Οικοσύστημα 900 ειδών στην Aθήνα!

Ένα τεράστιο οικοσύστημα κρύβει ανάμεσα στους τόνους μπετόν η Αθήνα. Οι
επιστήμονες του Γεωπονικού Πανεπιστημίου εντόπισαν, στο πλαίσιο έρευνας που
πραγματοποίησαν πρόσφατα, περισσότερα από… 900 είδη εντόμων, πτηνών, φυτών
και ερπετών που ζουν και αναπαράγονται στο κέντρο της Αθήνας.

Οι ίδιοι, όταν ξεκινούσαν την έρευνα, υπολόγιζαν ότι ο αριθμός αυτός δεν θα
ξεπερνούσε τα 200. Πολλά από αυτά τα μη αναμενόμενα είδη, τα ανακάλυψαν εκεί
όπου δεν θα το περίμεναν ποτέ. Κάτω από τις πλάκες πεζοδρομίων στην Κυψέλη, σε
τοίχους πολυκατοικιών στο Γαλάτσι, σε ακάλυπτους σπιτιών στου Γκύζη, σε
ταράτσες στον Νέο Κόσμο. H έρευνα που επικεντρώθηκε στις πιο πυκνοκατοικημένες
περιοχές του Λεκανοπεδίου – εκεί όπου αντιστοιχεί σε κάθε κάτοικο λιγότερο απο
ένα τετραγωνικό μέτρο πρασίνου – έκρυβε πολλές εκπλήξεις.

Πολλά από τα είδη που «ανακαλύφθηκαν» είναι σπάνια ακόμα και σε αγροτικές
περιοχές. H περίπτωση του φυτού Αφροδίτη (ή μυγοπαγίδα όπως είναι η κοινή της
ονομασία) αλλά και αυτή του φυτού Δροσερά (η οποία φυτρώνει μεν στην Ελλάδα
αλλά σε υγρά δάση και βαλτώδη εδάφη) είναι από τις πλέον χαρακτηριστικές.

H μυγοπαγίδα. Και οι δύο βρέθηκαν – και μάλιστα κοντά κοντά – στην
περιοχή του Μετς, σε ένα υποτυπώδες παρτέρι πίσω από τον λόφο του Αρδηττού.
Ανάμεσα σε χιλιάδες αυτοκίνητα συντελείται καθημερινά μια σκηνή, που οι
περισσότεροι θα στοιχημάτιζαν ότι αποκλείεται να συμβαίνει τρία λεπτά από το
Σύνταγμα: H Αφροδίτη έχει μικρά φύλλα που μοιάζουν με αχιβάδες, τα οποία έχουν
ένα χαρακτηριστικό ροζ χρώμα και πολυάριθμες τρίχες. Αυτές εκκρίνουν ένζυμα
που προσελκύουν τα έντομα. Πάνω στα μικρά της φύλλα υπάρχουν τρεις ακόμη
αισθητήριες τρίχες. Όταν ένα έντομο αγγίξει κάποια από αυτές τις τρίχες, δύο
συνεχόμενες φορές, τότε το φύλλο της Αφροδίτης θα κλείσει, θα αρπάξει το
έντομο και τα ένζυμα θα καταστρέψουν τα κύτταρά του. Συνήθως στην παγίδα αυτή
«πιάνονται» κάποιες απο τις αναρίθμητες «κοινές μύγες» που κυκλοφορούν στην
Αθήνα, ειδικά το καλοκαίρι.

Κάμπιες, σαύρες. Στον ίδιο… μικρό χώρο των ελάχιστων τετραγωνικών
μέτρων βρέθηκαν δεκάδες κάμπιες, σαλιγκάρια, σαύρες. «H οικολογική ισορροπία
σε μια περιοχή προστατεύεται», εξηγεί ο καθηγητής Βοτανικής του Γεωπονικού
Πανεπιστημίου κ. Παντούσης Καλτσίκης, «όταν υπάρχει μεγάλη ποικιλία φυτών και
ζώων. Τα είδη προσαρμόζονται στο εκάστοτε περιβάλλον, αναπτύσσουν τις δικές
τους άμυνες και καταφέρνουν να επιβιώνουν. Αυτό γίνεται ακόμα και σε
εξαιρετικά δυσμενή περιβάλλοντα, όπως είναι αυτό της Αθήνας».

