NIKOΛAΣ AΠOΣTOΛOΠOΥΛOΣ «Bάλτε λίγη τεχνολογία στην εκπαίδευση»

«Στην Ελλάδα ξέρω ότι υπάρχουν ορισμένα πολύ καλά προγράμματα και κάποιοι άνθρωποι που έχουν κάνει ουσιαστική δουλειά. Είναι όμως προσπάθειες που δεν εντάσσονται σε μία συνολική στρατηγική για το πώς πραγματικά θα αξιοποιηθεί αυτή η δουλειά στην εκπαιδευτική διαδικασία», λέει ο Νικόλας Αποστολόπουλος

Όταν, το 1995, ξεκίνησαν να πειραματίζονται με εφαρμογές νέων τεχνολογιών και
πολυμέσων που θα μπορούσαν να ενταχθούν στην εκπαιδευτική διαδικασία,
περίμεναν θαύματα. Περίμεναν όλα να αλλάξουν αμέσως. «Δεν συνέβη έτσι. Τα
θαύματα δεν ήρθαν. Απεδείχθη πως χρειάζεται υπομονή και σκληρή δουλειά», λέει
σήμερα ο Νικόλας Αποστολόπουλος, διευθυντής στο Κέντρο Ψηφιακών Συστημάτων
(CeDiS) του Πανεπιστημίου του Βερολίνου, ένα από τα πιο αποτελεσματικά στην
Ευρώπη σε ό,τι αφορά την κατάρτιση προγραμμάτων e-learning.

Βρέθηκε για λίγες ημέρες στην Αθήνα, για το Παγκόσμιο Συνέδριο Πληροφορικής
στο Μέγαρο Μουσικής και μίλησε στα «NEA» για το παρόν και το μέλλον της
ψηφιακής εκπαίδευσης. Αποκάλυψε δε πως βρίσκεται ήδη σε επαφή με ελληνικά
Πανεπιστήμια (μεταξύ αυτών το Πανεπιστήμιο Πειραιά και το Εθνικό Μετσόβιο
Πολυτεχνείο) που έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον να αρχίσουν να εφαρμόζουν
προγράμματα e-learning αντίστοιχα με αυτά που εφαρμόζονται στο Πανεπιστήμιο
του Βερολίνου (όταν βέβαια η χώρα μας αποκτήσει γρήγορο Internet, γιατί «χωρίς
αυτό, κανένα πρόγραμμα δεν μπορεί να βρει εφαρμογή»).

«H άποψή μας, όταν ξεκινήσαμε, ήταν κάπως εξτρεμιστική», λέει ο ίδιος.
«Πιστεύαμε τότε πως η τεχνολογία μπορεί να υποκαταστήσει τον δάσκαλο. Λέγαμε
μάλιστα πως αυτό θα συμβεί το αργότερο το 2000». Το 2000 έφτασε, πέρασε, όμως
ακόμη η ψηφιακή τεχνολογία όχι μόνο δεν αντικατέστησε τους δασκάλους, αλλά
ούτε καν βρήκε μια σταθερή θέση στα σχολεία και τα Πανεπιστήμια της Ευρώπης ή
του πλανήτη ολόκληρου. «Τώρα ξέρουμε πως χρειάζεται υπομονή, χρόνος και
προσπάθεια απ’ όλους – τόσο από τους καθηγητές και τους μαθητές όσο και από
εμάς τους ίδιους που σχεδιάζουμε ψηφιακά εκπαιδευτικά προγράμματα».

Μέχρι το 2002, η ομάδα του κ. Αποστολόπουλου έκανε κυρίως έρευνα και οι
εφαρμογές ήταν ως επί το πλείστον πιλοτικές. «Το 2002 το κέντρο πια
λειτουργούσε και είχε ξεκάθαρο στόχο όχι να προσφέρει εκπαιδευτικά προγράμματα
από απόσταση, αλλά να παρέμβει ουσιαστικά στην εκπαιδευτική διαδικασία,
προσφέροντας μεθόδους πιο ευέλικτες για τους φοιτητές».

