Kρίση για τα πυρηνικά του Iράν

Στην καρδιά του ΟΗΕ διαγράφεται η απειλή να ξεσπάσει κρίση για τις
επιθεωρήσεις των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν, ενώ την ίδια ώρα η Ευρώπη
σκληραίνει τη στάση της απέναντι στην Τεχεράνη.

Μοχαμάντ Χαταμί. Ο Ιρανός πρόεδρος ενημερώνει τους δημοσιογράφους έπειτα από σύσκεψη του υπουργικού του συμβουλίου

Μεταξύ των 35 χωρών που συναπαρτίζουν το διοικητικό συμβούλιο της Διεθνούς
Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας του ΟΗΕ δεν υπάρχει πια η ίδια υποστήριξη προς το
Ιράν όπως πριν από δύο χρόνια. Πολλές χώρες πιστεύουν ότι το Ιράν χρονοτριβεί
και ότι ο ΟΗΕ δεν πρέπει να του επιτρέψει να συνεργάζεται μαζί του “α λα
καρτ”. Το Ιράν απειλεί να ξαναρχίσει το πιο αμφιλεγόμενο μέρος του πυρηνικού
του προγράμματος, ενώ οι συντηρητικοί μουλάδες που κυριαρχούν σήμερα στο
Κοινοβούλιο μετά τις τελευταίες νόθες εκλογές θεωρούν ότι ήδη έχουν κάνει
πολλές παραχωρήσεις.

Οι εκτιμήσεις

H Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας προσπαθεί να εκτιμήσει την έκταση του
εικοσαετούς πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Το Ιράν λέει ότι αυτό προορίζεται
μόνο για την παραγωγή πυρηνικής ενέργειας και ότι δεν έχει σκοπό να προχωρήσει
στην παραγωγή πυρηνικών όπλων. Σχέδιο απόφασης της διεθνούς υπηρεσίας
αποφεύγει να παραπέμψει το Ιράν στο Συμβούλιο Ασφαλείας, κάτι που θα οδηγούσε
σε κυρώσεις ή σε στρατιωτικά πλήγματα. Ούτε θέτει προθεσμία συμμόρφωσης, όπως
ζητούν οι ΗΠΑ.

Όμως τα σχόλια του γενικού διευθυντή της υπηρεσίας Μοχάμεντ ελ Μπαραντέι ήταν
ιδιαίτερα σκληρά. Δύο είναι τα ζητήματα στα οποία ζητεί “ταχύτερη και πιο
ενεργό συνεργασία” από το Ιράν: στην έκταση των πειραμάτων που γίνονται για
τον εμπλουτισμό ουρανίου με τη χρήση φυγοκεντρητών και στην προέλευση ιχνών
εμπλουτισμένου ουρανίου, που οι Ιρανοί ισχυρίζονται ότι πρόκειται για μόλυνση
από εισαγωγές. Ο εμπλουτισμός είναι μία διαδικασία που θα μπορούσε να
χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή καυσίμου σε σταθμούς παραγωγής ενέργειας και
είναι νόμιμη βάσει της Συνθήκης για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών. Όμως, αυτή η
τεχνική μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή εκρηκτικού υλικού
πυρηνικών όπλων. Τελικός στόχος της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας
είναι να πειστεί το Ιράν να εγκαταλείψει τον εμπλουτισμό και να αγοράζει
έτοιμο καύσιμο από το εξωτερικό.

H Βρετανία, η Γαλλία και η Γερμανία θεωρούν ότι το Ιράν δεν τήρησε το πνεύμα
της συμφωνίας που είχε συνυπογράψει τον περασμένο Οκτώβριο με πολλές
διπλωματικές τυμπανοκρουσίες. Αυτή την εβδομάδα, ο πρόεδρος Χαταμί κατηγόρησε
τη Βρετανία, τη Γαλλία και τη Γερμανία ότι δεν σεβάστηκαν τις δικές τους
δεσμεύσεις στη συμφωνία, να βοηθήσουν δηλαδή το Ιράν να αποκτήσει ειρηνική
πυρηνική τεχνολογία.

Ευρώπη και Ασία

H Βρετανία, η Γαλλία και η Γερμανία έχουν σήμερα μετακινηθεί πιο κοντά στην
αμερικανική θέση. H Ρωσία και η Κίνα ήταν άλλοτε πιο φιλικές προς το Ιράν, ενώ
σήμερα είναι λιγότερο. H Ευρωπαϊκή Ένωση κάλεσε χθες το Ιράν να συμμορφωθεί
πλήρως προς τις συστάσεις μετά τις απειλές του Ιρανού προέδρου Χαταμί να
επαναλάβει τις δραστηριότητες εμπλουτισμού ουρανίου.

Για την ώρα, η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας δεν είναι έτοιμη να
παραπέμψει το Ιράν στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Όμως οι αντεγκλήσεις αυτής της
εβδομάδας βοηθούν να ανοίξει ο δρόμος.

©The Times, 2004

Επιμέλεια: Ρούσσος Βρανάς