TPITH AΠOΨH Tο «φάντασμα» των εξετάσεων

Οι εξετάσεις για την πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση από τη δεκαετία του
’20, που θεσπίστηκαν για πρώτη φορά, μέχρι σήμερα, με όποια μορφή κι αν
έγιναν, όποιο όνομα κι αν πήραν, Ακαδημαϊκό Απολυτήριο, Εισιτήριες Εξετάσεις,
Πανελλήνιες, Πανελλαδικές, Γενικές Εξετάσεις, είχαν ανάμεσα σε άλλα ένα κοινό
βασικό χαρακτηριστικό: περιελάμβαναν σαν δικαιολογητικό λόγο της θέσπισής τους
α) το «άνοιγμα των Πανεπιστημίων» και β) τον «περιορισμό της
παραπαιδείας».

Πριν από 26 χρόνια, τον Νοέμβριο του 1978, το νέο σύστημα «Πανελλήνιες
Εξετάσεις» παρουσιάζεται με πανηγυρισμούς από την πλευρά της
εκπαιδευτικής ηγεσίας που δεν διστάζει να αναγγείλει διά στόματος του
υφυπουργού Παιδείας Βασίλη Κοντογιαννόπουλου (N.Δ) ότι «η εισαγωγή στα
Πανεπιστήμια με το νέο σύστημα θα γίνεται χωρίς εξετάσεις» και ότι «δεν θα
εξαρτάται στο εξής από παράγοντες όπως τα φροντιστήρια και η τύχη».

Φυσικά, η βασική «καινοτομία» των Πανελληνίων Εξετάσεων, δηλαδή η διπλή
εξεταστική δοκιμασία (B’ και Γ’ Λυκείου), όχι μόνο δεν έφερε την πολυθρύλητη
και πολυδιαφημιζόμενη ελεύθερη εισαγωγή στα Πανεπιστήμια, αντίθετα, όξυνε τις
εκπαιδευτικές ανισότητες και «καθιέρωσε», πραγματικά, την ταχύτατη εξάπλωση
των φροντιστηρίων, αφού μετέτρεψε τη λυκειακή βαθμίδα σε εξεταστικό κέντρο.

Το 1983 οι Πανελλήνιες Εξετάσεις μετονομάζονται σε Γενικές Εξετάσεις. Σύμφωνα
με τις επίσημες ανακοινώσεις, το νέο σύστημα στόχευε στην «ελάττωση της
απορρύθμισης της λειτουργίας του Λυκείου» με τον περιορισμό των Γενικών
Εξετάσεων μόνο στη Γ’ Λυκείου. Επίσης στόχευε στην «αύξηση της ισότητας
ευκαιριών» με το «άνοιγμα των Πανεπιστημίων» και «στον
περιορισμό της εξάπλωσης των φροντιστηρίων».

Με κάποιες παραλλαγές το σύστημα των Γενικών Εξετάσεων συνεχίστηκε μέχρι το
1998. Το αν εκπλήρωσε τους στόχους του, το δείχνουν καθαρά τα παρακάτω
αποκαλυπτικά στοιχεία: Το 1983 λειτουργούσαν στη χώρα μας 1.000 περίπου
φροντιστήρια Μέσης Εκπαίδευσης. Δεκαπέντε χρόνια αργότερα τα «επίσημα»
φροντιστήρια είχαν υπερδιπλασιαστεί, ενώ εκατοντάδες άλλα λειτουργούσαν
«ανεπίσημα».

Στις 16 Ιανουαρίου 1997, ο υπουργός της Παιδείας Γεράσιμος Αρσένης «γέμισε»
τις πρώτες σελίδες των εφημερίδων με τις εξαγγελίες για την κατάργηση των
Γενικών Εξετάσεων και την ελεύθερη πρόσβαση στα Πανεπιστήμια. Στο πολυσέλιδο
φυλλάδιο του ΥΠΕΠΘ με τίτλο «Εκπαίδευση 2000 – Για μια παιδεία ανοικτών
οριζόντων» που κυκλοφόρησε σε όλα τα σχολεία το 1998 αναγράφεται επί λέξει:
«Όλοι οι κάτοχοι απολυτηρίου Λυκείου θα έχουν δικαίωμα εγγραφής στα AEI /
TEI και τις άλλες τριτοβάθμιες Σχολές. Από το 2000 και μετά οι
διαθέσιμες θέσεις στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση θα υπερκαλύπτουν τον αριθμό των
αποφοίτων Λυκείου». Παράλληλα υποσχόταν τον περιορισμό της εξάπλωσης των
φροντιστηρίων έως εξαφανίσεώς τους. Κι όμως, από το 2001 έως το 2003 δεν
υπήρχαν διαθέσιμες θέσεις για πάνω από 70.000 συνολικά μαθητές. Επίσης, ενώ το
1994 το ποσοστό των μαθητών της B’ και Γ’ Λυκείου στην Αθήνα που
παρακολουθούσαν φροντιστήριο και ιδιαίτερα μαθήματα ανερχόταν κατά μέσο όρο σε
55% – 60%, το 2000 ξεπέρασε το 85%!

Φέτος η παιδεία μπήκε στη μυλόπετρα των προεκλογικών εξαγγελιών. Από τη μια η
N.Δ. στο προεκλογικό της πρόγραμμα υπόσχεται «κατάργηση των εξετάσεων της B’
Λυκείου» και από την άλλη σπέρνει διπλές εξετάσεις από την E’ τάξη του
Δημοτικού μέχρι τη B’ Λυκείου, μεταφέροντας ακόμη και στο υποχρεωτικό σχολείο
ένα είδος «εκπαιδευτικής ΥΠΕΔΑ» για τον εντοπισμό και τον εξοστρακισμό των
«ανίκανων» μαθητών. Παράλληλα, στο πολυπαιγμένο εκπαιδευτικό δραματολόγιο,
ήρθε να βρει αγκυροβόλιο η πρόταση για προπανεπιστημιακό έτος και «ελεύθερη
πρόσβαση στα Πανεπιστήμια» με «δοκιμασμένη ρητορική» που έχει αλιεύσει από το
ρεπερτόριο του πιο «χιλιοπαιγμένου» μύθου: «άνοιγμα των Πανεπιστημίων –
αποδυνάμωση της παραπαιδείας και ριζική λύση στο πρόβλημα της φοιτητικής
μετανάστευσης».

Να διαβάσουμε πίσω από τις λέξεις; Αντί για Πανελλήνιες Εξετάσεις στη B’ και
Γ’ Λυκείου θα έχουμε μια άλλη μορφή εξεταστικών πρακτικών στο Λύκειο (δηλαδή
εξετάσεις, που σημαίνει φροντιστήριο). Με βάση τον βαθμό απολυτηρίου το
Πανεπιστήμιο θα εντάσσει τους υποψηφίους σε ένα δοκιμαστικό α’ εξάμηνο σπουδών
απ’ όπου και θα κρίνεται (εξετάσεις = φροντιστήριο) αν μπορούν να συνεχίσουν
τις σπουδές (άρα δεν υπάρχει ελεύθερη πρόσβαση) ή να αλλάξουν Πανεπιστήμιο ή
να επαναλάβουν έπειτα από ένα διάστημα (φροντιστήριο ή φοιτητική μετανάστευση)
το δοκιμαστικό εξάμηνο ως δεύτερη ευκαιρία.