Aγκάθια, η αποχή και ο ευρωσκεπτικισμός

1. ΤΟ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΟ ZHTHMA, που αφορά άμεσα την ίδια την πολιτική
νομιμοποίηση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, εστιάζεται στην έκταση της αποχής, η
συνεχής αύξηση της οποίας αποτελεί σαφέστατη ένδειξη για το δημοκρατικό
έλλειμμα που χαρακτηρίζει τη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Οι
προσδοκίες που αποτυπώθηκαν αρχικά για τον θεσμό της άμεσης εκλογής του
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εκφράστηκαν κατά τις δύο πρώτες ευρωεκλογές
(1979/1984), στην τότε Ευρώπη των 10, με ένα σχετικώς αυξημένο ποσοστό
συμμετοχής (πάνω από 60%) και με την παγίως ευρωσκεπτικίστρια Μεγάλη Βρετανία
να αποτελεί τη μοναδική κραυγαλέα εξαίρεση (με αποχή πάνω από 65%). H συνέχεια
υπήρξε όμως σαφώς κατώτερη από ό,τι αρχικά αναμενόταν. Στις δύο επόμενες
ευρωεκλογές (1989/1994) η συμμετοχή μειώθηκε στο 57% – 58%, για να
κατρακυλήσει το 1999 στο 49,8%. Και το σημαντικότερο είναι ότι, αν εξαιρέσει
κανείς τις τέσσερις χώρες της τότε E.E., όπου η ψηφοφορία είναι υποχρεωτική ή
ημιυποχρεωτική (Ιταλία, Ελλάδα, Βέλγιο, Λουξεμβούργο), από τις υπόλοιπες 11
μόνο σε τρεις περιπτώσεις η συμμετοχή ξεπέρασε, έστω και οριακά, το συμβολικό
όριο του 50% (Ισπανία, Δανία, Ιρλανδία), κυρίως επειδή η διεξαγωγή των
ευρωεκλογών συνδυάστηκε και με άλλου τύπου εκλογές.

2. ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΡΙΣΙΜΟ ZHTHMA αφορά την έκταση που θα πάρει και τη
δυναμική που θα επιδείξει το πολύμορφο και ετερόκλητο ρεύμα που αμφισβητεί
είτε την ίδια την E.E. είτε, τουλάχιστον, τις συγκεκριμένες διαδικασίες
συγκρότησης και λειτουργίας της. Ο λεγόμενος ευρωσκεπτικισμός έχει αρχίσει να
προσλαμβάνει σημαντικές διαστάσεις σε πολλές χώρες της E.E. και σε αρκετές
περιπτώσεις τέμνει εγκάρσια όλους σχεδόν τους ιδεολογικούς χώρους. Ακόμη και
στον χώρο της σοσιαλιστικής Αριστεράς, τον πιο συμπαγώς φιλοευρωπαϊκό, έχει
αρχίσει να εκφράζεται μια έντονη κριτική για τις σημερινές πρακτικές αλλά και
τη μελλοντική λειτουργία της E.E., ιδιαίτερα με αφορμή το προτεινόμενο σχέδιο
Ευρωπαϊκού Συντάγματος. Το προσφορότερο πάντως έδαφος για την ανάπτυξη
ευρωσκεπτικιστικών θέσεων βρίσκεται στον χώρο της Δεξιάς και της Κεντροδεξιάς,
γεγονός που εκφράζεται είτε με τη συγκρότηση πληθώρας αυτόνομων συνδυασμών (οι
οποίοι ενδέχεται να αποσπάσουν το 10% έως 15% των εδρών του Ευρωπαϊκού
Κοινοβουλίου) είτε με τη διολίσθηση αρκετών κεντροδεξιών κομμάτων, τα οποία
μετέχουν στο ΕΛΚ (όπως, π.χ., το βρετανικό, το τσέχικο κ.ά.), σε κριτικές ως
προς την E.E. τοποθετήσεις, οι οποίες απέχουν σημαντικά από τις πολιτικές
αξίες της κλασικής φιλοευρωπαϊκής χριστιανοδημοκρατίας.

3. ENA ΤΡΙΤΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΔΙΑΚΥΒΕΥΜΑ των ευρωεκλογών αφορά τον συνολικό
συσχετισμό δυνάμεων μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς, και τον τρόπο με τον οποίο ο
συσχετισμός αυτός θα εκφραστεί τελικά στη σύνθεση του Ευρωκοινοβουλίου και
ειδικότερα στην εκπροσώπηση των δύο μεγαλύτερων ευρωπαϊκών κομμάτων -του ΕΣΚ
και του ΕΛΚ. Όμως και στο σημείο αυτό οι μελλοντικές προοπτικές δεν είναι
καθόλου σαφείς. Οι εσωτερικές αντιφάσεις που διχάζουν, κυρίως στα θέματα της
ευρωπαϊκής ενοποίησης, το ΕΛΚ, έχουν δημιουργήσει τις προϋποθέσεις (ή
τουλάχιστον τις φιλοδοξίες) για τη διαμόρφωση ενός τρίτου κομματικού πόλου, ο
οποίος, ενσωματώνοντας την ομάδα των φιλελευθέρων, να μπορέσει να διαμορφώσει
μια ισχυρή δύναμη στον χώρο του κέντρου με σαφέστατη φιλοευρωπαϊκή θέση.
Πρόκειται για τη διακηρυγμένη επιδίωξη του Ρομάνο Πρόντι, του Φρανσουά
Μπαϊρού, αλλά και αρκετών άλλων πολιτικών προσωπικοτήτων, που θεωρούν ότι η
διεύρυνση χωρίς την εμβάθυνση μπορεί να αποδειχθεί καταστροφική για το μέλλον
της E.E.