικός
«εκβιασμός» στους ανθρώπους που θα στήσουν μια παράσταση αρχαίας τραγωδίας.
Ξέρω τα προβλήματα, αλλά δεν γίνεται να συνεχιστεί αυτό. Όλοι το φωνάζουν πια.

INFO

Ο «Φιλοκτήτης» παρουσιάζεται στην Επίδαυρο στις 30 και 31 Ιουλίου, στις 21.00.
Τιμές εισιτηρίων: 44, 34, 24, 18, (για φοιτητές κ.ά.) 9 ευρώ. Προπώληση και με
πιστωτική κάρτα από τα ταμεία του Ελληνικού Φεστιβάλ (Πανεπιστημίου 39, στη
στοά, τηλ. 210 9282900). (Την Κυριακή 18 Ιουλίου στο αρχαίο θέατρο των
Οινιάδων, την Δευτέρα 19 στο αρχαίο θέατρο της Ήλιδας, την Τετάρτη 22 στην
Έδεσσα, την Πέμπτη 22 στην Βέροια).