[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, που πραγματοποιείται στις Βρυξέλλες, θα
ανοίξει η διαδικασία τοποθέτησης της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής με επιλογή του
προέδρου της. Έχει ενδιαφέρον, συνεπώς, να δούμε τις σχετικές
θεσμικές/συνταγματικές διαδικασίες που ισχύουν. Οι ανακρίβειες που έχουν
γραφτεί ή ακουστεί τελευταία πάνω στο εν λόγω θέμα είναι αναρίθμητες. Σύμφωνα,
λοιπόν, με τη Συνθήκη της Νίκαιας, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
επιλέγεται («ονομάζεται») από το Συμβούλιο της Ένωσης που συνέρχεται σε
επίπεδο αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο). H επιλογή
γίνεται με ειδική πλειοψηφία. H ρύθμιση αυτή είναι εντελώς καινούργια.
Παλαιότερα η επιλογή του προέδρου τυπικά τουλάχιστον δεν γινόταν από όργανο
της Ένωσης (Συμβούλιο) αλλά από τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών με «κοινή
συμφωνία», δηλαδή ομοφωνία. Εάν μια χώρα-μέλος διαφωνούσε μπορούσε δηλαδή να
σταματήσει την επιλογή του προέδρου. Αυτό έγινε το 1994 όταν η διαφωνία μόνο
της Βρετανίας σταμάτησε την επιλογή του πρωθυπουργού του Βελγίου Jean-Luc
Dehaene ως προέδρου της Επιτροπής. Αυτό είναι το πρώτο στάδιο της διαδικασίας.
Το δεύτερο διαλαμβάνει τη συμμετοχή του ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ειδικότερα,
το πρόσωπο που θα επιλεγεί για πρόεδρος της Επιτροπής θα πρέπει να εγκριθεί
από το ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Χωρίς την έγκριση αυτή δεν μπορεί να προχωρήσει
η διαδικασία.

Αφού εγκριθεί (approved) ο πρόεδρος, τότε το Συμβούλιο με ειδική πλειοψηφία
και τη σύμφωνη γνώμη του προέδρου υιοθετεί τον κατάλογο των προσώπων που
προτίθεται να διορίσει ως μέλη της Επιτροπής ύστερα από σχετικές προτάσεις των
κρατών-μελών. Ο κατάλογος αυτός καθώς και ο πρόεδρος θα πρέπει «ως σώμα» να
εγκριθούν και πάλι από το ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Πριν από την έγκριση θα
πρέπει βεβαίως να διεξαχθούν ακροάσεις κ.λπ. Αφού υπάρξει η έγκριση αυτή, τότε
το Συμβούλιο προχωρεί στον οριστικό διορισμό του προέδρου και των μελών της
Επιτροπής. Αυτή είναι η τυπική, συνταγματική διαδικασία. Υπάρχουν βεβαίως και
ισχύουν ορισμένοι εθιμικοί, άγραφοι κανόνες πολιτικού χαρακτήρα για την
τοποθέτηση του προέδρου της Επιτροπής (εναλλαγή μεταξύ πολιτικών/ιδεολογικών
οικογενειών ή και μεταξύ των κρατών-μελών, μεγάλων, μικρών κ.λπ).

Ο Π. K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και
Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών.