Έχτισαν ποτίστρα με το Aνάθεμα!

«Τις κοίταζα ξανά και ξανά, και δεν πίστευα στα μάτια μου. Τις άγγιζα, τις
καθάριζα και με έπιασε δέος όταν, μετά τον πρώτο ενθουσιασμό, συνειδητοποίησα
τι είχα ανακαλύψει».

«Κοινότης Κυπαρισσίου». Κοινότης Φερρών Έβρου, Κοινότης Ζευγολατιού Μεσσηνίας. «Οι κοινότητες της… μισής Ελλάδας έριχναν η μία μετά την άλλη το ανάθεμα στον Βενιζέλο», λέει η καθηγήτρια Ιππασίας κ. Ελισάβετ Στραβάτου – Αραχωβίτου.

Ήταν ένα απόγευμα πριν από δέκα ημέρες όταν η κ. Ελισάβετ Στραβάτου –
Αραχωβίτου, καθηγήτρια Ιππασίας στο Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής του
Πανεπιστημίου Αθηνών, καθώς πήγαινε να παραδώσει το τακτικό της μάθημα στους
φοιτητές, στο Κέντρο Εκπαίδευσης Ιππασίας στο Γουδί, βρέθηκε πρόσωπο με
πρόσωπο με την ίδια την Ιστορία.

Ανακάλυψε τυχαία τις πλάκες της… κατάρας ή του Αναθέματος κατά του
Ελευθερίου Βενιζέλου. «Με αυτές κατασκευάστηκε η ποτίστρα του στάβλου. Τις
είχαν γυρίσει ανάποδα και είχαν φτιάξει την πλακόστρωση του χώρου όπου
πήγαιναν για δεκαετίες τα άλογα για να πιουν νερό», εξηγεί η καθηγήτρια. «Με
το πέρασμα του χρόνου τα μεγάλα αυτά πλακάκια άρχισαν να κουνιούνται. Το…
μοιραίο απόγευμα, εκεί που στεκόμουν πάνω τους, αναποδογύρισε ένα που έγραφε
“Κοινότης Κυνουρίας”. Αναποδογύρισα με τα ίδια τα χέρια μου και τα άλλα και
είδα μπροστά μου να ξετυλίγεται ένα κεφάλαιο της νεώτερης ιστορίας».

Μελανή σελίδα

Το Ανάθεμα θεωρείται μία από τις πιο μελανές σελίδες της ιστορίας της
Εκκλησίας της Ελλάδος. Όλα έγιναν στις 12 Δεκεμβρίου 1916. Τότε ήταν που οι
Μητροπολίτες πολλών περιοχών της Ελλάδας διακήρυτταν από τον άμβωνα λόγους
γεμάτους μίσος για τον Εθνάρχη. Οι περισσότεροι από αυτούς προχώρησαν στο
ανάθεμα ή την κατάρα τους προς τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Οι πέτρες του
Αναθέματος έφθασαν στην Αθήνα και ρίχτηκαν στο Πεδίον του Άρεως – εκεί όπου
σήμερα βρίσκεται το άγαλμα της Αθηνάς.

Από τότε κανείς δεν είχε ασχοληθεί με το τι απέγιναν οι πέτρες αυτές. «Όπως
μας εξήγησαν καθηγητές και ιστορικοί στους οποίους απευθυνθήκαμε, οι πέτρες
είχαν μαζευτεί και είχαν στοιβαχτεί για κάποια χρόνια στις βασιλικές
αποθήκες». Κάποια στιγμή που δεν μπορεί να προσδιοριστεί – και πάντως προς το
τέλος της δεκαετίας του ’30 – δημιουργήθηκαν οι βασιλικοί στάβλοι στο Γουδί.
Για την κατασκευή τους χρησιμοποιήθηκαν υλικά που μέχρι τότε ήταν θαμμένα στις
βασιλικές αποθήκες – μεταξύ των οποίων και οι… πέτρες του Αναθέματος.

«Το γεγονός της ύπαρξης των πλακών ήταν γνωστό, τουλάχιστον στον Στρατό»,
εξηγεί η κ. Στραβάτου-Αραχωβίτου. «Όπως μάθαμε, στα αρχεία της παράδοσης
παραλαβής του χώρου από το παλάτι στον στρατό υπήρχε λεπτομερής αναφορά στις
πέτρες. Αλλά κανείς δεν ενδιαφέρθηκε από τότε». Όπως εξηγεί η καθηγήτρια «ο
χώρος στο Γουδί έχει έντονο ιστορικό χαρακτήρα». Πρόκειται για μια έκταση 70
στρεμμάτων, στην οποία στεγάζεται σήμερα το Κέντρο Εκπαίδευσης Ιππασίας.
Ωστόσο, αυτό θα μεταφερθεί στις νέες εγκαταστάσεις του Ιπποδρόμου, στο
Μαρκόπουλο, μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες.

Κατά καιρούς έχουν διατυπωθεί διάφορες προτάσεις για την αξιοποίηση του χώρου
από τον Σεπτέμβριο. Από το να γίνει γκαράζ για τα αυτοκίνητα της Προεδρίας της
Δημοκρατίας μέχρι γήπεδο του Παναθηναϊκού. «Εγώ θα έλεγα να δημιουργηθεί ένα
Μουσείο Αλόγου και να εκτεθούν, μεταξύ άλλων, και οι πέτρες του Αναθέματος»,
λέει η κ. Στραβάτου-Αραχωβίτου.

«Ο φονεύων βενιζελικόν δεν φονεύει άνθρωπον»

H ποτίστρα. Με τις πλάκες του αναθέματος κατά του Ελευθερίου Βενιζέλου κατασκευάστηκε η ποτίστρα των στάβλων στο Γουδί. «Τις είχαν γυρίσει ανάποδα και είχαν φτιάξει την πλακόστρωση του χώρου όπου πήγαιναν για δεκαετίες τα άλογα για να πιουν νερό», εξηγεί η καθηγήτρια Ιππασίας κ. Ελισάβετ Στραβάτου – Αραχωβίτου.

H αφετηρία των πολιτικών γεγονότων που οδήγησαν στη διατύπωση της
κατάρας από αρκετούς Μητροπολίτες και κληρικούς της Πελοποννήσου και της
Στερεάς Ελλάδας, αρχίζει στις 16 Αυγούστου 1916. Τότε εκδηλώνεται το κίνημα
της Εθνικής Αμύνης στη Θεσσαλονίκη που το υποστηρίζει ο συμμαχικός στρατός, ο
οποίος έχει στο μεταξύ αποβιβαστεί στην πρωτεύουσα της Μακεδονίας. Ο Βενιζέλος
έπειτα από τους αρχικούς δισταγμούς του τάσσεται με το κίνημα και στις 26
Σεπτεμβρίου μεταβαίνει στα Χανιά, όπου και σχηματίζει προσωρινή κυβέρνηση με
αρχικά μέλη τον ναύαρχο Κουντουριώτη και τον στρατηγό Δαγκλή και από εκεί
μεταβαίνει στη Θεσσαλονίκη. Στην απόφαση του Βενιζέλου συνετέλεσε και η
εισβολή των Γερμανοβουλγάρων στην Ανατολική Μακεδονία και η αιχμαλωσία και
μεταφορά στη Γερμανία του Δ’ Σώματος Στρατού με την ανοχή της φιλοβασιλικής
κυβέρνησης.

Στις 11 Νοεμβρίου 1916 η ολοκληρωμένη προσωρινή κυβέρνηση κήρυξε τον πόλεμο
στην «κυβέρνηση των… Αθηνών», όπως την αποκαλούσαν. H Ελλάδα είχε κοπεί, στα
δύο: από τη μια μεριά «το κράτος της Θεσσαλονίκης» που περιελάμβανε τη
Μακεδονία, την Κρήτη και τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, αποφάσισε να
διενεργηθεί στρατολογία σε μεγάλη κλίμακα και οργάνωσε τη μεραρχία του
Αρχιπελάγους και κατόπιν τις μεραρχίες Κρήτης και Σερρών. Από την άλλη μεριά,
η κυβέρνηση των Αθηνών αντιπαρατασσόταν στους οπαδούς του Βενιζέλου με τους
απολυθέντες στρατευσίμους («επιστράτους») που είχε οργανώσει ο Ιωάννης Μεταξάς
σε παρακρατικές ομάδες. Στην προσπάθεια των Συμμάχων να θέσουν υπό τον έλεγχό
τους τη Νότια Ελλάδα, τα γαλλικά θωρηκτά μπήκαν στον Πειραιά και αποβίβασαν
3.000 άνδρες, ενώ βομβάρδισαν περιοχές της Αθήνας γύρω από το Στάδιο και κοντά
στα Ανάκτορα.

H επέμβαση των γαλλικών δυνάμεων εξαγρίωσε τους αντιβενιζελικούς, που
κατηγόρησαν τους αντιπάλους των ως προδότες και ο εθνικός διχασμός έφθασε στο
απόγειό του. «Ο φονεύων βενιζελικόν δεν φονεύει άνθρωπον», διεκήρυτταν. Τότε
διατυπώθηκε και «η κατάρα κατά του Βενιζέλου».