Aσφαλιστικό, εργασιακά και μισθοί, αγκάθια για τη νέα κυβέρνηση

Πιέσεις, για να δώσει άμεσα απαντήσεις σχετικά με τις προθέσεις της στα καυτά
θέματα του ασφαλιστικού, της εισοδηματικής πολιτικής και της αγοράς εργασίας,
αναμένεται να δεχθεί κατά το αμέσως προσεχές διάστημα η κυβέρνηση, παρά το
γεγονός ότι η ίδια εμφανίζεται να θέλει να μεταθέσει τη σχετική ατζέντα για το
φθινόπωρο.

Οι πιέσεις θα προέλθουν τόσο από το εσωτερικό μέτωπο όσο και από τις
Βρυξέλλες. Θα είναι, δε, εξαιρετικά δύσκολο να δοθούν καθησυχαστικές
απαντήσεις, καθώς θα έχει ανοίξει παράλληλα – με πρωτοβουλία της ίδιας της
κυβέρνησης – το θέμα της δημοσιονομικής απογραφής και της διεύρυνσης των
δημοσιονομικών ελλειμμάτων.

H νέα συλλογική σύμβαση

Τη μοιραία στροφή από τις εξαγγελίες στην πραγματικότητα της άσκησης εξουσίας
αναμένεται να σηματοδοτήσει ο ιδιωτικός τομέας που περνά σε φάση
κινητοποιήσεων, με τις διαπραγματεύσεις για την υπογραφή νέας γενικής
συλλογικής σύμβασης εργασίας. Όπως είναι γνωστό, η ΓΣΕΕ διεκδικεί αυξήσεις
μισθών 8%, ποσοστό που έχει λογική – ως διαπραγματευτική βάση -, αν ληφθούν
υπόψη η εισοδηματική πολιτική της προηγούμενης κυβέρνησης και οι εξαγγελίες
της για το μέλλον.

Ο πρώην υπουργός Οικονομίας N. Χριστοδουλάκης είχε υποσχεθεί ότι οι αυξήσεις
στο Δημόσιο θα είναι ίσες με τον πληθωρισμό συν το μισό της αύξησης του ΑΕΠ.
Έτσι, αν υποθέσουμε ότι ο πληθωρισμός φέτος θα κινηθεί στο 3,5% και το ΑΕΠ θα
αυξηθεί κατά 5% (λόγω και των Ολυμπιακών Αγώνων), οι αυξήσεις θα έπρεπε να
κυμαίνονται στο 6%. Ο ιδιωτικός τομέας κατά παράδοση βασίζει τις συμφωνίες του
για τους μισθούς στο μήνυμα που παίρνει από την εισοδηματική πολιτική του
Δημοσίου.

Προς το παρόν, όμως, η νέα κυβέρνηση δεν έχει ξεκαθαρίσει τις προθέσεις της
για την εισοδηματική πολιτική. Το ερώτημα είναι αν θα μπορέσει να αποφύγει να
δώσει έστω και μια γενική κατεύθυνση, την ώρα που θα «βράζει» ο τόπος με τις
διαπραγματεύσεις της συλλογικής σύμβασης του ιδιωτικού τομέα.

Για το ασφαλιστικό

Για το ασφαλιστικό το καμπανάκι θα χτυπήσουν οι Βρυξέλλες με δύο αφορμές το
προσεχές διάστημα. H πρώτη θα είναι η Σύνοδος Κορυφής της 25ης – 26ης Μαρτίου,
οπότε θα συζητηθεί και το ασφαλιστικό, στο πλαίσιο των διαρθρωτικών αλλαγών
που είναι το βασικό θέμα κάθε εαρινού συμβουλίου. Έχει σημασία ότι ήδη οι
υπουργοί Οικονομίας, στο τελευταίο Συμβούλιό τους, στο πλαίσιο της
προετοιμασίας της Συνόδου Κορυφής, υποστηρίζουν ότι πρέπει να δοθούν κίνητρα
για να αυξηθεί η πραγματική ηλικία συνταξιοδότησης των εργαζομένων.
Υπενθυμίζουν, μάλιστα, σχετικά συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής της
Βαρκελώνης, σύμφωνα με τα οποία ώς το 2010 πρέπει να αυξηθεί το όριο αυτό κατά
5 χρόνια. Ήδη, ορισμένα κράτη-μέλη έχουν πάρει μέτρα προς την κατεύθυνση αυτή,
όχι όμως και η Ελλάδα, η οποία θα κληθεί να διανύσει την απόσταση αυτή μέσα
στα επόμενα 6 χρόνια.

Εξάλλου, η επισήμανση ότι πρέπει να αναμορφωθεί το ασφαλιστικό σύστημα στην
Ελλάδα θεωρείται βέβαιο ότι θα περιέχεται και στο πλαίσιο της εαρινής έκθεσης
της Κομισιόν για την οικονομία, που αναμένεται στις 7 Απριλίου. H επισήμανση
επαναλαμβάνεται παγίως το τελευταίο διάστημα και είναι μάλλον βέβαιο ότι θα
αναδειχθεί σε μείζον θέμα και αυτή τη φορά, ιδίως καθώς θα έχει ανοίξει, εν τω
μεταξύ και το ζήτημα της διεύρυνσης του ελλείμματος.

