Zώα ταλέντα στα Mαθηματικά!

Παλιότερα έλεγαν ότι τα Μαθηματικά είναι ένα από τα χαρακτηριστικά τού
ανθρώπου – μαζί με τη γλώσσα – που τον κάνουν να ξεχωρίζει από τα ζώα.
Τελευταία όμως, τα ζώα έχουν βαλθεί να διαψεύσουν αυτή την άποψη, καθώς ολοένα
και περισσότερα πειράματα αποκαλύπτουν πως πολλά είδη έχουν ταλέντο στο
μέτρημα και μπορούν να διακρίνουν ανάμεσα σε μικρότερα και μεγαλύτερα νούμερα.

«Κάθε φορά που οι άνθρωποι λένε ότι τα ζώα δεν μπορούν να κάνουν κάτι, οι
επιστήμονες βρίσκουν πως δεν έχουν δίκιο», λέει στο περιοδικό «New Scientist»
η Αϊρίν Πέπερμπεργκ, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνας και στο
Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (MIT).

Τα πουλιά μετρούν, οι χιμπαντζήδες κάνουν την πράξη της πρόσθεσης, οι σαύρες
αναγνωρίζουν τη διαφορά ανάμεσα στο δύο και το τρία. Είναι μερικά μόνο από τα
παραδείγματα που αποδεικνύουν ότι και τα ζώα διαθέτουν μία έμφυτη αίσθηση των
αριθμών. Και μάλιστα, οι έρευνες δείχνουν ότι χειρίζονται τα νούμερα με τρόπο
που δεν διαφέρει πολύ από τον άνθρωπο.

Αποκαλύπτοντας… Οι μελέτες αυτές είναι σημαντικές και για άλλους
λόγους. Βοηθούν τους επιστήμονες να καταλάβουν πώς αντιλαμβάνεται ο εγκέφαλος
του ανθρώπου τα νούμερα και τελικά να αναπτύξουν αποτελεσματικότερες μεθόδους
διδασκαλίας των Μαθηματικών. Όπως επίσης, μπορούν να βγάλουν στη φόρα τα
μυστικά της σχιζοφρένειας και του αυτισμού.

Αν το καλοσκεφθεί κανείς, τα ζώα πρέπει να τα πηγαίνουν καλά με τους αριθμούς
για να επιβιώσουν στη ζούγκλα της ζωής. Το να ξέρεις ποιο δένδρο έχει τα
περισσότερα φρούτα ή να καταλαβαίνεις αν έχεις αριθμητικά περισσότερους φίλους
ή εχθρούς γύρω σου είναι ζήτημα ζωής ή θανάτου. «Αν ξέρεις ότι υπάρχουν έξι
λιοντάρια στην αγέλη και βλέπεις μόνο τέσσερα, είναι θέμα επιβίωσης να
αναρωτιέσαι τι απέγιναν τα άλλα δύο», εξηγεί ο Ράντι Γκάλιστελ του
Πανεπιστημίου Ράτγκερς στο Νιου Τζέρσεϊ, ειδικός στην επιστήμη της νευρολογίας
της συμπεριφοράς.

Οι παπαγάλοι. Βέβαια, δεν έχουν όλα τα ζώα τις ίδιες μαθηματικές
ικανότητες. «Μερικά καταλαβαίνουν απλά την έννοια του μικρότερου και
μεγαλύτερου και άλλα πολύπλοκες μαθηματικές εξισώσεις», επισημαίνει η
Πέπερμπεργκ. Ο παπαγάλος, που συμμετέχει στα πειράματά της, μπορεί να μετρήσει
και να διαχωρίσει ανάμεσα στο περισσότερο και το λιγότερο. Βλέπει μία συλλογή
από κόκκινες και μπλε πέτρες και μπορεί να μετρήσει πόσες είναι οι μπλε
πέτρες. Ξέρει επίσης, ότι το σύμβολο 3 αντιστοιχεί στην έννοια τρία αλλά και
ότι το 4 αντιστοιχεί σε κάτι μεγαλύτερο.

Οι χιμπαντζήδες. Οι χιμπαντζήδες έχουν παρόμοιες ικανότητες με τους
παπαγάλους. Τα περιστέρια δεν τα πάνε καλά με τα νούμερα, αλλά ξεχωρίζουν
διαφορετικές ποσότητες αντικειμένων, ανεξάρτητα από το μέγεθός τους ή τον χώρο
που καταλαμβάνουν. Οι αρουραίοι δεν ξέρουν τις αφηρημένες έννοιες των αριθμών,
αλλά σε πειράματα μπορούν να πατήσουν ένα μοχλό όσες φορές τους ζητηθεί –
μέχρι και 40.

