Διώκονται επιστήμονες για 5,6 τ.μ. αρχαίων

Τα ευρήματα της όψιμης αρχαιότητας στου Μακρυγιάννη έχουν καλυφθεί με γεοϋφάσματα, ώστε να περάσουν τα μηχανήματα. Στα σημεία αυτά (ένθετη φωτογραφία) αφαιρέθηκαν αρχαιότητες συνολικού εμβαδού 5,6 τ.μ. (όσο «χωράνε» οι κύλινδροι) για τα υποστυλώματα

Πέντε μόλις μήνες από την έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων και ένα «εθνικό
στοίχημα», ένα νέο μουσείο που θα στεγάσει όχι μόνον τα αριστουργήματα που
βρίσκονται σήμερα στο υπερβολικά μικρό (μόλις 1.300 τ.μ.) Μουσείο της
Ακρόπολης, αλλά και τα Γλυπτά του Παρθενώνα όταν επιστραφούν από τη Βρετανία,
δέχεται ένα ακόμη πλήγμα. Όσοι εδώ και χρόνια εργάζονται για την ανέγερση του
Νέου Μουσείου Ακροπόλεως καλούνται να καθήσουν στο εδώλιο του κατηγορουμένου
για «παράβαση καθήκοντος και καταστροφές αρχαιοτήτων κατά τις εργασίες
αντιστήριξης του κτιρίου». Ήτοι, 5,6 τ.μ. αρχαίων, από τα 3.200 τ.μ. συνολικά
στο χώρο ανέγερσης, στου Μακρυγιάννη! Χάρη σε μηνυτήρια αναφορά του υφυπουργού
Πολιτισμού Πέτρου Τατούλη (όταν ήταν βουλευτής Αρκαδίας της ΝΔ) είναι σήμερα
υπόδικοι, για δύο πλημμελήματα, ανώτατα στελέχη της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας
και εξέχοντες επιστήμονες από την Ελλάδα και το εξωτερικό (όπως ο Ισπανός
αρχιτέκτονας Σαντιάγκο Καλατράβα, ο Ντένις Σαρπ, καθηγητής της Διεθνούς
Ακαδημίας Αρχιτεκτόνων και ο Βολφ-Ντίτερ Χαϊλμάγιερ, διευθυντής του Μουσείου
Βερολίνου -μέλη της επιτροπής αξιολόγησης του διαγωνισμού για το μουσείο).

Έναν ολόκληρο αρχαιολογικό χώρο 3.200 τ.μ. με υστερορωμαϊκά και πρωτοχριστιανικά κτίσματα θα βλέπουν οι επισκέπτες του νέου μουσείου κάτω από τα πόδια τους

«Οι κατηγορούμενοι υπερβαίνουν τους 30», επισημαίνουν νομικοί του Οργανισμού
Ανέγερσης Νέου Μουσείου Ακροπόλεως: «Πρόκειται για το Διοικητικό Συμβουλίου
του ΟΑΝΜΑ, τα μέλη του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου, τα μέλη της
διεθνούς κριτικής επιτροπής, που επέλεξε το αρχιτεκτονικό σχέδιο Τσουμί –
Φωτιάδη, ενώ υπάρχουν νύξεις και κατά του Ιδρύματος Μελίνα Μερκούρη. Όλες οι
ενέργειες που έγιναν είναι απολύτως νόμιμες. Απλώς κάποιοι δεν θέλουν να γίνει
το μουσείο και ανάγουν την διαφωνία τους σε νομική διένεξη και κατόπιν σε
ποινική».

Την παραγγελία για την άσκηση δίωξης εξέδωσε ο αντεισαγγελέας του
Αρείου Πάγου Αν. Καπόλας προς την Εισαγγελία Πρωτοδικών, αφού προηγήθηκε
προκαταρκτική έρευνα ενός έτους. Λίγα 24ωρα μετά την ορκωμοσία του νέου
υφυπουργού, αρμόδιου για θέματα Πολιτισμού Πέτρου Τατούλη. Γεγονός που
προκάλεσε την έκρηξη του προέδρου του Ιδρύματος Ζυλ Ντασσέν, που δήλωνε πως
«αν απαγγελθούν κατηγορίες ζητούμε να συμπεριληφθούμε στους εγκληματίες» και
του τέως υπουργού Πολιτισμού Ευάγγελου Βενιζέλου, που μίλησε για «ενέργειες
που υπονομεύουν ένα μεγάλο στόχο». Από την πλευρά του ο υφυπουργός Πολιτισμού,
Πέτρος Τατούλης, που χθες βρισκόταν στην Τρίπολη και δεν απαντούσε στο
τηλέφωνο για επιπλέον δηλώσεις, υποστήριζε ότι οι μηνυτήριες αναφορές του
«κινήθηκαν στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου στην παρελθούσα
κυβέρνηση».