Μέχρι σήμερα έχουν δει αποτελέσματα. «Έχουμε δει πως το ποσοστό όσων
εγκαταλείπουν τις σπουδές τους έχει πράγματι κάπως μειωθεί. Ξέρουμε επίσης πως
τα ψηφιακά προγράμματα βοηθούν ιδιαίτερα τους πολύ καλούς μαθητές και τους
πολύ αδύναμους – εκείνοι που βρίσκονται κάπου στο μέσον μάλλον
αποπροσανατολίζονται με τις νέες εφαρμογές. Επίσης, μάθαμε πως αν τα όσα
διδάσκονται μέσω της νέας τεχνολογίας δεν εντάσσονται στο πρόγραμμα σπουδών
και εξετάσεων, οι φοιτητές δεν δείχνουν κανένα ενδιαφέρον. Μάθαμε ακόμη πως
στα θετικά μαθήματα (στη Στατιστική, για παράδειγμα) είναι πολύ πιο εύκολο να
εφαρμόσει κανείς ψηφιακά προγράμματα διδασκαλίας, απ’ ό,τι είναι στα
θεωρητικά: οι ιδέες, η θεωρία, είναι δύσκολο να συνυπάρξουν με τις μεθόδους
απεικόνισης που προϋποθέτει η νέα τεχνολογία». Αυτήν τη στιγμή, στο
Πανεπιστήμιο του Βερολίνου πραγματοποιούνται συνολικά περίπου 4.000 παραδόσεις
το εξάμηνο. Στο 20% των παραδόσεων αυτών αξιοποιούνται κάποια βασικά στοιχεία
προγραμμάτων e-learning. «Σε ένα 5% των παραδόσεων η χρήση αντίστοιχων
προγραμμάτων είναι πολύ ανεπτυγμένη. Πρόκειται για μαθήματα για τα οποία
έχουμε ψηφιακά προγράμματα με πολύ καλό περιεχόμενο – όπως είναι η Στατιστική
– και τα οποία χρησιμοποιούνται σε μαθήματα διαφορετικών κλάδων και
ειδικοτήτων».

Ο κ. Αποστολόπουλος στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, ως επικεφαλής του κέντρου
Ψηφιακών Συστημάτων, είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει την εξέλιξη των
προγραμμάτων e-learning τα τελευταία χρόνια όχι μόνο στη Γερμανία, αλλά επίσης
σε ολόκληρη την Ευρώπη (και στην Ελλάδα). Εκτιμά πως «οι επιχορηγήσεις που
δόθηκαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση για την ανάπτυξη προγραμμάτων e-learning
έδωσαν πολύ μεγάλο βάρος στην υποδομή και στο περιεχόμενο, χωρίς να βοηθούν
στην ουσιαστική και συνολική αναβάθμιση όσων προγραμμάτων έχουν ήδη
σχεδιαστεί. Κι όμως, αυτό έχουν ανάγκη τα σχολεία και τα Πανεπιστήμια της Ευρώπης».

Προϋπόθεση τα ταχύτατα δίκτυα

Για να ενταχθούν στην εκπαίδευση τα ψηφιακά προγράμματα διδασκαλίας θα πρέπει,
σύμφωνα με τον κ. Νικόλα Αποστολόπουλο, να έχουν εξαιρετικά πλούσιο
περιεχόμενο, το οποίο θα εντάσσεται στη διδακτέα ύλη και το πρόγραμμα των
εξετάσεων, αλλά επίσης θα πρέπει η τεχνολογία να είναι ευρύτατα διαδεδομένη.
«Δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ψηφιακά προγράμματα διδασκαλίας, αν δεν
υπάρχουν ταχύτατα δίκτυα (συνδέσεις DSL δηλαδή) και αν δεν μπορεί ο κάθε
μαθητής ή φοιτητής να έχει πρόσβαση σ’ αυτά από το σπίτι – ή ακόμη καλύτερα,
από παντού, μέσω ενός φορητού υπολογιστή», σημειώνει ο ίδιος. «Επιπλέον, θα
πρέπει οι καθηγητές οι ίδιοι να πάψουν να αντιμετωπίζουν την τεχνολογία ως
αγκάθι και να αναζητήσουν τρόπους για τη θετική αξιοποίησή της στο μάθημα.
Χρειάζονται και οι ίδιοι επιμόρφωση, να καταλάβουν τις βασικές έννοιες και
τους στόχους της νέας τεχνολογίας».