Έτσι, στα μικρά παρτέρια των δήμων, οι ερευνητές ανακάλυψαν χαμηλούς θάμνους,
όπως η λαδανιά, η ρίγανη, η μέντα, η ασφάκα, καθώς και αναρίθμητα άλλα ετήσια
φυτά. Όπως εξηγούσαν οι γεωπόνοι, αν μεταφυτεύσεις μία απο αυτές τις μέντες,
για παράδειγμα, σε μια αγροτική περιοχή το πιο πιθανό είναι να ξεραθεί αφού
έχει συνηθίσει σε διαφορετικές συνθήκες από αυτές του… καθαρού αέρα.

Κινδυνεύουν. «Το οικοσύστημα της πόλης είναι υπαρκτό, ωστόσο κινείται
σε ένα τεντωμένο σχοινί», λέει από την πλευρά του ο πρόεδρος της Ελληνικής
Εταιρείας Προστασίας της Φύσης, Γιώργος Σφήκας.

«Αν για κάποιον λόγο κυριαρχήσει μόνο ένα είδος φυτού, τότε η σταθερότητα του
οικοσυστήματος διασαλεύεται», εξηγεί.

«Αυτό σημαίνει ότι αν έρθει μια αρρώστια στο είδος αυτό, πράγμα πολύ πιθανό σε

μια τόσο μολυσμένη ατμόσφαιρα, υπάρχει κίνδυνος σοβαρής, συνολικής
καταστροφής».

Τα περιστέρια της πόλης είναι παχιά και με καμένα πόδια

Τα περιστέρια και οι δεκαοχτούρες που ζουν στις πόλεις είναι από τα πλέον
γνωστά είδη του αστικού οικοσυστήματος. Οι ειδικοί του Γεωπονικού
Πανεπιστημίου εξέτασαν, στο πλαίσιο της έρευνάς τους, αν ακόμα και τα γνωστά
είδη της πόλης (όπως τα περιστέρια) έχουν υποστεί μετάλλαξη προσαρμοζόμενα
στις ανάγκες που δημιουργεί ο περίγυρός τους. Τα συμπεράσματά τους ήταν
εντυπωσιακά: Τα περιστέρια της πόλης διαφέρουν από αυτά των αγρών όσο η ημέρα
με τη νύχτα. Τα πρώτα έχουν παραπανήσια κιλά που τα δυσκολεύουν, όπως είναι
λογικό, στην κίνηση και στο πέταγμα. Έχουν κομμένα πόδια αφού αυτά καίγονται
στα ηλεκτροφόρα σύρματα της ΔΕΗ, των τρόλεϊ, τώρα πια και του Τραμ. Γεννούν
περισσότερες φορές αφού το άπλετο φως, ακόμα και κατά τη διάρκεια της νύχτας,
θεωρείται θετικός ερεθισμός για τα ζευγάρια, ώστε να τεκνοποιήσουν πιο εύκολα.

Τα κούμαρα και τα σπουργίτια

«Το οικοσύστημα της Αθήνας αποτελείται από πολλούς μικρούς κύκλους», εξηγεί ο
καθηγητής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου κ. Ποντούσης Καλτσίκης. «Για
παράδειγμα, υπάρχει μια πολύ μεγάλη ομάδα σπουργιτιών στους Αμπελοκήπους. H
απάντηση στο «γιατί εκεί» βρίσκεται στα αναρίθμητα κούμαρα που τυχαία
αναπτύχθηκαν στην πλατεία του Αγίου Δημητρίου και στα παρτέρια των δέντρων.
Αυτά στηρίζουν για σοβαρό χρονικό διάστημα μεγάλους πληθυσμούς πουλιών και το
ίδιο ισχύει και με τις – λίγες ωστόσο – συκιές και βατομουριές».