[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Φαίνεται ότι, μεταξύ άλλων, είμαστε η χώρα της σφραγίδας. H σφραγίδα
είναι το σύμβολο της εξουσίας, αλλά και το σύμπτωμα της τυπολατρίας και της
γραφειοκρατίας. Νομίζω ότι ο Έλληνας δημόσιος υπάλληλος θα πρέπει να είναι
αυτός που έχει τις περισσότερες σφραγίδες στη διάθεσή του, στο χέρι του. Και
έχω την εντύπωση ότι αισθάνεται απέραντη ικανοποίηση, σχεδόν αγαλλίαση, όταν
ακούει τον ήχο της σφραγίδας να πέφτει πάνω στο χαρτί. H κίνηση του χεριού του
και οι σπασμοί του προσώπου του το δείχνουν. Το ευχαριστιέται. Και όμως, το
θέμα είναι ιδιαίτερα σοβαρό. Με τις σφραγίδες, που κανένας εχέφρων άνθρωπος
δεν μπορεί να καταλάβει τι ακριβώς εξυπηρετούν, οικοδομείται ένα ολόκληρο
σύστημα σχέσεων, προσωπικών και χωροταξικών, σε μια δημόσια υπηρεσία.

Είναι ενδεικτικό ότι οι σφραγίδες κατανέμονται χωροταξικά. Άλλες σφραγίδες
είναι σε ένα γραφείο και εντελώς διαφορετικές σε άλλα. Θα πρέπει επομένως να
μετακινηθείτε από γραφείο σε γραφείο για να μαζέψετε πάνω σε μία κόλλα «αθώου
χαρτιού» που θα έλεγε και ο Καρυωτάκης τις σφραγίδες και να προσφέρετε την
ψυχική ικανοποίηση στον «σφραγιδούχο υπάλληλο». Είναι αξιοσημείωτο το πως
μεγάλα και σύγχρονα γραφειοκρατικά (κατά τη Βεμπεριανή έννοια) συστήματα δεν
χρησιμοποιούν καθόλου ή ελάχιστες σφραγίδες. H Ευρωπαϊκή Επιτροπή, π.χ., ένα
πολυεθνικό, πολυγλωσσικό, πολυπολιτισμικό σύστημα δεν χρησιμοποιεί, σχεδόν
καθόλου, σφραγίδες. Και όμως, το σύστημα λειτουργεί χωρίς οι υπάλληλοι και τα
στελέχη της να υποφέρουν από ψυχικές στερήσεις. Όλες σχεδόν οι δημόσιες
υπηρεσίες των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εκτός αυτής δεν τις
χρησιμοποιούν καθόλου ή, εν πάση περιπτώσει, χρησιμοποιούν ελάχιστες
σφραγίδες.

Εδώ μπορεί να έχεις μια απλή σελίδα χαρτιού που να φέρει μέχρι και δέκα
σφραγίδες. Έλεος! Οι δημόσιοι υπάλληλοι μπορεί να αισθάνονται αγαλλίαση στον
ήχο της σφραγίδας όταν με δύναμη πέφτει πάνω στο χαρτί, αλλά σε κάποιους
άλλους δημιουργεί το κλίμα, την ατμόσφαιρα Κάφκα. Θα πάρω ή δεν θα πάρω τη
σφραγίδα. Θα σφραγίσουν ή δεν θα σφραγίσουν το έγγραφο. Αγωνία. Άγχος. Μήπως
για τον εκσυγχρονισμό της διοίκησης θα έπρεπε να κάνουμε κάτι απλό: να
καταργήσουμε μερικές σφραγίδες τουλάχιστον;

Ο Π. K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και
Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών.