«H γενετική έρχεται· το ζήτημα είναι σε ποιο πλαίσιο»

«Θα σας φάω!». Οικολόγοι φουσκώνουν ένα γιγάντιο μπαλόνι – μεταλλαγμένη ντομάτα στο Βερολίνο. Δεξιά, ο καθηγητής Κλάους – Ντίτερ Γιάνι

«H γενετική έρχεται, δεν υπάρχει αμφιβολία. Δεν θα μπορούσαμε να την
αποτρέψουμε. Το πρόβλημα δεν είναι εάν θα κάνουμε χρήση της γενετικής, αλλά σε
ποιο πλαίσιο». Αυτό λέει σε συνέντευξή του στα «NEA» ο καθηγητής Κλάους –
Ντίτερ Γιάνι, διευθυντής του Τμήματος Μοριακής Βιολογίας στο Ίδρυμα
Διατροφικών Ερευνών της Καρλσρούης.

Στην Ευρωπαϊκή ΈΕνωση ισχύει σήμερα μί οδηγία για τις γενετικές καλλιέργιες.
Απουσιάζει όμως μία εξίσου, αν όχι περισσότερο, σημαντική οδηγία για τα όρια
της γενετικής μετάλλαξης στον σπόρο. Τα προτεινόμενα όρια είναι 0.3, 0.5, 0.7.
Αλλά και τότε, επισημαίνουν ειδικοί, στο τέλος της παραγωγικής αλυσίδας θα
υπήρχε, π.χ. στο ψωμί, μία γενετική επιβάρυνση 1,5%. Ο δρ Γιάνι θεωρεί
ενδεδειγμένο ένα «πρακτικό όριο» για την κάθε ομάδα φυτών: η πατάτα χρειάζεται
άλλη μεταχείριση από το καλαμπόκι ή τα δημητριακά. «Εκείνο που δεν είναι
πρακτικό είναι ένα μηδενικό όριο. Αυτό ούτε υπάρχει ούτε μπορεί να τηρηθεί
απόλυτα».

Θεσπίζονται λοιπόν όρια γενετικής πρόσμειξης και υποχρέωση αναγραφής για τα
φυτά, αλλά όχι για το κρέας ζώων που εκτρέφονται με γενετικά μεταλλαγμένες
τροφές. Εκεί τελειώνει και η ελευθερία επιλογής του καταναλωτή; «Πρόκειται για
πολιτική απόφαση. Αυτός ήταν ο συμβιβασμός που βρήκε η πολιτική», σημειώνει ο
δρ Γιάνι. «Διαφορετικά θα έπρεπε να επιβληθεί η υποχρέωση αναγραφής για το
80-90% των τροφίμων. Επί της ουσίας, λοιπόν, δεν υπάρχει ελευθερία επιλογής
μπροστά στο ράφι του σούπερ μάρκετ».

H αποδοχή της γενετικής στα τρόφιμα από το καταναλωτικό κοινό παραμένει πολύ
χαμηλή, μολονότι καθημερινά καταναλώνουμε γενετική. «Όλοι τρώμε σοκολάτες που
περιέχουν λεκιθίνη από γενετικά μεταλαγμένη σόγια. Κανείς δεν ρωτάει, ούτε το
καταλαβαίνει. Αλλά και αυτό είναι γενετική. Όπως και σε ορισμένα λίπη ή
ζαχαρίνες που παράγονται με γενετικά μεταλλαγμένους μικροοργανισμούς. Ποιος
σκέπτεται τη γενετική, όταν παίρνει βιταμίνη C; Κανείς». Και αυτό όμως είναι
«ένα δείγμα αποδοχής».

Πρακτικά, κανένα κράτος της E.E. δεν μπορεί να αποτελέσει «νησίδα» απαλλαγμένη
από γενετική. «Εκτός εάν, ως E.E., αποφασίζαμε ότι δεν θέλουμε τη γενετική. Με
ό,τι αυτό συνεπάγεται, δηλαδή μία μεγάλη οικονομική καθυστέρηση, αλλά και
εξάρτηση. Είναι καθαρά ζήτημα της κοινωνίας να απαντήσει αν τη θέλει ή όχι,
υποστηρίζει ο κ. Γιάνι. «Αλλά θα ήταν σαν να λέγαμε: από αύριο δεν θέλουμε
πλέον αυτοκίνητα».

H γενετική είναι «μία ιδιαίτερη μορφή καλλιέργειας» και η συμβατική
καλλιέργεια «εμπεριέχει γενετική», καταλήγει ο δρ Γιάνι. Σήμερα έχουμε μόνον
τα «αγρονομικά» μεταλλαγμένα προϊόντα, με στόχο την καλύτερη απόδοση και την
ενίσχυση της αντίστασης στα έντομα. Σε μερικά χρόνια θα ακολουθήσει η δεύτερη
ή τρίτη γενιά των μεταλλαγμένων στα ποιοτικά τους χαρακτηριστικά προϊόντων,
που θα στοχεύουν στην προφύλαξη της υγείας ή τον περιορισμό των ασθενειών του
ανθρώπου. Ο καθηγητής Γιάνι είναι πεπεισμένος ότι και εκείνα θα είναι εξίσου
ασφαλή. Άλλωστε, «σε 20-25 χρόνια κανείς δεν θα κάνει πλέον τη διαφοροποίηση».