«Καταντάει, πια, παθογένεια»

Δημήτρης Παντερμαλής: «Σκάβουμε τον λάκκο μας. Αλλά αφού μας αρέσει έτσι…»

«Δεν θέλω το Μουσείο Ακροπόλεως να γίνει γήπεδο αντιπαραθέσεων», λέει στα
«NEA», ο καθηγητής Αρχαιολογίας και πρόεδρος του ΟΑΝΜΑ (Οργανισμού Ανέγερσης
Νέου Μουσείου Ακροπόλεως) Δημήτρης Παντερμαλής. «Πρέπει να υπάρχει ομοφωνία.
Εκείνο που δεν μπορώ να συλλάβω είναι το σκεπτικό αυτής της δίωξης. Καλέσαμε
επώνυμους επιστήμονες από το εξωτερικό για να μας προσφέρουν τη βοήθειά τους
και τους βάζουμε στο σκαμνί; Και για ποιον λόγο; Επειδή αναδεικνύουμε 3.200
τ.μ. αρχαιοτήτων με μοναδικό τρόπο;», συνεχίζει και αφήνει μετά τις τελευταίες
εξελίξεις ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο παραίτησής του από τη θέση του
προέδρου του ΟΑΝΜΑ. «Μάλλον ο κ. Τατούλης έχει κακή πληροφόρηση», επιχειρεί να
δώσει μια ερμηνεία ο κ. Παντερμαλής. «Τη δική μας πλευρά δεν την άκουσε ποτέ.
Ήλπιζα πως κάποτε θα ερχόταν να δει κι εκείνους που παράγουν θετικό έργο.
Νομίζω ότι αν μελετήσει το ζήτημα δεν θα επιμείνει. Το θέμα του μουσείου δεν
μπορεί να προσεγγίζεται ελαφρά τη καρδία. Είναι μείζον θέμα και επείγουσα
ανάγκη 150 ετών! Αυτή τη στιγμή έχουμε ένα μουσείο όνειδος γεμάτο
αριστουργήματα. Οπουδήποτε στον κόσμο, είτε κράτος, είτε ιδιώτης είχε έστω και
μερικά από αυτά τα έργα, δεν υπήρχε περίπτωση να μη τους διαθέτει από μία
αίθουσα. Και εμείς διαθέτουμε για την κάθε αρχαϊκή κόρη της Ακρόπολης ένα
τ.μ., όσο η τουαλέτα ενός αεροπλάνου. Ντρέπομαι. Εδώ και τριάντα χρόνια
κουβεντιάζουμε για τη θέση του νέου μουσείου. Πάλι από την αρχή; Καταντάει,
πια, παθογένεια».

«Θα καταλήξει σκουπιδότοπος»

Χαράλαμπος Μπούρας

«H θέση για την ανέγερση του Νέου Μουσείου Ακροπόλεως είχε ορισθεί από τον
αείμνηστο Κωνσταντίνο Καραμανλή και πρόκειται για μια άκρως εύστοχη επιλογή.
Το ξέρει αυτό η Νέα Δημοκρατία; Το θυμάται;», αναρωτιέται ο καθηγητής Ιστορίας
της Αρχιτεκτονικής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Χαράλαμπος Μπούρας, που
είναι συνάμα και το μακροβιότερο μέλος του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου.
«Μένω κατάπληκτος και αισθάνομαι υπερήφανος που βρίσκομαι συγκατηγορούμενος με
όλους αυτούς τους ανθρώπους», συνεχίζει, «διότι ούτε καταστράφηκαν ούτε
καταστρέφονται αρχαία. Αντιθέτως, θα δημιουργηθεί ένας χώρος απολύτως
προστατευόμενος και επισκέψιμος. Τα τελευταία χρόνια κατασπαταλήθηκαν σε
νομικές διαδικασίες χωρίς νόημα. Αν δεν γίνει εκεί το μουσείο, ο χώρος θα
καταλήξει σε σκουπιδότοπο. Αυτό θέλουν;».

«Χρειάζονται δέκα χρόνια για να έχουμε άλλο μουσείο»

«Εξεπλάγημεν, όταν μάθαμε για την ποινική δίωξη», λέει η αρχαιολόγος Άλκηστις
Χωρέμη, διευθύντρια της A’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και
μέλος της διεθνούς επιτροπής αξιολόγησης του διαγωνισμού για την ανέγερση του
μουσείου. «Θεωρούσαμε ότι η υπόθεση είχε μπει στο αρχείο».

«Είναι οξύμωρο», σχολίαζε η τέως γενική γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού
και πρόεδρος του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου Λίνα Μενδώνη. «Το
υπουργείο δεν έχει ξεκάθαρη θέση, ενώ την Παρασκευή θα γίνει στο ΣτΕ η
τελευταία συζήτηση για το μουσείο. Όταν διαλύθηκαν τα αρχαία για την διάνοιξη
του σταθμού του Μετρό στην Ακρόπολη – αρχαιότητες ανάλογες με εκείνες του
οικοπέδου Μακρυγιάννη – πού ήταν τότε όλοι εκείνοι που μάχονται σήμερα για τα
5,6 τ.μ. αρχαιοτήτων που αποδομούνται;»

Θα έχει επιπτώσεις η ποινική δίωξη στην εξέλιξη των εργασιών; «Καμία»,
απαντούν οι νομικοί εκπρόσωποι του ΟΑΝΜΑ. «Το χρονοδιάγραμμα συνεχίζεται όπως
έχει προγραμματιστεί. Σε περίπτωση που η έκβαση στο ΣτΕ είναι μέχρι τέλους
θετική, τότε η νομιμότητα του μουσείου θα είναι οριστικά αναμφισβήτητη».

«Αν η ποινική δίωξη πάρει τον δρόμο της και αρχίσει η διαδικασία νέας επιλογής
χώρου, χρειάζονται δέκα χρόνια για να έχουμε μουσείο υπό τις καλύτερες
συνθήκες. Και πού θα γίνει; Εκτός πόλης; Αν το θέλουμε στο ιστορικό κέντρο,
υπάρχει χώρος;», λέει η κ. Μενδώνη.

«Πιστεύω πως αν ο κ. Τατούλης ενημερωθεί, θα πεισθεί και θα αναθεωρήσει τις
απόψεις του, διότι θα διαπιστώσει πως δεν έγινε ούτε ένα βήμα χωρίς
τεκμηριωμένες μελέτες και γνωμοδοτήσεις των αρμοδίων οργάνων και επιτροπών»,
υποστηρίζει και η διευθύντρια της A’ Εφορείας Αρχαιοτήτων Άλκηστις Χωρέμη.

* Σε χθεσινό της δημοσίευμα με τίτλο «Οι Έλληνες σταματούν το μουσείο
των Ελγινείων»η βρετανική εφημερίδα «Daily Telegraph» φιλοξενεί δηλώσεις του
αρχιτέκτονα του μουσείου, Μπερνάρ Τσουμί: «Ακόμη και ο ίδιος ο Παρθενώνας
χτίστηκε στη θέση ενός μικρότερου ναού. Οι πόλεις χτίζονται πάνω σε κατάλοιπα
παλαιότερων. Έτσι πρέπει να γίνεται. Διαφορετικά θα έπρεπε να ζούμε σε χωριό
Ινδιάνων αντί για τη Νέα Υόρκη».

«Καταστροφή» σε ποσοστό 0,175%!

