Πρόσωπα Ο εξαμερικανισμός της Bρετανίας

«Ποιος κυβερνάει αυτή τη χώρα;» ρωτάει για τη Βρετανία ο Άντονι Σάμπσον και
δίνει την απάντηση: το χρήμα και ο πρωθυπουργός.

Άντονι Σάμπσον: Τη Βρετανία κυβερνά ένα «δυοπώλιο» χρήματος και πρωθυπουργίας

Στα 78 του, ο Σάμπσον είναι πρύτανης της βρετανικής δημοσιογραφίας, ένας από
τους επιφανέστερους σχολιαστές της βρετανικής πολιτικής ζωής και «ιστορική»
φωνή της αριστεράς του Εργατικού Κόμματος. Έχει σπουδάσει στην Οξφόρδη, είναι
υποδιευθυντής του «Ομπζέρβερ» και φίλος και βιογράφος του Νέλσον Μαντέλα. Το
βιβλίο που έγραψε το 1964 με τίτλο «Ανατομία της Αγγλίας» είναι πλέον κλασικό
ανάγνωσμα για όποιον θέλει να γνωρίσει το Ηνωμένο Βασίλειο.

Σαράντα χρόνια μετά, ο Σάμπσον εξέδωσε έναν νέο τόμο με τίτλο «Ποιος κυβερνάει
αυτή τη χώρα;» («Who runs this place?», εκδ. John Murray). Περιγράφει σ’ αυτόν
τη Βρετανία του Τόνυ Μπλαιρ, μια Βρετανία «εξαμερικανισμένη», στην οποία ο
πρωθυπουργός έχει πλέον την ίδια εξουσία με τον πρόεδρο των ΗΠΑ. Το
Κοινοβούλιο, τα συνδικάτα, η μοναρχία, μετρούν όλο και λιγότερο, ενώ οι
μεγάλες επιχειρήσεις και η Ντάουνινγκ Στρητ βαδίζουν χέρι-χέρι.

«Στη Βρετανία σήμερα κυβερνάει το χρήμα», λέει ο Σάμπσον σε συνέντευξή του
στην ιταλική «Ρεπούμπλικα». H ισχύς των μεγάλων επιχειρήσεων, των πλούσιων και
των υπερ-πλούσιων έχει αυξηθεί υπερβολικά σε σχέση με πριν από 40 ή ακόμη και
20 χρόνια. Το 1964 το «establishment», το βρετανικό κατεστημένο, ήταν και τότε
πλούσιο, αλλά είχε «παλιό χρήμα», ένα κεφάλαιο στατικό και αναλογικά
μικρότερο, το οποίο δεν επηρέαζε τόσο πολύ τον τρόπο διακυβέρνησης της χώρας.
Το νέο κατεστημένο διαθέτει «νέο χρήμα», που σημαίνει τεράστια κεφάλαια και
συγκέντρωση πολλαπλών συμφερόντων σε λίγα χέρια. «Αυτό», τονίζει ο Σάμπσον,
«είναι ένα φαινόμενο πολύ επικίνδυνο για την ελευθερία του ατόμου».

Οι μεγάλες επιχειρήσεις, στο οικονομικό επίπεδο, και το γραφείο του
πρωθυπουργού, στο πολιτικό, έχουν συνάψει μια ντε φάκτο συμμαχία και
κυριαρχούν σε όλους τους άλλους φορείς εξουσίας – υπουργεία, διπλωματία,
Κοινοβούλιο, συνδικάτα, μοναρχία. Στη χώρα όπου γεννήθηκε η κοινοβουλευτική
δημοκρατία υπό την αιγίδα της μοναρχίας, «κυβερνούν πλέον διακόσιοι άνθρωποι
στην Ντάουνινγκ Στρητ υπό την καθοδήγηση του Μπλαιρ, χρησιμοποιώντας τις
δημοσκοπήσεις σαν να ήταν ισοδύναμες με τη λαϊκή εντολή», τονίζει ο Σάμπσον.
Σ’ αυτό το «δυοπώλιο» χρήματος και πρωθυπουργίας αντιστέκονται περισσότερο από
κάθε άλλον τα μέσα ενημέρωσης. Μόνο που κι αυτά πολλές φορές, αντί να ελέγχουν
την εξουσία, συμμετέχουν σ’ αυτή.

Σύμφωνα με τον Σάμπσον, η κατάσταση αυτή δεν παρατηρείται μόνο στη Βρετανία,
αλλά αποτελεί γενική τάση – στην Ιταλία με τον Μπερλουσκόνι, στις ΗΠΑ με τον
Μπους και τη νεοσυντηρητική κλίκα του. «Ελπίζω πως η κοινή γνώμη θα
εξεγερθεί», λέει ο Σάμπσον. «Δεν θα είναι όμως εύκολο, επειδή στην προκειμένη
περίπτωση η στροφή προς τον αυταρχισμό είναι πολύ εξεζητημένη, πολύ
εκλεπτυσμένη, είναι πιο δύσκολο να την αναγνωρίσεις…».