TPITH AΠOΨH Διπλωματική πανωλεθρία

Το 1960 υπήρξε μια σημαδιακή χρονιά. Το πολιτικό κατεστημένο της Περσίας
αποφάσισε αδιάντροπα να καλύψει με (νομοθετική) ασυλία όλα τα εγκλήματα των
αμερικανικών στρατευμάτων που ήταν εγκατεστημένα στη χώρα. Αυτή η ενέργεια
άναψε την επαναστατική σπίθα και οδήγησε αναπόφευκτα στην εκρηκτική άνοδο του
Αγιατολάχ Χομεϊνί. Ο τελευταίος εκμεταλλεύθηκε αυτή την υπόθεση και κατηγόρησε
τους πολιτικούς του αντιπάλους ότι ξεπούλησαν τον ιρανικό λαό. Έτσι, ξεκίνησε
η μεγάλη πορεία που οδήγησε το 1979 στη θυελλώδη Ισλαμική Επανάσταση.

Γιατί τα αναφέρω αυτά; Γιατί η αλλοπρόσαλλη ηγετική ομάδα του προέδρου Μπους
λησμόνησε πολύ γρήγορα τα παραπάνω ιστορικά γεγονότα. Επιπλέον, απέδειξε ότι
δεν μπόρεσε να κατανοήσει καθόλου τις τεράστιες ηθικές παρενέργειες που
προκάλεσε στην παγκόσμια κοινότητα το απάνθρωπο σκάνδαλο της εξευτελιστικής
μεταχείρισης των Ιρακινών αιχμαλώτων στη φυλακή του Αμπού Γράιμπ.

Έτσι, η αμερικανική διπλωματία παραμέρισε ακατανόητα όλες αυτές τις
παραμέτρους και ζήτησε από τα Ηνωμένα Έθνη την έκδοση μιας νέας προκλητικής
απόφασης. Με αυτή θα εξασφαλιζόταν (για τρίτη συνεχή χρονιά) για όλους τους
υπηκόους των ΗΠΑ που «δραστηριοποιούνται» στο Ιράκ η ολοκληρωτική τους
απαλλαγή από κάθε ποινική ευθύνη («Frankfurter Allgemeine Zeitung»,
24/6/2004).

Με άλλα λόγια, κανένας Αμερικανός στρατιώτης δεν θα μπορούσε να υπαχθεί στη
δικαιοδοσία του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για όλα εκείνα τα εγκλήματα που
θα έκανε σε αυτή τη χώρα μέχρι τον Ιούνιο του 2005. Επομένως, η ασυλία τούτη
θα κάλυπτε προκαταβολικά και ένα μεγάλο χρονικό διάστημα (μετά την 30ή
Ιουνίου). Δηλαδή, μετά την ημερομηνία εκείνη κατά την οποία θα βρισκόταν στην
εξουσία η «ανεξάρτητη» κυβέρνηση του αναγεννημένου Ιράκ. Τι κοροϊδία αλήθεια!

Με την παραπάνω στάση της, η ρεπουμπλικανική κυβέρνηση των ΗΠΑ επιβεβαίωσε
απλώς τη διακηρυγμένη αλλεργία που νιώθει για οποιονδήποτε θεσμό, ο οποίος
συσχετίζεται γενικότερα με την απονομή της παγκόσμιας δικαιοσύνης. Άλλωστε,
δεν πρέπει να ξεχνάμε αυτό που έλεγε παλιότερα η Condoleeza Rice, ότι, δηλαδή,
η διεθνής κοινότητα υφίσταται μόνο στη νοσηρή μας φαντασία!

Όμως, αυτή τη φορά τα πράγματα στον ΟΗΕ είχαν αλλάξει δραστικά. Όλα τα μέλη
του Συμβουλίου Ασφαλείας είχαν εμφανώς επηρεασθεί από τα ντοκουμέντα της
ντροπής, που είχαν κυκλοφορήσει τις προηγούμενες ημέρες στην Ουάσιγκτον. Τα
έγγραφα τούτα αποκάλυπταν ανενδοίαστα ότι ο ίδιος ο D. Rumsfeld είχε εγκρίνει
ουσιαστικά τους πιο εφιαλτικούς τρόπους ανάκρισης των αιχμαλώτων εκείνων οι
οποίοι κρατούνταν στις διαβόητες φυλακές του Αμπού Γράιμπ (όπως ο εκφοβισμός
με άγρια σκυλιά ή το ξεγύμνωμα των κρατουμένων, «Independent», 24/6/2004).

Ο Κ. Annan πρότεινε κατηγορηματικά να απορριφθεί το παραπάνω προκλητικό αίτημα
της ασυλίας, γιατί μια πιθανή αποδοχή του θα δυσφήμιζε ανεπανόρθωτα το θεσμικό
κύρος του ίδιου του Οργανισμού. Μέσα σε αυτό το κλίμα πολλές χώρες, όπως η
Γερμανία, η Γαλλία, αλλά και το αμερικανόφιλο Πακιστάν, δήλωναν προκαταβολικά
ότι θα απέχουν από την ψηφοφορία.

Όταν (παρά τους εκβιασμούς) οι Αμερικανοί διαπίστωσαν οριστικά ότι δεν τους
έβγαινε η ψηφοφορία, τότε δήλωσαν εσπευσμένα ότι αποσύρουν το σχετικό τους
αίτημα. Ήταν μια ηχηρή πολιτική ήττα που απέδειξε επώδυνα στους ακροδεξιούς
του Μπους ότι και η αμερικανική ισχύς έχει τα όριά της.

Επομένως, ο μεγάλος κίνδυνος που τίθεται για την ανθρωπότητα από τους έξαλλους
υπέρμαχους της ηγεμονίας των ΗΠΑ είναι ο εξής: η εξωτερική τους πολιτική είναι
καθ’ όλα επιταχυντική και χωρίς φρένα. H εστίασή τους στον μονοπολισμό
(unipolarity) μεγαλοποιεί τον βαθμό ως προς τον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες
είναι ικανές να έχουν τα επιθυμητά αποτελέσματα σε έναν κόσμο που διαρκώς
μεταβάλλεται (J. Nye, «Το παράδοξο της αμερικανικής δύναμης»).

Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά; H Αμερική δεν μπορεί να ζει με δύο
μέτρα και δύο σταθμά. Δηλαδή, κάποιες φορές να μάχεται για τα ανθρώπινα
δικαιώματα και κάποιες άλλες να κλείνει τα μάτια μπροστά στις βάρβαρες
καταχρήσεις των στρατιωτών της. «H Αμερική για να επιτύχει πρέπει να
αντιληφθεί την ήπια ισχύ της» (J. Nye)!

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής στο ΑΠΘ.