Μόλις 5,6 τ.μ. αρχαιοτήτων, από ένα σύνολο 3.200 τ.μ. είναι εκείνα που
αποδομούνται για να τοποθετηθούν τα υποστυλώματα του μουσείου, δηλαδή περίπου
το 0,175%. «Πρόκειται για θεμελιώσεις τοίχων, τμήματα οχετών και λιγοστούς
σμιλεμένους λίθους, που χρονολογούνται στην όψιμη αρχαιότητα και είναι πολύ
χαμηλής ποιότητας», εξηγεί ο κ. Παντερμαλής. «Ακόμη κι αυτά όμως δεν υπέστησαν
ουδεμία καταστροφή. Αποδομήθηκαν και μεταφέρθηκαν σε αποθήκες». Για να μειωθεί
δε, το οποιοδήποτε πρόβλημα το κτίριο του νέου μουσείου μετατοπίστηκε από τα
αρχικά σχέδια κατά 2 μ. «Αν θέλει πάντως να ξηλώσει κανείς αρχαία δεν
χρειάζονται έξι χρόνια ανασκαφής, δέκα αρχαιολόγοι, 360 τόμοι ημερολογίου και
δεκάδες χιλιάδες σχέδια. Ξεπερνάμε το όριο της λογικής».

«Αν αποφασιστεί να διατηρηθούν τα ευτελούς κατασκευής αρχαία, χωρίς να
κατασκευαστεί το μουσείο, δεν πρέπει να γίνει ένα στέγαστρο ανάλογο με εκείνο
στο Ακρωτήρι της Θήρας;», θέτει το ερώτημα η η τέως γενική γραμματέας του
υπουργείου Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη. «Δεν θα χρειαστεί και πάλι να γίνουν
κάποιοι πάσσαλοι αναλόγου διαμέτρου για να το στηρίξουν, οπότε δεν θα
απομακρυνθούν κάποιες αρχαιότητες;».

Ιστορίες καθυστερήσεων

Οι δύο πρώτοι διαγωνισμοί για το νέο μουσείο ήταν πανελλήνιοι έγιναν το 1976
και το 1979 και αφορούσαν στο συγκεκριμένο οικόπεδο, αλλά απέβησαν άκαρποι. Ο
τρίτος διαγωνισμός (1989-90) ήταν διεθνής. Συμμετείχαν 438 αρχιτεκτονικά
γραφεία και νικητές αναδείχθηκαν οι Ιταλοί Μανφρέντι Νικολέτι και Λούτσιο
Πασαρέλι. Τον Σεπτέμβριο του 1993, όμως το ΣτΕ ακύρωσε τον διαγωνισμό ύστερα
από προσφυγή του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων. Μετά την ίδρυση του Οργανισμού
Ανέγερσης Νέου Μουσείου Ακροπόλεως (νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου,
εποπτευόμενο από το υπουργείο Πολιτισμού) ακολούθησε διεθνής διαγωνισμός το
καλοκαίρι του 2000, που ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2001 με την συμμετοχή
12 υποψηφίων ομάδων. Το α’ βραβείο απέσπασαν ο Ελβετός αρχιτέκτονας Μπερνάρ
Τσούμι με τον Έλληνα συνάδελφό του Μιχάλη Φωτιάδη. Ακολούθησαν 35 δικαστικές
προσφυγές κατά του μουσείου και η μηνυτήρια αναφορά Τατούλη…

Εκκρεμούν 35 δίκες

«Έχει προκληθεί σκοπίμως ένα νομικό χάος γύρω από το μουσείο», εξηγούν
νομικοί εκπρόσωποι του Οργανισμού Ανέγερσης Νέου Μουσείου Ακροπόλεως. «Αυτή τη
στιγμή υπάρχουν ανοιχτές 35 δίκες από εκείνους που αντιστρατεύονται το
μουσείο, εκτός των υποθέσεων απαλλοτρίωσης, που έχουν ως σκοπό να ασκήσουν
πιέσεις ώστε να καθυστερήσει ή να ματαιωθεί το έργο και να προκαλέσουν
εντυπώσεις. Όλες τους όμως δεν έχουν αυτοτέλεια. Είναι υποτελείς στη βασική
διαφορά που θα εκδικαστεί την Παρασκευή από το ΣτΕ, στο αν δηλαδή επιτρέπεται
να ανεγερθεί μουσείο με το συγκεκριμένο αρχιτεκτονικό σχέδιο, πλησίον
αρχαιοτήτων. Το ΣτΕ έχει μέχρι στιγμής επιτρέψει σταδιακά την εξέλιξη των εργασιών».