Διαστάσεις Ο μακρύς κατάλογος των αποτυχιών

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτυχιών των μυστικών υπηρεσιών είναι η 11η Σεπτεμβρίου

Είναι βέβαιο ότι θα μείνει στην ιστορία η παταγώδης αποτυχία των αμερικανικών
και βρετανικών μυστικών υπηρεσιών όσον αφορά τις πληροφορίες που είχαν
συγκεντρώσει για τα… ανύπαρκτα όπλα μαζικής καταστροφής του Σαντάμ Χουσσεΐν.
H αποτυχία αυτή ωστόσο δεν είναι πρωτοφανής: αποτελεί απλώς την πιο πρόσφατη
προσθήκη σε ένα μακρύ κατάλογο αποτυχιών…

Παρότι οι αποτυχίες αυτές μοιάζουν να διαφέρουν πολύ μεταξύ τους, υπάρχουν
ορισμένες βασικές αιτίες πρόκλησής τους: η υπερεκτίμηση ή υποτίμηση του
αντιπάλου, η υπερβολική αυτοπεποίθηση, η αποτυχία εξαγωγής ενός απλού
συμπεράσματος από σωρεία ενδείξεων και στοιχείων.

Υπάρχει ένα παράδειγμα τέτοιου σφάλματος των σοβιετικών μυστικών υπηρεσιών, το
οποίο την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου κόντεψε να οδηγήσει σε καταστροφή.
Λέγεται επιχείρηση Ράυαν, από τα αρχικά της φράσης «πυρηνική πυραυλική
επίθεση» στα Ρώσικα. Στις αρχές της δεκαετίας του ’80, η KGB είχε δώσει εντολή
στους κατασκόπους της ανά τον κόσμο να έχουν το νου τους για ασυνήθιστα
δείγματα στρατιωτικής δραστηριότητας. Στο βιβλίο τους «KGB: The Inside Story»
ο Σοβιετικός αποστάτης Όλεγκ Γκορντιέφσκι και ο συγγραφέας κατασκοπευτικών
έργων Κρίστοφερ Άντριου περιγράφουν με απολαυστικό τρόπο πώς πράκτορες της KGB
έψαχναν για αναμμένα φώτα το βράδυ, σε μέρη όπως το Βρετανικό Υπουργείο
Εξωτερικών, προκειμένου να το αναφέρουν στη Μόσχα ως «ασυνήθιστη ενέργεια»!
Ευτυχώς, η Δύση διέθετε τον Γκορντιέφσκι στο οπλοστάσιό της, ο οποίος
προειδοποίησε τους Δυτικούς ιθύνοντες γι’ αυτό τον φόβο των Σοβιετικών και
έτσι εκείνοι έστειλαν καθησυχαστικά σήματα στη Μόσχα, και απετράπη ο κίνδυνος.

Το 1941, ο Στάλιν έμοιαζε πεπεισμένος ότι ο Χίτλερ δεν θα εισέβαλλε στη
Σοβιετική Ένωση, παρότι υπήρχαν ισχυρές στρατιωτικές ενδείξεις για το
αντίθετο, και επείγουσες προειδοποιήσεις από τη Βρετανία και τις ΗΠΑ. Στην
περίπτωση αυτή, η μία πλευρά είναι τόσο σίγουρη για την ικανότητά της ώστε
πιστεύει ότι και η άλλη πλευρά δεν θα επιχειρήσει να κάνει τίποτε. Το κλασικό
τέτοιο παράδειγμα είναι ο πόλεμος του Γιομ Κιπούρ, τον Οκτώβριο του 1973. Οι
Ισραηλινοί είχαν την πεποίθηση ότι η Αίγυπτος δεν θα μπορούσε να κερδίσει έναν
πόλεμο εναντίον τους, οπότε δεν θα τον ξεκινούσε. Στην πραγματικότητα όμως η
Αίγυπτος είχε τον πιο περιορισμένο στόχο να φτιάξει ένα προγεφύρωμα στο Σουέζ
για να το χρησιμοποιήσει διπλωματικά. Και αυτό έπραξε.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιων αποτυχιών είναι η 11η Σεπτεμβρίου. Και αυτό,
επειδή μία από τις κυριότερες κατηγορίες που η επιτροπή για την 11η
Σεπτεμβρίου εξαπέλυσε εναντίον της CIA και του FBI ήταν ότι προτού
πραγματοποιηθεί η επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου δεν είχαν δώσει σημασία σε όλα
τα στοιχεία που συνέκλιναν στο ενδεχόμενο να γίνει μία επίθεση μέσα στις ΗΠΑ
εκείνη την εποχή. Τα στοιχεία αυτά ήταν, μεταξύ άλλων, η παρουσία στις ΗΠΑ
γνωστών υπόπτων για τρομοκρατία, ο ασυνήθιστα μεγάλος αριθμός Αράβων που
ζούσαν στις ΗΠΑ και μάθαιναν να πετάνε αεροσκάφος, η γνωστή τακτική της Αλ
Κάιντα να χρησιμοποιεί αεροσκάφη για τις επιθέσεις της, και πολλά άλλα.