Σελήνη καλεί… Xιούστον

Περίπου 30 χρόνια μετά την τελευταία επανδρωμένη αποστολή στη Σελήνη, η
εξερεύνηση του Διαστήματος λαμβάνει νέες διαστάσεις. H Σελήνη, αυτό το
μουσειακό κομμάτι του ηλιακού μας συστήματος όπως αρέσκονται να την αποκαλούν
κάποιοι γεωλόγοι, θα αποτελέσει το έδαφος όπου θα κτιστεί η πρώτη βάση για το
ταξίδι του ανθρώπου σε νέους κόσμους.

«Δεν θα μπορέσουμε να ζήσουμε στον Άρη αν δεν μάθουμε να ζούμε πρώτα στο
φεγγάρι», θα πει στην εφημερίδα «The New York Times» ο δρ Άλαν Τρέιμαν,
επιστήμονας στο Σεληνιακό και Πλανητικό Ινστιτούτο του Χιούστον.

Από τον Δεκέμβριο του 1972, που πραγματοποιήθηκε η τελευταία αποστολή με το
διαστημόπλοιο Apollo 17, η NASA παραμέλησε σε μεγάλο βαθμό το φεγγάρι. Μέσα σε
τρεις δεκαετίες, έστειλε μονάχα δύο διαστημοσυσκευές στη Σελήνη. Την
Clementine, που ανίχνευσε ίχνη παγωμένου νερού στον νότιο πόλο του φεγγαριού
και το Lunar Prospector.

Ορισμένοι επιστήμονες προκρίνουν τη δημιουργία μιας βάσης στη Σελήνη ως πρώτο
σταθμό στην πορεία προς τον Άρη. Θεωρούν πως αν βρεθούν υλικά στο Διάστημα ή
στη Σελήνη για να φτιαχθεί εκεί πάνω κάποιο διαστημόπλοιο, το κόστος της
αποστολής θα είναι μικρότερο.

Γεννήθηκε από τη Γη. H αλήθεια πάντως είναι πως το φεγγάρι εξακολουθεί
να ασκεί έντονη γοητεία σε πολλούς επιστήμονες που βρίσκουν διαφόρους λόγους
για να υποστηρίξουν την επιστροφή των διαστημικών αποστολών προς τα εκεί. Πριν
από 4,45 δισεκατομμύρια χρόνια, ένα περιφερόμενο ουράνιο σώμα στο μέγεθος του
Άρη, φαίνεται πως χτύπησε τη νεογέννητη τότε Γη, αποσπώντας της έναν μεγάλο
όγκο πετρωμάτων που αργότερα μετασχηματίστηκε σε Σελήνη. Με μάζα μόλις το 1/8
της γήινης, το φεγγάρι σύντομα πάγωσε μέχρι τον πυρήνα του και κάθε γεωλογική
διαδικασία σταμάτησε.

Εδώ κρύβεται αρκετό… ζουμί. Στη Γη, η συνεχόμενη κίνηση των τεκτονικών
πλακών έχει λειώσει σχεδόν όλα τα επιφανειακά πετρώματα που υπήρχαν μέχρι το
ένα δισεκατομμύριο χρόνια της ζωής της. Αντιθέτως στο φεγγάρι, τα πετρώματα
αυτά βρίσκονται ακόμη στην επιφάνεια του εδάφους. Τα νεώτερα πετρώματα στο
φεγγάρι είναι τόσο παλιά όσο μερικά από τα παλιότερα πετρώματα που έχουν
βρεθεί στη Γη και έχουν ηλικία 3,2 δισεκατομμύρια χρόνια.

H ιδέα για τη δημιουργία μιας βάσης στη Σελήνη κερδίζει συνεχώς έδαφος στους κόλπους της NASA, ύστερα και από τις εξαγγελίες του Αμερικανού προέδρου Τζορτζ Μπους

Ιστορικό αρχείο. «Το φεγγάρι είναι ένα υπέροχο μέρος για να μελετήσει
κανείς την εξέλιξη των γεωλογικών διεργασιών, μιας και αποτελούν ένα
εξαιρετικό συμπλήρωμα του ιστορικού αρχείου που λείπει από τη Γη για εκείνη
την περίοδο», τονίζει ο δρ Πολ Σπούδις, επιστήμονας στο Εργαστήριο
Εφηρμοσμένης Φυσικής του Johns Hopkins. Από την άλλη πλευρά, οι σεληνιακοί
κρατήρες αποτελούν ένα πρώτης τάξεως ημερολόγιο για τις επιδρομές των
μετεωριτών, που πιστεύεται ότι εκείνη την πρώιμη εποχή είχαν καταιγιστικό
ρυθμό.

