TPITH AΠOΨH Mηδένα προ του τέλους…

Το νεκροταφείο είναι γεμάτο από αναντικατάστατους ανθρώπους

Σαρλ ντε Γκωλ

Με ποιο πρόσημο, υποκοριστικό, προσωνύμιο θα καταγραφεί ένας πολιτικός στην
Ιστορία δεν εξαρτάται από την (πάντα) συγκυριακή καλή ή κακή σχέση του με τα
MME (και αντίστοιχα από την υπερβολική ή υποτονική παρουσίαση της δράσης του ή
της προσωπικότητάς του).

Ο μεγάλος, ο μέτριος ή ο μικρός πολιτικός κρίνονται από τη διάρκεια, το βάθος
χρόνου της σκέψης τους και των στρατηγικών τους πολιτικών.

Κατά συνέπεια το αν ο Σημίτης ήταν «σημιτάκος» και αν ο Γιώργος είναι
«Γιώργαρος», δεν νομίζω ότι είναι της ιστορικής στιγμής να κριθεί, ανεξάρτητα
από το τι πιστεύει προσωπικά ο καθένας για τον ρόλο τους.

Τούτο όμως δεν σημαίνει πως δεν μπορούμε να εκτιμήσουμε διάφορα παράπλευρα
φαινόμενα ή να κάνουμε υποθέσεις άμεσου μέλλοντος.

Θ’ αρχίσω από ορισμένες – σχεδόν πανθομολογούμενες – διαπιστώσεις. Πρώτα
πρώτα, όπως συνέβη και στην περίοδο της τρομολαγνείας, οι περισσότεροι
δημοσιογράφοι λειτουργούν σήμερα ως αγιογράφοι και όχι ως αντικειμενικοί
διαμορφωτές της κοινής γνώμης. H στάση αυτή θα τους στοιχίσει σε αξιοπιστία
και θα βλάψει την εικόνα του λειτουργήματος.

Κατά δεύτερον, δεν είναι προς το συμφέρον του πολιτικού επιπέδου (ακόμα κι αν
χαρακτηρίζεται ως πολιτικός πολιτισμός) της χώρας ν’ αντικαθίσταται ο
πολιτικός λόγος (και οι ταξικές του αναφορές) από πολιτικό μάρκετινγκ και – το
χειρότερο – από πολιτικά χάπενινγκ.

Οι λέξεις-συνθήματα που πετάνε αριστερά – δεξιά οι πολιτικοί, οι εμφανίσεις
που κάνουνε κι από ‘δώ κι από ‘κεί, οι σχέσεις και με τους πάνω και με τους
κάτω προκαλούν μια τέτοια ιδεολογική σύγχυση που οποιοδήποτε κι αν είναι το
εκλογικό αποτέλεσμα, η ζημιά ως προς τη συνέπεια της πολιτικής (ηθικής) θα
‘ναι ανεπανόρθωτη.

Κατά τρίτον, δεν ενισχύεται η δημοκρατία ούτε με την αφωνία ούτε με τη
διφωνία. H αφωνία σχετίζεται με τη (εκ του πονηρού) σιωπή των πολιτικών με τα
όσα συμβαίνουν μέσα στο κόμμα τους και η διφωνία με μία ιδιότυπη μετάβαση σε
έναν δικομματισμό… α λα ελληνικά.

Αυτός ο δικομματισμός / διπολισμός θα ‘χει τα εξής πολιτικοϊδεολογικά
χαρακτηριστικά: – ή θα ‘σαι ολίγον συντηρητικός και θα ψηφίζεις ΠΑΣΟΚ ή
περισσότερο συντηρητικός και θα ψηφίζεις N.Δ. (οπότε καλύπτεται το
κατεστημένο, γνωστό και ως ευρεία δημοκρατική παράταξη του Κέντρου) – ή θα
‘σαι αριστερός και θα ψηφίζεις σχεδόν μόνο KKE (αφού ο ΣΥΝ και το ΔΗΚΚΙ
μοιάζει – δυστυχώς – ν’ απορροφώνται από το Γιωργακικό ΠΑΣΟΚ). Αυτό το
κλείσιμο της βεντάλιας δεν ξέρω ποιον ωφελεί σήμερα, αλλά είναι βέβαιο ότι θα
πολώσει τις κοινωνικές αντιπαραθέσεις.

Κατά τέταρτον, η πολιτική δεν μπορεί – ακόμα και στην εικονική της εκδοχή – να
υπερβαίνει τη λογική. Δεν είναι «χωνεύσιμη» η άποψη που θέλει να έχει δίκιο
αυτός που αποχωρεί διότι το κόμμα (που ποτέ δεν αγάπησε) θα ‘χανε και να ‘χουν
δίκιο κι αυτοί που επιστρέφουν για να βοηθήσουν (καθώς είχαν εκ-διωχθεί από
τον πρώην).

Ή ο διώκτης ή ο διωκόμενος δικαιώνεται. Και οι δύο μαζί αποκλείεται. Το ίδιο
ισχύει με την αντιστροφή των επιχειρημάτων για το τι είναι εκσυγχρονισμός, τι
είναι μοντέρνος / Ευρωπαίος πολιτικός, τι είναι συμμετοχική δημοκρατία.

H συναίνεση ως κλίμα ηπιότητας δεν μπορεί ούτε τα προβλήματα να κρύψει ούτε
την έλλειψη θέσεων να συγκαλύψει. Θέλω να κλείσω το κείμενο αυτό με μια
πρόβλεψη. Όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα των εκλογών της 7ης Μαρτίου, ένα
είναι το βέβαιο: ο Γιώργος Παπανδρέου για να διατηρήσει / αυξήσει την ισχύ και
το κύρος του θα χρειαστεί ν’ απαλλαγεί ταυτόχρονα και από τα βαρίδια των
σημιτικών εκσυγχρονιστών και από τ’ απομεινάρια του ΑνδρεοΠαπανδρεϊσμού. Και
οι πρώτοι που τρέμουν (και ζητάνε καταφύγιο στη βοήθεια του Μητσοτάκη) και οι
δεύτεροι που χειροκροτάνε παραληρηματικά θα θυσιαστούν στον ίδιο βωμό και την
ίδια ώρα.

Όποιος κατάλαβε, κατάλαβε.

O Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και MME στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.