H αγορά εργασίας

Ανάλογη είναι η εικόνα και στο θέμα της αγοράς εργασίας, για την οποία πηγές
του υπουργείου Οικονομίας έσπευδαν να κλείσουν τη συζήτηση, την επομένη που
την είχε ανοίξει ο κ. Αλογοσκούφης, για τον φόβο πιθανών αντιδράσεων. Τέτοιοι,
φόβοι, όμως, δεν διακατέχουν τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία
αναμένεται να αναφερθεί και πάλι, στην ανοιξιάτικη έκθεσή της για την
οικονομία, στην ανάγκη πιο ευέλικτης αγοράς εργασίας. Αλλά και στο εσωτερικό
μέτωπο, κατά την επικείμενη συνάντηση των κοινωνικών εταίρων, που έχει
συγκαλέσει ο υπουργός Οικονομίας, είναι πιθανό να τεθεί ένα τέτοιο θέμα, εκτός
αν η ηγεσία του ΣΕΒ προτιμήσει να το μεταθέσει για αργότερα, δίνοντας περίοδο
χάριτος στη νέα κυβέρνηση.

Οπωσδήποτε, όμως, για τα τρία αυτά θέματα, όπως και για το θέμα των αυξήσεων
των συντάξεων και τις άλλες κοινωνικές παροχές που έχει υποσχεθεί η κυβέρνηση
δύσκολα θα μπορέσει να κρατήσει κλειστά τα χαρτιά της για πολύ καιρό ακόμη,
όπως φιλοδοξεί.

Οι αποκρατικοποιήσεις

Τέλος, ασφυκτική θα είναι η πίεση και για την προώθηση των αποκρατικοποιήσεων,
καθώς τη διεύρυνση των ελλειμμάτων θα ακολουθήσει ανάλογη μεγέθυνση του
δημοσίου χρέους. Καθώς, όμως, η Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιβάλλει
σταδιακή αποκλιμάκωση του δημοσίου χρέους, η κυβέρνηση θα κληθεί να ξεκινήσει
αγώνα δρόμου για την επιτάχυνση των αποκρατικοποιήσεων, ώστε να εξασφαλισθούν
τα απαιτούμενα για τον σκοπό αυτό έσοδα.

Επικίνδυνος δρόμος η αναθεώρηση του ελλείμματος

Τα περιθώρια κινήσεων που θα έχει η νέα κυβέρνηση, συνδέονται άμεσα με την
πορεία του προϋπολογισμού, για τον οποίο το σκηνικό είναι πλέον ρευστό. Όπως
προκύπτει από τις μέχρι στιγμής πληροφορίες και ενδείξεις, το υπουργείο
σκοπεύει να αναθεωρήσει σε πρώτη φάση τα στοιχεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού
του 2003, οδηγώντας το έλλειμμα επικίνδυνα κοντά στο όριο του 3% του ΑΕΠ, πέρα
από το οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση επιβάλλει κυρώσεις. Για το 2004 δεν έχει ακόμη
αποσαφηνισθεί αν θα αναθεωρηθεί ο προϋπολογισμός ή θα μείνει ως έχει,
καταβάλλοντας προσπάθεια να περιοριστούν οι αποκλίσεις.

Όπως και αν εξελιχθεί, όμως, η υπόθεση αυτή της απογραφής της δημοσιονομικής
κατάστασης είναι βέβαιο ότι οι υπηρεσίες στις Βρυξέλλες θα τεθούν σε εγρήγορση
και θα ζητήσουν από την κυβέρνηση να προσέξει για να μη διολισθήσει σε
καθεστώς υπερβολικού ελλείμματος. Είναι, επομένως, προφανές, ότι τα περιθώρια
που θα έχει η κυβέρνηση από φέτος κιόλας να ασκήσει πολιτική παροχών, θα είναι
ουσιαστικά από πολύ περιορισμένα έως ανύπαρκτα.

Αυτοί οι περιορισμοί θα υπαγορεύσουν, ασφαλώς, τόσο την εισοδηματική πολιτική
που θα ακολουθήσει όσο και τον ρυθμό, με τον οποίο θα τηρήσει τις προεκλογικές
της υποσχέσεις για αυξήσεις στις συντάξεις του ΟΓΑ και του ΕΚΑΣ. Επίσης, οι
ίδιοι περιορισμοί θα καθοδηγήσουν τη φορολογική μεταρρύθμιση, για την οποία
μέχρι στιγμής έχει ανακοινωθεί ότι θα περιλαμβάνει μόνο ελαφρύνσεις. Κάτι που
δύσκολα θα εφαρμοσθεί στην πράξη, αν δεν εξασφαλισθούν παράλληλα άλλες πηγές
εσόδων.