Aπεξάρτηση από το ρωσικό αέριο

Το καύσιμο του 21ου αιώνα, όπως αποκαλείται το φυσικό αέριο, περιμένει να
κατασκευαστούν τα 300 χιλιόμετρα του αγωγού που θα το μεταφέρει, μέσω Τουρκίας
και Ελλάδας, στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά της ευρωπαϊκής ηπείρου,
συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας. Ήδη, οι κρατικές εταιρείες ΔΕΠΑ της
Ελλάδας και Botas της Τουρκίας, έχουν συντονίσει τα βήματά τους και είναι
έτοιμες να κατασκευάσουν τον αγωγό, ο οποίος εκτιμάται ότι θα είναι έτοιμος το
2006.

Στην Ελλάδα, ο ενεργειακός εκσυγχρονισμός καθυστερεί και το φυσικό αέριο, αν
και έχει ήδη κάνει τα πρώτα δειλά βήματα, αντιστοιχεί μόλις στο 7% της
κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας, έναντι 25% που είναι το μέσο αντίστοιχο
ευρωπαϊκό ποσοστό. Στις χώρες της Ευρώπης, 70 εκατομμύρια νοικοκυριά και 7
εκατ. επιχειρήσεις χρησιμοποιούν φυσικό αέριο, ενώ στην Ελλάδα τα αντίστοιχα
νούμερα δεν υπερβαίνουν τις μερικές χιλιάδες.

Αλλά και στον ενεργειακό εκσυγχρονισμό των μέσων μαζικής μεταφοράς, η απόσταση
που μας χωρίζει από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, είναι μεγάλη. Στην Ιταλία, για
παράδειγμα, τα λεωφορεία που κινούνται με φυσικό αέριο ανέρχονται σε 500.000,
ενώ στην Ελλάδα μόλις τα τελευταία χρόνια κυκλοφόρησαν, στην Αθήνα, τα πρώτα
300 αστικά λεωφορεία που κινούνται με φυσικό αέριο.

Το τίμημα

Το τίμημα της καθυστέρησης στον ενεργειακό εκσυγχρονισμό της Ελλάδας το
πληρώνουν με ακριβότερα καύσιμα, τόσο τα ελληνικά νοικοκυριά όσο και οι
ελληνικές επιχειρήσεις, καθώς το φυσικό αέριο υπόσχεται χαμηλότερο κόστος
ενέργειας από 20% έως και 60% σε σχέση με το πετρέλαιο και το ηλεκτρικό ρεύμα.

Αλλά και το περιβάλλον πληρώνει το δικό του τίμημα: σύμφωνα με μελέτη της
Δημόσιας Επιχείρησης Παροχής Αερίου, με την πλήρη διείσδυση του φυσικού
αερίου, σε μερικά χρόνια ο αέρας των μεγάλων πόλεων της χώρας θα γίνει αισθητα
πιο καθαρός. Τρία από τα βασικότερα στοιχεία που ρυπαίνουν το περιβάλλον, τα
οξείδια του θείου και του αζώτου και το διοξείδιο του άνθρακα, θα μειωθούν
σημαντικά.

Οι δρόμοι του φυσικού αερίου

Ο ενεργειακός εκσυγχρονισμός της χώρας μέσω της διείσδυσης του φυσικού αερίου
σε όλες τις περιοχές είναι μια δύσκολη υπόθεση, καθώς απαιτούνται επενδύσεις
εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ για τη δημιουργία των αγωγών που θα το φέρνουν
από τις χώρες που το παράγουν. Προς το παρόν, η Ελλάδα προμηθεύεται αέριο από
τη Ρωσία, μέσω του αγωγού, μήκους 511 χιλιομέτρων, που ξεκινάει από τα βόρεια
σύνορα (κοντά στον Προμαχώνα) και φθάνει μέχρι και την Αττική. Ο κεντρικός
αγωγός συμπληρώνεται με επιπλέον 400 χλμ παράπλευρων κλάδων και άλλα 6.500 χλμ
που φέρνουν το φυσικό αέριο σε μια σειρά πόλεων της Ελλάδας. H βασική υποδομή
μεταφοράς ενισχύεται και από τον σταθμό που βρίσκεται στη νησίδα Ρεβυθούσα,
κοντά στα Μέγαρα, στον οποίο αποθηκεύονται οι ποσότητες του υγροποιημένου
αερίου που έρχονται με πλοία από την Αλγερία.

