[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Έναν χρόνο μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράκ, ένα από τα πολλά
ερωτήματα που τίθεται είναι το ποιος τελικά δικαιώθηκε στο θέμα αυτό: η γηραιά
Ευρώπη (Γαλλία, Γερμανία, Βέλγιο, Ελλάδα κ.λπ.) που αντιτάχθηκε στον πόλεμο ή
οι Ηνωμένες Πολιτείες με τους συμμάχους τους, Βρετανία, Ισπανία, Ιταλία; H
απάντηση γίνεται ολοένα και ευκρινέστερη. Ο πόλεμος στο Ιράκ χαρακτηρίζεται
ήδη ως ένα «μεγάλο φιάσκο» στην παγκόσμια ιστορία – φιάσκο που όμως κόστισε σε
ανθρώπινες ζωές. Το βασικό επιχείρημα για τον πόλεμο – η ύπαρξη όπλων μαζικής
καταστροφής από το καθεστώς Σαντάμ – δεν επαληθεύτηκε. Ο κόσμος δεν έγινε
ασφαλέστερος μετά τον πόλεμο. Το αντίθετο. Έγινε πιο επικίνδυνος, πιο ασταθής
και ευάλωτος στην τρομοκρατία. Μετά τα όσα έγιναν πρόσφατα στη Μαδρίτη, η
«Guardian» διερωτάται «μήπως ο Οσάμα Μπιν Λάντεν κερδίζει τελικά τον πόλεμο;»
(17.3.2004).

Ένα πράγμα εμφανίζεται ως βέβαιο: ο πόλεμος στο Ιράκ καταστρέφει τις
προϋποθέσεις πάνω στις οποίες στηρίχθηκαν οι ευρωατλαντικές σχέσεις. Αυτήν τη
στιγμή οι ΗΠΑ εμφανίζονται ολοένα και περισσότερο απομονωμένες στον ευρωπαϊκό
χώρο, τόσο σε επίπεδο πολιτικών ηγεσιών όσο και σε επίπεδο κοινής γνώμης και
κοινωνιών. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της κοινής γνώμης (από το Pew Global
Project Attitudes), καταγράφεται ο μεγαλύτερος βαθμός σε έλλειψη εμπιστοσύνης
από πλευράς Ευρώπης απέναντι στις ΗΠΑ. H υποστήριξη προς έναν μονο-πολικό
κόσμο εμφανώς εξασθενεί υπέρ ενός πολυ-κεντρικού συστήματος, με την Ευρωπαϊκή
Ένωση να παίζει έναν σημαντικό διεθνή ρόλο. H γηραιά Ευρώπη, όπως εκφράστηκε
πέρυσι, φαίνεται μάλλον να δικαιώνεται στις θέσεις και αντιλήψεις της για τον
πόλεμο στο Ιράκ και την τρομοκρατία. H καταπολέμηση της τρομοκρατίας απαιτεί
μια παγκόσμια συμμαχία και όχι απλώς μια «αχαλίνωτη Αμερική» / unbound America
(κατά τη διατύπωση των Ι. Daaddler και J. Linday). Απαιτεί μια ολοκληρωμένη
στρατηγική πολλαπλών μέσων. Απαιτεί επίσης μια πιο ισχυρή Ευρώπη, αν και όπως
έχει επισημανθεί ο… Οσάμα Μπιν Λάντεν είναι ίσως το πρόσωπο που συνέβαλε
περισσότερο στην ισχυροποίηση και ενοποίηση της Ευρώπης μετά τον Z. Ντελόρ!
(«The Guardian», 15.3.2004)

Ο Π. K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και
Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών.