«Γιατί αποκάλυψα τα μυστικά της χώρας μου»

«Γεννήθηκα στο Μαρακές, στις 13 Οκτωβρίου του 1954. Κάποτε, οι αναμνήσεις
μου από τη ζωή στο Μαρόκο ήταν έντονες. Όχι όμως και μετά τη φυλακή…». Έτσι
αρχίζει η πρώτη συνέντευξη που έδωσε μετά την απελευθέρωσή του, ο άνθρωπος που
προκάλεσε σεισμό στο Ισραήλ όταν τόλμησε να αποκαλύψει το πυρηνικό του
πρόγραμμα.

Ο Μορντεχάι Βανούνου με τη σελίδα των «Σάντεϊ Τάιμς», όπου αποκάλυπτε τα μυστικά του υπόγειου πυρηνικού εργοστασίου του Ισραήλ

«Τον Ιούνιο του 1963 πήγαμε στο Ισραήλ», λέει ο Μορντεχάι Βανούνου στη Γιαέλ
Λοτάν τής «Σάντεϊ Τάιμς», της ίδιας εφημερίδας στην οποία είχε μιλήσει και
τότε. «Δεν γνωρίζαμε τίποτα για τη χώρα. Μόνο ό,τι έγραφε η Βίβλος και
περιμέναμε να δούμε έναν τόπο με όρη και νερό, πράσινο και δέντρα. Όμως μας
έστειλαν στην Μπεερσεμπά. Ήταν έρημος. Κατατάχθηκα στον στρατό το 1971. Όταν
απολύθηκα, βρήκα μια αγγελία στην εφημερίδα για εργασία στο Ντιμόνα (το
μυστικό κέντρο πυρηνικών όπλων στην έρημο Νεγκέβ)».

Ο Βανούνου άρχισε να αμφισβητεί την πολιτική της χώρας του με τον πόλεμο στον
Λίβανο, που γρήγορα κατάλαβε ότι δεν ήταν πόλεμος αλλά εισβολή. Το 1983 έλαβε
μέρος στις εκλογές στο Πανεπιστήμιο, όπου σπούδαζε παράλληλα με τη δουλειά.
Βρισκόταν ήδη κοντά στην αραβική πλευρά. Το 1985 απολύθηκε από το Ντιμόνα, ως
υπεράριθμος. Πριν φύγει τράβηξε φωτογραφίες από το υπόγειο πυρηνικό
εργοστάσιο.

Οι αποδείξεις. «Δεν ήταν μεγάλο πρόβλημα να μεταφέρω φωτογραφική μηχανή
στην τσάντα που έπαιρνα κάθε μέρα μαζί μου με τα βιβλία. Όταν έμεινα μόνος μου
-υπήρχαν τέτοιες στιγμές στο κέντρο ελέγχου, όταν άλλοι πήγαιναν για φαγητό
-έβγαλα τις φωτογραφίες. Πήγα και σε σημεία που δεν επιτρεπόταν. Γνώριζα ότι
ήταν σημαντικά και θα μπορούσαν να αποδείξουν τι γινόταν εκεί. Πίστευα ότι θα
υπηρετούσα τους ανθρώπους γενικά, τους Ισραηλινούς, και τους Άραβες, και τους
Παλαιστινίους. Τα πυρηνικά σκοτώνουν τους πάντες, δεν κάνουν διακρίσεις με
βάση την εθνικότητα, τη θρησκεία ή το κράτος. Τα πυρηνικά καταστρέφουν τα
σύνορα».

Τον Οκτώβριο του 1985 ο Βανούνου ήταν έτοιμος να δράσει. Καθώς δεν μπορούσε να
το κάνει αυτό στο Ισραήλ, αποφάσισε να πάει στο εξωτερικό. «Δεν ήμουν
θρησκευόμενος την περίοδο εκείνη. Ήμουν εκτός ισραηλινού Ιουδαϊσμού. Είχα
αποφασίσει ότι δεν ήταν πλέον για εμένα. Ενδιαφερόμουν όμως για άλλες
θρησκείες, ήθελα να κατανοήσω τον Χριστιανισμό. Τον προσήγγιζα, γιατί είχα
αρχίσει να ακούω κλασική μουσική, Μπαχ και όπερα… Ταξίδεψα από τη Χάιφα στην
Ελλάδα. Εν πλω συνάντησα έναν Καναδό, ο οποίος μου είπε ότι έγραφε ένα βιβλίο
για τις πυρηνικές δοκιμές των ΗΠΑ στα νησιά του Σολομώντα, στον Ειρηνικό. Του
είπα για τη δουλειά μου και ότι ήμουν έτοιμος να μιλήσω. Μου απάντησε πως,
όταν θα φτάναμε στην Αθήνα, θα παίρναμε το “Νιούζγουικ” ή το “Τάιμ” και θα
επικοινωνούσαμε μαζί τους. Δεν τους βρήκαμε όμως. Μου έδωσε το όνομα του
ανθρώπου του “Νιούζγουικ” στην Μπανγκόκ. Το σκεφτόμουν… Ήταν η εβδομάδα με
το δυστύχημα στο Τσερνόμπιλ. Στην Μπανγκόκ συναντήσαμε πολλούς ανθρώπους που
εγκατέλειπαν από φόβο την Ευρώπη κι αυτό ισχυροποίησε την πεποίθησή μου ότι
έπρεπε να μιλήσω».

Στη φυλακή. Με τη μεσολάβηση ενός Κολομβιανού που συνάντησε σε κάποια
εκκλησία του Σίδνεϋ, ο Βανούνου έστειλε τελικά τις φωτογραφίες στη «Σάντεϊ
Τάιμς». «Δεν χρειάζομαι χρήματα», τους είπε, «είναι σημαντικότερο για εμένα να
δημοσιευθεί το θέμα». H εφημερίδα επέμεινε να μεταβεί στο Λονδίνο για να
απαντήσει σε ερωτήματα πυρηνικών επιστημόνων. Ύστερα από τρεις εβδομάδες στην
πόλη, μια πράκτορας της Μοσάντ τον παρέσυρε στην Ιταλία, όπου Ισραηλινοί
πράκτορες τον απήγαγαν. Δεκαοκτώ χρόνια έμεινε στη φυλακή, καταδικασμένος για
εθνική προδοσία και κατασκοπεία. «Σκεφτόμουν πως δεν θέλω να θυσιάσω τη ζωή
μου. Δεν θέλω να φυλακιστώ. Θέλω να απολαύσω τη ζωή μου. Όμως, αφού δεν υπήρχε
κανείς άλλος στον κόσμο ή στο Ντιμόνα που θα έκανε κάτι τέτοιο, ήταν δική μου
ευθύνη. H δική μου αποστολή».