Οι αστροναύτες που προσεδαφίστηκαν σε 6 διαφορετικές περιοχές της Σελήνης με
τις αποστολές Apollo, έφεραν πίσω στη Γη 843 λίβρες πετρωμάτων. Οι αναλύσεις
έδειξαν πως τόσο στα σεληνιακακά πετρώματα όσο και στα γήινα, υπήρχε
παρεμφερής αναλογία ατόμων οξυγόνου. Αυτό σημαίνει για ορισμένους επιστήμονες
πως τα πετρώματα των δύο ουρανίων σωμάτων έχουν κοινή καταγωγή, έστω κι αν τα
πετρώματα που συνέθεσαν τη Σελήνη μορφοποιήθηκαν αλλού, και στη συνέχεια
εγκλωβίστηκαν από τη βαρύτητα της Γης. Πάντως, από τη χημική σύνθεση των
πετρωμάτων δεν προέκυψαν ενδείξεις για το ότι υπήρχαν κάποτε σημαντικές
ποσότητες νερού στο φεγγάρι, εκτός ίσως από τις πολικές περιοχές.

Αστροναύτες με… τσάπα. Ο δρ Ντέιβιντ ΜακΚέι επιστήμονας στο
Διαστημικό Κέντρο Johnson της NASA, θα ήθελε να δει μια ακόμη επανδρωμένη
αποστολή να πηγαίνει στο φεγγάρι και να πραγματοποιεί γεωτρήσεις σε άλλες
ανεξερεύνητες περιοχές που καταλαμβάνουν συνολική έκταση όση και η Αφρική. «Θα
πρέπει να σκάψουμε ορύγματα βάθους περίπου 30 μέτρων ώστε να εξετάσουμε
λεπτομερώς τα επιφανειακά στρώματα από θρυμματισμένους βράχους και σκόνη, που
είναι γνωστά ως ρεγόλιθοι. Αυτή είναι μια δουλειά που δεν μπορεί να γίνει από ρομπότ.

Βάση – τυφλοπόντικας, από τον φόβο των μετεωριτών

Για να διαπιστωθεί αν υπάρχει παγωμένο νερό στη Σελήνη, πρέπει οι ίδιοι οι αστροναύτες να σκάψουν μεγάλα ορύγματα στις πολικές περιοχές και όχι κάποιο ρομπότ

Όσοι είναι υπέρμαχοι της ιδέας να δημιουργηθεί μια βάση στη Σελήνη,
θεωρούν ότι αυτή θα πρέπει να βρίσκεται θαμμένη τουλάχιστον 3 μέτρα κάτω από
το έδαφος για να προστατεύεται τόσο από την κοσμική ακτινοβολία όσο και από
τις επιθέσεις μικρών μετεωριτών που πέφτουν στο φεγγάρι με ταχύτητα χιλιάδων
χιλιομέτρων την ώρα. Μια σχετική μελέτη που είχε γίνει από τη NASA το 1992 για
τη δυνατότητα δημιουργίας ενός πρόχειρου καταλύματος στο φεγγάρι, έλεγε πως θα
απαιτούνταν τότε περίπου 25 δισεκατομμύρια δολάρια για να κατασκευαστεί στη Γη
και να μεταφερθεί εκεί πάνω με τη βοήθεια ενός πυραύλου Saturn-5. H δυνατότητα
παραμονής των αστροναυτών εκεί δεν θα υπερέβαινε τις 45 ημέρες. Μετά θα έπρεπε
να γυρίσουν πίσω στη Γη. Ένα χρόνο αργότερα, μια συμπληρωματική έρευνα
επεσήμαινε ότι το κόστος γι’ αυτήν την επιχείρηση θα μπορούσε να μειωθεί κατά
5 δισεκατομμύρια δολάρια στην περίπτωση που βρισκόταν οξυγόνο από το υπέδαφος
με σκοπό να χρησιμοποιηθεί για την παρασκευή καυσίμου για το ταξίδι της
επιστροφής.

H κατάλληλη τοποθεσία για τη δημιουργία μιας σεληνιακής βάσης εικάζεται πως θα
ήταν σε κάποια περιοχή του νοτίου πόλου, όπου μπορεί να κρύβεται παγωμένο νερό
στα έγκατα κάποιων κρατήρων. H περιοχή αυτή άλλωστε λούζεται συνεχώς από τις
ακτίνες του ήλιου, με αποτέλεσμα να μπορούν οι ηλιακές κυψέλες της βάσης να
τροφοδοτούνται με την απαραίτητη ενέργεια.

Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου