«H Ουάσιγκτον πρέπει να διορθώσει τα λάθη της»

Τον Ιούνιο του 1920, η Γερτρούδη Μπελ, η εκπληκτική εκείνη γυναίκα που βοήθησε
τη βρετανική διοίκηση στο Ιράκ, έγραφε στον πατέρα της για τη «βίαιη
αντίδραση» στον βρετανικό ζυγό: «Οι εξτρεμιστές έχουν υιοθετήσει μια γραμμή
που είναι δύσκολο να αντιμετωπιστεί, την ενότητα σιιτών και σουνιτών, την
ενότητα του Ισλάμ. Πιστεύω ότι οι πιο ”έγκυροι” άνθρωποι είναι εναντίον,
αλλά είναι πολύ δύσκολο να αντισταθούν στην ισλαμική κατακραυγή και όσο
περισσότερο κρατάει αυτή, τόσο δυσκολεύουν τα πράγματα»…

Πράγματι, αναφέρει στο περιοδικό «Newsweek» ο Φαρίντ Ζακάρια, αυτή η
«αντίδραση» του 1920 γρήγορα έγινε μια μαζική (κυρίως σιιτική) εξέγερση. Οι
βρετανικές δυνάμεις τη συνέτριψαν σε τρεις μήνες, αλλά αφού σκότωσαν 10.000
Ιρακινούς, έχασαν 500 άνδρες και δαπάνησαν το εξωφρενικό ποσό των 50
εκατομμυρίων στερλινών. Μετά το 1920, οι Βρετανοί άλλαξαν στρατηγική στο Ιράκ.
Εγκατέλειψαν τις υψηλές φιλοδοξίες για ανασυγκρότηση της χώρας και αναζήτησαν
έναν τρόπο ταχείας μεταβίβασης της εξουσίας σε αξιόπιστους συμμάχους.

Με όσα συμβαίνουν σήμερα στο Ιράκ υπάρχει ο κίνδυνος να γενικευτούν τα
αντιαμερικανικά αισθήματα στη χώρα, επισημαίνει ο αρθρογράφος. Όταν
παραιτούνται μέλη του Κυβερνητικού Συμβουλίου, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι
διαισθάνονται τη μεταστροφή στα αισθήματα του κόσμου. Οι «έγκυροι» μεταξύ των
σιιτών, όπως ο Αλί Σιστάνι, δεν υποστηρίζουν τον σκληρό Μοκτάντα αλ-Σαντρ,
αλλά οι εξτρεμιστές εκτρέφονται από την αστάθεια. Με την κλιμάκωση του
αντιαμερικανισμού, η αμερικανική εμπλοκή στο Ιράκ δεν θα είναι διατηρήσιμη. Οι
ΗΠΑ θα βρεθούν μπροστά στο δίλημμα που είχε βρεθεί και η Βρετανία το 1920: πώς
να απαγκιστρωθούν αξιοπρεπώς, διατηρώντας ταυτόχρονα τα συμφέροντά τους. H
τραγωδία είναι ότι από όλα αυτά, πολλά μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί.

Ισχύς και νομιμότητα. H ιστορία των εξωτερικών επεμβάσεων δείχνει ότι
για να πετύχει, ο εισβολέας χρειάζεται δύο πράγματα: ισχύ και νομιμότητα. Κατά
τον Ζακάρια, η Ουάσιγκτον χειρίστηκε έτσι την κατάσταση ώστε να έχει ελάχιστα
και από τα δύο. Πήγε στον πόλεμο με πάρα πολύ λίγα στρατεύματα, ενώ το Ίδρυμα
Ραντ εκτιμά ότι για μια τέτοια επιχείρηση χρειάζονταν 500.000 άνδρες. Επίσης,
μολονότι η ηγεσία του Πενταγώνου γνώριζε ότι θα χρειάζονταν ενισχύσεις από
συμμάχους, αντιμετώπιζε υποτιμητικά τον ΟΗΕ και τους Ευρωπαίους. Και το
χειρότερο, τα αμερικανικά στρατεύματα δεν έκαναν την ασφάλεια του λαού του
Ιράκ προτεραιότητα της αποστολής τους, αφήνοντας τις αντάρτικες πολιτοφυλακές
να αποκτούν ισχύ.

H αμερικανική κυβέρνηση δεν έδωσε προσοχή ούτε στη νομιμοποίηση της επέμβασής
της. H Γαλλία και η Γερμανία είχαν καταστήσει σαφές ότι ήταν πρόθυμες να
στηρίξουν τη μεταπολεμική ανασυγκρότηση του Ιράκ, αλλά υπό την αιγίδα του ΟΗΕ.
Ο Τόνι Μπλερ είχε παροτρύνει τις ΗΠΑ να δεχθούν την προσφορά τους, αλλά
εκείνες την απέρριψαν. H Ουάσιγκτον πρέπει να διορθώσει τα λάθη της, καταλήγει
ο αρθρογράφος του «Newsweek». Πρώτα, πρέπει να κάνει πιο ασφαλή τη ζωή των
Ιρακινών. Ύστερα, πρέπει να συγκροτήσει μια νόμιμη μεταβατική κυβέρνηση. Τα
πιο μεγαλειώδη σχέδιά της θα πρέπει να τα αφήσει κατά μέρος και να ζητήσει από
τον ΟΗΕ να αναλάβει τη διαχείριση της πολιτικής διαδικασίας.