Πάντως, τα ζώα μαθαίνουν τα νούμερα πολύ πιο αργά από ό,τι τα παιδιά. Γύρω
στην ηλικία των τριών τα παιδιά, σύμφωνα με την Κλόντια Ούλερ από το
Πανεπιστήμιο του Έσεξ στην Αγγλία, καταλαβαίνουν ότι πάντα υπάρχει ένα νούμερο
μεγαλύτερο από αυτό που μετρούν.

Τα μωρά. Πριν από 10 χρόνια, οι επιστήμονες ανέπτυξαν μία κλασική πλέον
μέθοδο για να εξετάζουν την έμφυτη ικανότητα των ανθρώπων να μετρούν. H Κάρεν
Γουίν, ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο του Γέιλ, ανακάλυψε ότι τα μωρά κοιτούν
πολλή ώρα κάτι που είναι καινούργιο ή τους δημιουργεί έκπληξη. Για παράδειγμα,
ένα μωρό έξι μηνών βλέπει μία κούκλα να χάνεται πίσω από μία κουρτίνα, και
μετά μία ακόμα κούκλα. Όταν τραβήξει την κουρτίνα, περιμένει να βρει δύο
κούκλες κι αν είναι μόνο μία, θα κοιτάξει γύρω του να βρει και τη δεύτερη.
Αυτή για τους επιστήμονες είναι μία ένδειξη της έμφυτης ικανότητας μέτρησης.

Άλλα πειράματα τόσο σε μωρά όσο και σε σαύρες δείχνουν την ικανότητά τους να
ξεχωρίζουν ποσότητες αντικειμένων. «Κάτι που μας λέει ότι οι μαθηματικές
ικανότητες είναι έμφυτες σε ζώα που βρέθηκαν στον πλανήτη πολύ πριν από μας»,
λέει ο Μαρκ Χάουζερ, βιολόγος στο Χάρβαρντ.

Οι αριθμοί, κάτι σαν χρώματα…

Οι χιμπαντζήδες, όπως και οι παπαγάλοι, μπορούν να μετρήσουν και γνωρίζουν τη διαφορά ανάμεσα στους αριθμούς

Ο άνθρωπος έχει τη δυνατότητα να καταπιαστεί με πολύπλοκες μαθηματικές
πράξεις. Αλλά κάτι παράξενο φαίνεται πως συμβαίνει με τα μικρά νούμερα. Ο
εγκέφαλός μας τα πάει καλά με τους αριθμούς ένα έως τέσσερα. Στο πέντε όμως,
τα χάνει. Μέχρι εκεί, μπορεί να πει πόσα αντικείμενα βλέπει χωρίς να τα
μετρήσει. Μετά, οι περισσότεροι πρέπει να κάνουν συνειδητά το μέτρημα.

Οι επιστήμονες δεν μπορούν να εξηγήσουν γιατί συμβαίνει αυτό, παρά μόνο να
υποθέσουν ότι μία συγκεκριμένη ομάδα κυττάρων στον εγκέφαλο μας χαρίζει μία
ενστικτώδη αίσθηση των μικρών αριθμών. Αλλά αυτή την ικανότητα δεν την έχουν
όλοι.

Ο νευροψυχολόγος Στάνισλας Ντεχίν στο βιβλίο του «H αίσθηση των αριθμών»,
γράφει ότι ο άνθρωπος διαθέτει εκ γενετής μία βασική ικανότητα να διαχωρίζει
αριθμητικές ποσότητες όπως ακριβώς τα χρώματα. Έτσι, καταλαβαίνει καλύτερα τον
κόσμο γύρω του. Τα προχωρημένα Μαθηματικά είναι δυσκολότερα, γιατί βασίζονται
στη γλώσσα και τη δυνατότητα κατανόησης των συμβόλων.

Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι ο εγκέφαλος διαχειρίζεται τους αριθμούς
σχεδιάζοντας έναν χάρτη. Αλλά υπάρχουν δύο διαφορετικές απόψεις για το είδος
του. H πρώτη είναι ότι ο εγκέφαλος δίνει την ίδια ακριβώς σημασία σε κάθε
αριθμό χωρίς να ξεχωρίζει κάποιον. H άλλη ότι δίνει μεγαλύτερη προσοχή στα
μικρότερα νούμερα για αυτό δυσκολεύεται να ξεχωρίσει τα μεγαλύτερα. Τα
πειράματα, που θα αποδείξουν ποια άποψη είναι σωστή, συνεχίζονται.

Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου