Aστυνομικοί – φιλολογία

Πολύ μικρός και έτρεμα τον αστυνόμο. Έφταιγε το φόβητρο το εφευρημένο από τις
μητέρες της μεταπολεμικής Ελλάδος «φάε, θα σε δώσω στον αστυνόμο»; Ο τρόμος
της μετεμφυλιακής Ελλάδος «φύγε, έρχεται ο αστυνόμος»; Και τα δύο μαζί κι άλλα
πολλά; Πάντως στο άκουσμα και μόνο της λέξης (την οποία και επανέλαβα τρις,
προηγουμένως, ίσως και για να την ξορκίσω) μια τρεμούλα κι ένα ρίγος
διαπερνούσε την τρυφερή σπονδυλική μου στήλη.

Αργότερα, νέος στη δικτατορία, ένα πηλήκιο και μόνο ήταν αρκετό για να το
βάλουμε στα πόδια. Επήλθε δε και η μετατροπή της λέξης αστυνόμος σε «μπάτσος»,
στον ενικό αριθμό, στον δε πληθυντικό «μπάτσοι», το ακολουθούσαν απαραίτητα,
ως συνώνυμες και οι λέξεις «γουρούνια», «δολοφόνοι». Με το ξέσπασμα του
«σοσιαλισμού» στην Ελλάδα του ’81 άρχισε σιγά σιγά και η απομυθοποίηση του
φόβητρου – αστυνομοκράτη και ο εκπεσμός του στη σημίτεια εποχή σε «μπάτσο
συνδικαλιστή», ιδιότητα που του στοίχισε όχι μόνο να διαδηλώνει σαν τον
τελευταίο συνδικάλα, αλλά και να έρχεται σε σύγκρουση με το ίδιο του το Σώμα.
Κυριολεκτικά και μεταφορικά. Είδαμε στιγμές απείρου κάλλους «μπάτσος εναντίον
μπάτσου», επίσης αστυνομικό, χτυπημένο από συνάδελφό του καταστολέα, να
δείχνει το ματωμένο του το πρόσωπο και να λέει φάτσα κάρτα στο καντράν «αυτό
το αίμα είναι δικό τους και δικό μας».

Αυτά με την Αστυνομία και τους αστυνομικούς. Με τα αστυνομικά, τώρα, είχα άλλη
σχέση. Εκεί ο μπάτσος ήταν πιο διεθνής, ήταν πιο ντετέκτιβ. Ο Ηρακλής Πουαρώ,
η Μις Μαρπλ, αλλά και ο δικός μας υπαστυνόμος Μπέκας ήταν πλάσματα που με
συντρόφευαν κάτι καλοκαιρινά μεσημέρια, σε εποχές προ αιρκοντίσιον, όπου ώρες
διάβαζα μέχρι τελικής πτώσεως προσπαθώντας να εξιχνιάσω φόνους και δολοφονίες.
Πάντα όμως με μια αίσθηση ότι διαβάζω «αστυνομικά». Κάτι ελαφρύ και ανώδυνο,
με δύο στάλες αδρεναλίνη. Ενδιαφέρων συνδυασμός. Με λίγα λόγια, δηλαδή,
πίστευα ακράδαντα πως άλλο το «αστυνομικό» όπως το γνώρισα εγώ ως Σώμα και ως
κράτος κι άλλο το «αστυνομικό» που το διάβαζα ως μυθιστόρημα.

Μέχρι προχθές, που θέλοντας να ξεφύγω από τη μετεκλογική ασημαντολογία άνοιξα
ένα «αστυνομικό» να πέσω μέσα να ησυχάσω.

Ο τίτλος δελεαστικός «Ο Τσε αυτοκτόνησε» και ο συγγραφέας, ο Πέτρος ο
Μάρκαρης, γνωστός από τη θεατρική γραφή του. Δεν είναι μόνο ότι με συνεπήρε
από την πρώτη τη σελίδα, δεν είναι ότι κόλλησε στα χέρια μου και δεν το άφησα
παρά μόνο όταν το τελείωσα, είναι ότι αυτό που έψαχνα καιρό σε άλλα χωράφια
εδώ ανθίζει, θάλλει και καρποφορεί, ώριμους καρπούς και ζουμερούς. Αυτή η
Ελλάδα του «αστυνόμου» και της «φιλολογίας» του, αυτή η διπλή και όλως διόλου
αντίθετη ιδιότητα που ευδοκιμεί από καταβολής της φυλής, τόσο ανάγλυφη και
τόσο ζωντανή. Στο βιβλίο πρωταγωνιστεί το «Εμφύλιο» σε όλες του τις μορφές και
με όλες του τις σημασίες. Είναι απίστευτο το πώς μπορεί να καταφέρει ένας
συγγραφέας να αποτυπώσει, χωρίς να χάνει τίποτα από την ένταση και την πλοκή
ενός καθαρού αστυνομικού μυθιστορήματος, ανθρώπους, συμπεριφορές, ιστορικά
γεγονότα, πολιτικούς και πολιτικές. Στιγμές που στιγμάτισαν τον τόπο να
ζωντανεύουν μπροστά σου τρισδιάστατες ολογραφίες και πράγματα που μάταια
αναζητούσες σε άλλες γραφές, εδώ με τη μάσκα του «αστυνομικού» να παίζουν στο
θέατρο της Ιστορίας ένα πανάρχαιο δράμα. Ίσως φαίνομαι υπερβολικός. Συγχωρήστε
την υπερβολή μου (αν υπάρχει), αλλά ίσως, όπως όλοι, το θαύμα ‘ψαχνα αλλού.
Ίσως έψαχνα αφορμή να συμφιλιώσω την «Αστυνομία» με την όποια «φιλολογία» της.