Kόντρες για το αρχαιότερο μπάρμπεκιου

Ισραηλινοί αρχαιολόγοι ερευνούν το αρχαιότερο «μπάρμπεκιου» του κόσμου στην περιοχή Gesher Benot Ya’aqov, κοντά στις όχθες του Ιορδάνη

Το αρχαιότερο «μπάρμπεκιου» του κόσμου, φωτιά, δηλαδή, ελεγχόμενη, που άναψε
όχι από φυσικά αίτια, αλλά από τον ίδιο τον άνθρωπο, υποστηρίζουν πως
ανακάλυψαν Ισραηλινοί επιστήμονες στις όχθες του ποταμού Ιορδάνη. Τα ίχνη της
πυράς, που υπολογίζεται πως άναψε πριν από 790.000 χρόνια, έχουν πυροδοτήσει
και ένταση στους επιστημονικούς κύκλους, καθώς ανατρέπεται μια επίσης
αμφισβητούμενη έρευνα, που ήθελε την πρώτη φωτιά να είναι «αφρικανικής
καταγωγής» και να έχει ηλικία περίπου 1,5 εκατ. χρόνια.

«Ακόμη και το παραμικρό εύρημα είναι θρίαμβος», επισημαίνει ο
αρχαιολόγος του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, Ντέρεκ Ρόου, δεδομένου ότι ο
εντοπισμός στοιχείων που να αποδεικνύουν άμεσα την ύπαρξη φωτιάς είναι
εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση, αλλά και επειδή η φωτιά άλλαξε ριζικά τη ζωή του
ανθρώπου, καθώς αποτέλεσε γι’ αυτόν «πηγή θέρμανσης και φωτισμού, λειτούργησε
ως αμυντικό μέσον, του προσέφερε τη δυνατότητα να διευρύνει το διαιτολόγιό
του, να ταξιδέψει σε πιο ψυχρά κλίματα».

Περισσότερα από 50.000 κομμάτια ξύλου και σχεδόν 36.000 πυριτόλιθου (ο
συγκεκριμένος λίθος φέρει ειδικά σημάδια όταν έχει χρησιμοποιηθεί όχι μόνον ως
εργαλείο, αλλά για την παραγωγή φωτιάς) εξετάστηκαν – από την προϊστορική θέση
– στις όχθες του Ιορδάνη. Τα δείγματα ήταν συγκεντρωμένα σε δύο χωριστά
σημεία, γεγονός που ωθεί τους ερευνητές να τα θεωρήσουν εστίες. Και
επισημαίνουν τη μικρή αναλογία των καμένων καταλοίπων – μόλις 4% του ξύλου και
2% του πυριτόλιθου. «Εάν επρόκειτο για φωτιά που είχε προκληθεί από φυσικά
αίτια, θα έπρεπε το ποσοστό της καμένης ύλης να ήταν υψηλότερο», υποστηρίζει η
αρχαιολόγος Νίρα Άλπερσον από το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ. Αρκετοί
είναι όμως εκείνοι που δεν έχουν πειστεί ακόμα για τα αποτελέσματα της νέας
έρευνας και υποστηρίζουν πως οι επιστήμονες, για να επιβεβαιώσουν τα
συμπεράσματά τους, θα έπρεπε να πειραματιστούν ανάβοντας μια παρόμοια φωτιά,
ώστε να εξετάσουν σε τι ποσοστό θα καούν το ξύλο και ο πυριτόλιθος.

Όποια και αν είναι η εξέλιξη της έρευνας πάντως – που εκτός των άλλων
προσθέτει 290.000 χρόνια στη χρήση της φωτιάς από τον άνθρωπο σε Ευρώπη και
Ασία, καθώς το παλαιότερο μέχρι τώρα δείγμα είχε εντοπιστεί στην Κίνα και ήταν
ηλικίας 500.000 ετών – θα πρέπει να περιοριστεί στα συγκεκριμένα δείγματα,
καθώς το σημείο της ανασκαφής, που πραγματοποιήθηκε το 1999, έχει καταστραφεί
κατά το μεγαλύτερο τμήμα του από την τοπική εταιρεία αποχέτευσης.

Φιλέτο σενιάν, μεδούλι και χορτοφαγία

Τις δύο έρευνες δεν χωρίζουν μόνο γεωγραφικές και χρονολογικές διαφορές,
αλλά και διαφορές στο… μενού. H παλαιότερη, που ήθελε τη φωτιά να γεννιέται
στο σπήλαιο Σβάρτκανς της Κένυας, υποστηρίζει πως ο προϊστορικός άνθρωπος
προτιμούσε το κρέας – ιδιαιτέρως εκείνο της αντιλόπης – άλλοτε… σενιάν και
άλλοτε καλοψημένο, χωρίς να περιφρονεί και τα χορτοφαγικά πιάτα. H ισραηλινή
έρευνα πάλι θέλει τους μακρινούς μας προγόνους να τρώνε μέχρι και το μεδούλι,
όπως αποδεικνύουν οι μαχαιριές πάνω στα υπολείμματα των οστών.