Ανοίγματα

Με τη σχεδόν μονομερή εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, το οποίο φθάνει στα
ελληνικά σύνορα μέσα από αγωγούς παλαιάς τεχνολογίας, οι συνθήκες διείσδυσής
του στην Ελλάδα δεν θα μπορούσαν να είναι ευνοϊκές σε ό,τι αφορά το κόστος του
αλλά και την επάρκειά του. Το άνοιγμα και σε άλλους προμηθευτές ήταν
απαραίτητο για να εξασφαλιστεί η είσοδος της Ελλάδας στην εποχή του καύσιμου
του 21ου αιώνα. Οι δύο κινήσεις που έγιναν προς την κατεύθυνση αυτή ήταν από
τη μια να έρθει στην Ελλάδα το φυσικό αέριο της Ιταλίας, μέσω αγωγού που θα
συνδέει υποθαλάσσια τις δύο χώρες, και από την άλλη να ανοίξει δρόμο μέσω
Τουρκίας, για να συνδεθεί η χώρα με τα αποθέματα φυσικού αερίου της Κασπίας,
του Ιράν, του Ιράκ, αλλά και της Αιγύπτου.

Για τον ελληνοτουρκικό αγωγό, το ελληνικό τμήμα του οποίου θα αρχίζει από τα
ελληνοτουρκικά σύνορα στον Έβρο και θα φθάνει μέχρι την Κομοτηνή, έχουν ήδη
υποβληθεί προσφορές από 13 ενδιαφερόμενα κοινοπρακτικά σχήματα. Όσο για τον
αγωγό Ελλάδας – Ιταλίας, που θα κατασκευαστεί από τις εταιρείες ΔΕΠΑ (Ελλάδα),
Edison Gas (Ιταλία) και Botas (Τουρκία) και – καλώς εχόντων των πραγμάτων –
υπολογίζεται να είναι έτοιμος το 2008, το επίγειο τμήμα του θα έχει μήκος 280
χλμ και το υποθαλάσσιο 224 χλμ.

Μαραζώνουν οι επενδύσεις σε αιολικά πάρκα

Έως το 2010 η ηλεκτρική ενέργεια που θα παράγεται στην Ελλάδα από αιολικά
πάρκα πρέπει, σύμφωνα με τις επιταγές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, να ανέρχεται στα
2.000 μεγαβάτ, όσο δηλαδή είναι η ισχύς τεσσάρων μεγάλων θερμοηλεκτρικών
μονάδων. Ο σχεδόν υποχρεωτικός αυτός στόχος είναι δύσκολο να επιτευχθεί,
εκτιμούν στο Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΚΑΠΕ). Έξι χρόνια πριν από
την εκπνοή της προθεσμίας, η συνολική ισχύς (δυνατότητα παραγωγής ενέργειας)
των εγκατεστημένων σήμερα στην Ελλάδα αιολικών πάρκων ανέρχεται σε 424,4
μεγαβάτ.

Ενδεικτικά αναφέρεται ότι οι εγκατεστημένες 772 ανεμογεννήτριες είναι σε θέση
να παράγουν ρεύμα που αντιστοιχεί μόλις στο 1,7% του συνόλου της εγχώριας
παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπου τα
αντίστοιχα ποσοστά είναι κατά πολύ μεγαλύτερα (Γερμανία 5,5%, Δανία 15,8%,
Ισπανία 7,6%).

Οι χαμηλές αυτές επιδόσεις της Ελλάδας στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών
ενέργειας δεν είναι, βέβαια, καθόλου τυχαίες. Τα σοβαρά ελλείμματα σε
υποδομές, αλλά και οι χρονοβόρες γραφειοκρατικές διαδικασίες, έχουν
αποθαρρύνει το έντονο επιχειρηματικό ενδιαφέρον για επενδύσεις σε αιολικά
πάρκα που έχει εκδηλωθεί, τόσο από την Ελλάδα όσο και από το εξωτερικό.

Μεγάλοι ευρωπαϊκοί ενεργειακοί όμιλοι – ο γερμανικός ΕΟΝ, ο όμιλος της ΑΒΒ και
ο ισπανικός Gamesa – αλλά και αρκετές γερμανικές εταιρείες, εξειδικευμένες στα
αιολικά πάρκα, έχουν αποσύρει το ενδιαφέρον τους για επενδύσεις στον τομέα
αυτόν.

H γραφειοκρατία

Όπως επισημαίνει ο Σύνδεσμος Επενδυτών Αιολικής Ενέργειας, οι διαδικασίες
αδειοδότησης για επενδύσεις σε αιολικά πάρκα είναι «άκρως γραφειοκρατικές,
δαιδαλώδεις, δαπανηρές και χρονοβόρες (διάρκειας πολλών ετών στην πλειονότητα
των περιπτώσεων)». Ενδεικτικά αναφέρεται ότι οι φορείς που εμπλέκονται στις
διαδικασίες αδειοδότησης για επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
ανέρχονται σε 26, ενώ δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που αποφάσεις φορέων του
Δημοσίου αλληλοαναιρούνται.